تحلیلی بر الگوی توسعه فیزیکی شهر بناب از پراکندگی به شکل فشرده برای پایداری شهری

ملاپور بناب, صادق; حسین زاده دلیر, کریم; بیگ بابایی, بشیر; عزت پناه, بختیار

doi:10.22034/jgeoq.2023.326324.3536

تحلیلی بر الگوی توسعه فیزیکی شهر بناب از پراکندگی به شکل فشرده برای پایداری شهری

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان

صادق ملاپور بناب ¹

کریم حسین زاده دلیر ²

بشیر بیگ بابایی ³

بختیار عزت پناه ⁴

¹ دانشجوی دکتری تخصصی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

² استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

³ استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملکان، دانشگاه آزاد اسلامی، ملکان، ایران

⁴ استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

10.22034/jgeoq.2023.326324.3536

چکیده

استراتژی‌ فشرده سازی شهر برای غلبه بر چالشهای شهری با رویکرد هدایت شهرها به سمت رویکرد زیست ‌محیطی پایدارتر ارائه شده است. هدف تحقیق حاضر تحلیل توسعه فیزیکی شهر بناب به لحاظ فشرده سازی برای پایداری شهر می باشد. روش شناسی تحقیق بصورت توصیفی- تحلیلی بوده؛ جمع آوری اطلاعات مبتنی بر روش کتابخانه ای و پیمایشی بوده است. برای رتبه‌بندی میان مناطق نیز از تکنیک تاپسیس و آنتونی و برای بررسی میزان فشردگی شهر، روش تسای و مدل هلدرن بکار گرفته شده است. با توجه به یافته های تحقیق ﻣﻨﻄﻘﻪ یک بناب ﺑﺎ ﻧﻤﺮه ﺗﺎﭘﺴﻴﺲ 0.7358در رتبه اول ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﻣﻨﻄﻘﻪ سه ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻧﻤﺮه ﺗﺎﭘﺴﻴﺲ 0.0479 در رتبه آﺧﺮ از لحاظ رشد هوشمند شهری ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و منطقه دو هم با نمره تاپسیس 0.0928 منطقه نیمه برخوردار می‌باشد. همچنین یافته های تحقیق نشان می‌دهد که بناب از نظر میزان فشردگی با توجه به مدل تسای و مدل هلدرن درصد رشد ناشی از جمعیت شهر از 83.31 درصد به 89 درصد رسیده است که نشانه-ای از فشرده‌تر شدن این شهر طی دوره 1375-1395 می‌باشد اما قبل از سال 1375 رشد کالبدی شهر بیشتر از رشد جمعیتی شهر بوده است. تحلیل ضریب سطح زیر بنا نیز نشان می‌دهد که با افزایش این ضریب در بناب بر میزان تراکم این شهر افزوده شده است.

کلیدواژه‌ها

شهر فشرده

شهر پراکنده

توسعه فیزیکی

پایداری

شهر بناب

عنوان مقاله English

An Analysis of the Physical Development Pattern of Bonab City from Intensive Dispersion for Urban Sustainability

نویسندگان English

sadegh molapour bonab ¹

Karim Hosainzadeh Dalir ²

bashir beygbabye ³

Bakhtyar ezatpanah ⁴

¹ Department of Geography and Urban Planning, Marand Branch, Islamic Azad University, Marand, Iran

² Professor of Department of Geography and urban planning, Marand branch, Islamic azad university, Marand, Iran

³ Assistant Professor of Department of Geography and Urban Planning, Malekan Branch, Islamic Azad University, Malekan, Iran

⁴ Assistant Professor of Department of Geography and urban planning , Marand branch, Islamic azad university ,Marand,Iran

چکیده English

The strategy of compressing the city to overcome urban challenges is presented with the approach of guiding cities towards a more sustainable environmental approach. The aim of the present study is to analyze the physical development of Bonab city in terms of compression for the sustainability of the city. The research methodology was descriptive-analytical; Data collection was based on library and survey methods. The Topsis and Anthony techniques are used to rank between regions, and the Tsai method and the Holdern model are used to examine the density of the city. According to the research findings, one building is 0.7358 in the first place and the third place is 0.0479 in terms of smart urban growth. Also, the research findings show that in terms of compaction, according to the Tsai model and Holdern model, the percentage of growth due to the city's population has increased from 83.31% to 89%, which is a sign of the city being more compact during the period of 1996. It is 2016, but before 1996, the physical growth of the city was more than the population growth of the city. The analysis of the surface area coefficient also shows that with the increase of this coefficient in Bonab, the density of this city has increased.

کلیدواژه‌ها English

Compact city

Scattered city

Physical development

Sustainability

Bonab city

حسینزادهدلیر کریم، آذر، علی، ظفری، داریوش، حسینی محمدحسین، (1395)، مکاتب و نظریههای شهری، بناب: انتشارات فروزش.

حیدری، تقی، (1394)، تحلیل زیست‌پذیری بافت‌های فرسودۀ شهری (مطالعۀ موردی: بافت فرسودۀ شهر زنجان)، پایاننامه دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی.

رضائیان، بیتا؛ رهنما، محمدرحیم، (1393)، سنجش میزان پراکنش و فشردگی شکل کلان شهر های ایران با استفاده از مدل های کمی؛ مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 4(16)، 87-107.

سیف الدینی، فرانک، و زیاری، کرامت اله.، و پوراحمد، احمد و نیک پور، عامر. (1391). تبیین پراکنش و فشردگی فرم شهری در آمل با رویکرد فرم شهری پایدار. پژوهشهای جغرافیای انسانی (پژوهش های جغرافیایی), 44(80)، 155-176

عبدالله زاده، مهدی؛ رحیم رهنما، محمد (1399)، سنجش و ارزیابی الگوی رشد فضایی- کالبدی کلانشهر بناب؛ جغرافیا و برنامه ریزی، 24 (17)، 271- 245.

علیاکبری، اسماعیل، شاطریان، محسن؛ شیخ‌زاده، فاطمه، (1398)، در مطالعه سنجش ظرفیت اجتماعی در پذیرش اصول رشد هوشمند در نواحی شهری (مطالعهی موردی: کاشان)، پژوهشهای جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 7(2)، 239-264.

غزالیان، سینا؛ حاتمی علمداری، ایرج، زمان صادقی، کریم، (1397)، امکان سنجی توسعه خدمات شهری هوشمند در راستای ترویج مفهوم شهر هوشمند (نمونه موردی: شهرداری بناب)، کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشورهای جهان اسلام.

فرجی، امین؛ یوسفی، زهرا؛ علیان، مهدی(1397)، تحلیل الگوهای رشد شهری با تأکید بر نظریه رشد هوشمند مطالعه موردی، منطقه 22 کلانشهر تهران، معماری و شهرسازی پایدار، 6(1)، 23-38.

قنبری، ابوالفضل و کرمی، فریبا، و حیدری نیا، سیداحمد. (1395). تحلیل روند رشد و توسعه ناموزون شهرهای میانه اندام در ایران (مطالعه موردی: شهر مرند- آذربایجان شرقی). آمایش محیط, 9(33), 71-93.

محمودزاده، حسن، عابدینی ایرانق، رویا، (1398)، تلفیق اصول رشد هوشمند و استراتژی توسعه میان‌افزا در شناسایی ظرفیت‌‌های کالبدی توسعه درونی شهر (مطالعه موردی: منطقه 3 بناب)، جغرافیا و توسعه، 17(56)، 57-72.

مفرح بناب؛ مجتبی؛ مجنونی توتاخانه، علی؛ سلیمانی، علیرضا،آفتاب، احمد(1397)، ارزیابی و تحلیل وضعیت پایداری در کلانشهرها، مطالعه موردی: مناطق ده گانه شهر بناب؛ تحقیقات جغرافیایی، 1(128).

Arbury, J. (2005). From urban sprawl to compact city – An analysis of urban growth management in Auckland. University of Auckland. 1-175. Available at: http: //portal.jarbury.net/thesis.pdf.

Bibri SE and Krogstie J (2020a), Smart Eco–City Strategies and Solutions for Sustainability: The Cases of Royal Seaport, Stockholm, and Western Harbor, Malmö, Sweden, Urban Science, 7(1), 1-42. https://doi.org/10.3390/urbansci4010011.

Bibri SE and Krogstie J (2020b), The Emerging Data–Driven Smart City and its innovative Applied Solutions for Sustainability: The Cases of London and Barcelona, Journal of Energy Informatics, 3(5), https://doi.org/10. 1186/s42162-020-00108-6.

Bibri SE, Krogstie J (2019a), A Scholarly Back casting Approach to a Novel Model for Smart Sustainable Cities of the Future: Strategic Problem Orientation City, Territory, and Architecture, 6(3), 1-27. https://doi.org/10.1186/s40410-019-0102-3.

Bibri SE, Krogstie J, (2017a), Smart sustainable cities of the future: an extensive interdisciplinary literature review. Sustain Cities Soc 31: 183–212. https://doi.org/10.1016/j.scs.2017.02.016.

Bibri SE, Krogstie J (2017b) ICT of the new wave of computing for sustainable urban forms: their big data and context–aware augmented typologies and design concepts. Sustain Cities Soc 32: 449–474. https://doi.org/10.1016/j.scs.2017.04.012.

Cobbinah, P. B, and R. M. Darkwah. (2016). African Urbanism: The Geography of Urban Greenery. Urban Forum, 27 (2): 149–165. https://doi.org/10.1007/s12132-016-9274-z.

Dempsey, N, Brown, C, Raman, S, Porta, S, Jenks, M, Jones, C& Bramley, G. (2010). Elements of Urban Form. Sustainable City Form, 21–51. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-8647-2.

EPA (Environmental Protection Agency), (2010). Smart growth, A guide to developing and implementing greenhouse gas reduction programs, Local government climate and energy strategy guides. 1-11.

He, Q., Zeng, C., Xie, P., Tan, S., & Wu, J. (2019). Comparison of Urban Growth Patterns and Changes between Three Urban Agglomerations in China and Three Metropolises in the USA from 1995 to 2015. Sustainable Cities and Society, 50, 101649.

Hofstad, H, (2012), Compact city development: high ideals and emerging practices. Eur J Spat Plan, 1–23. https://doi.org/10. 1016/j. dibe. 2020. 100021.

Jim, C. Y, Konijnendijk van den Bosch, C, & Chen, W. Y. (2018). Acute Challenges and Solutions for Urban Forestry in Compact and Densifying Cities. Journal of Urban Planning and Development, 144(3), 04018025. https://doi.org/10. 1061/(asce)up. 1943-5444. 00004.

Litman, T, (2019), Understanding Smart Growth Savings, Evaluating Economic Savings and Benefits of Compact Development, and How They Are Misrepresented By Critics, Victoria Transport Policy Institute.

Liu G, Han, X, Li, Z, (2018), Urban Smart Growth Mathematical Model and Application, Applied and Computational Mathematics; 7(3): 83-88, https://doi.org/10.11648/j.acm.20180703.12.

Mosammam, H. M, J. T. Nia, H. Khani, A. Teymouri, and M. Kazemi. (2017). Monitoring Land Use Change and Measuring Urban Sprawl Based on Its Spatial Forms: The Case of Qom City. Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Science 20 (1): 103–116. https://doi.org/10.1016/j.ejrs.2016.08.002.

Næss, P, Strand, A, Næss, T, & Nicolaysen, M. (2011). On their road to sustainability? The challenge of sustainable mobility in urban planning and development in two Scandinavian capital regions, Town Planning Review, 82 (3), 287– 315. https://doi.org/10. 2307/27976000.

Newman, P& Kenworthy, J, (1999), Sustainability and City. Overcoming Automobile Dependence, Island press, Washington D. C.

W. (2004), Delphi technique: assessing component needs. J Perianesth Nurs; 19(1): 46-7. https://doi.org/10.1016/j.jopan.2003.11.005.

Saxena, A., & Kumar Jat, M. (2020). Land suitability and urban growth modeling: Development of SLEUTH-Suitability, Computers, Environment and Urban Systems, 81,

Shin, H.R., & Chae, S. (2018). Urbanisation and land use transition in a second-tier city: The emergence of small factories in Gimpo, South Korea, Land Use Policy, 77, 534-541.

Sumari, N. S, Z. Shao, M. Huang, C. A. Sanga, and J. L. Van Genderen. (2017). Urban Expansion: A Geo-spatial Approach for Temporal Monitoring of Loss of Agricultural LAND, International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences-ISPRS Archives 42 XLII-2/W7 (2W7): 1349–1355. https://doi.org/10.5194/isprs-archives-XLII-2-W7-1349-2017.

Tanveer, H., T. Balz, S. Sumari, and R. Shan. (2019). Pattern Analysis of Substandard and Inadequate Distribution of Educational Resources in Urban–rural Areas of Abbottabad, Pakistan. Geo Journal. https://doi.org/10.1007/s10708-019-10029-x.

Terfa, B. K, N. Chen, X. Zhang, and D. Niyogi. (2020). Urbanization in Small Cities and Their Significant Implications on Landscape Structures: The Case in Ethiopia. Sustainability 12: 1235. https://doi.org/10.3390/su12031235.

Tian, L., Yongfu, L., Yaqi, Y., & Wang, B. (2017). Measuring urban sprawl and exploring the role planning plays: A shanghai case study, Land Use Policy, 67, 426-435.

Trinder, J, and Q. Liu, (2020), Assessing Environmental Impacts of Urban Growth Using Remote Sensing. Geo-Spatial Information Science 23 (1): 20–39. https://doi.org/10.1080/10095020.2019.1710438.

Ujoh, F, T. Igbawua, and M. Ogidi Paul. (2019). Suitability Mapping for Rice Cultivation in Benue State, Nigeria Using Satellite Data. Geo-Spatial Information Science 22 (4): 332–344. https://doi.org/10.1080/10095020.2019.1637075.

C, Niu, B, Zhang. Q, Tian, W, Liu. j, (2017), An Evaluation System of Urban Smart Growth in Wuhou District of Chengdu, China, Journal of Material Science, 5(4), 127-135. https://doi.org/10.4172/2321-6212.1000200. www.rroij.com.

Williams K, Burton E, Jenks M (eds), (2000), Achieving sustainable urban form. E & FN Spon, London.

Xu, G., T. Dong, P. Brandful, L. Jiao, N. S. Sumari, B. Chai, and Y. Liu. (2019a). Urban Expansion and Form Changes across African Cities with a Global Outlook: Spatiotemporal Analysis of Urban Land Densities. Journal of Cleaner Production 224: 802–810. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.03.276.

Xu, G., L. Jiao, M. Yuan, T. Dong, B. Zhang, and C. Du. (2019b). How Does Urban Population Density Decline over Time? An Exponential Model for Chinese Cities with International Comparisons. Landscape and Urban Planning 183: 59–67. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2018.11.005.

Zhang, H, X. Ning, Z. Shao, and H. Wang. (2019a). Spatiotemporal Pattern Analysis of China’s Cities Based on High-resolution Imagery from 2000 to 2015. In ISPRS International Journal of Geo-Information 8: 241. https://doi.org/10.3390/ijgi8050241.