جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

صورت بندی سنت های قربانی در جغرافیای ایران: بررسی تطبیقی مفهوم قربانی میان اساطیر و باورهای رایج اجتماعی در پیروان ادیان زرتشتی، مندائی و یهودی

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
سحر بذرافشان قلعه 1
سروش فتحی 2
بهمن نامور مطلق 3
1 دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.
2 دانشیار، گروه جامعه شناسی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات، دانشگاه شهید بهشتی،‌ تهران، ایران.
10.22034/jgeoq.2022.316927.3440
چکیده
این پژوهش به بررسی جغرافیایی سنت‌های قربانی در ایران با تمرکز بر جوامع زرتشتی، مندائی و یهودی می‌پردازد. هدف اصلی، تحلیل تطبیقی مفهوم قربانی در اساطیر و باورهای اجتماعی این ادیان است تا ارتباط بین انگاره‌های اساطیری و مناسک رایج را در مناطق مختلف ایران (تهران، یزد، اصفهان، همدان و خوزستان) کشف کند. روش تحقیق کیفی و توصیفی- تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سنت‌های قربانی در هر سه گروه دینی، تحت تأثیر عوامل جغرافیایی-فرهنگی و پیشینه اساطیری شکل گرفته‌اند. برای مثال، قربانی در آیین زرتشتی بیشتر جنبه تقدسی و نمادین دارد، در حالی که در مندائی‌ها و یهودیان، پیوندی قوی با آیین‌های تطهیر و نذر مشاهده می‌شود. همچنین، تفاوت‌های منطقه‌ای در شیوه اجرای مناسک (مانند نوع حیوانات قربانی یا زمان برگزاری) به وضوح قابل شناسایی است. نتایج پژوهش بر این نکته تأکید دارد که قربانی نه تنها یک عمل دینی، بلکه بازتابی از تعامل محیط جغرافیایی، تاریخ و فرهنگ محلی است. این مطالعه به درک عمیق‌تری از تنوع آیینی ایران و نقش جغرافیا در شکل‌گیری باورها کمک می‌کند.
کلیدواژه‌ها
سنت‌های قربانی
جغرافیای دینی
زرتشتیان
مندائیان
یهودیان ایران

عنوان مقاله English

The Formation of Sacrificial Traditions in the Geography of Iran: A Comparative Study of the Concept of Sacrifice Among Mythology and Common Social Beliefs Among Followers of Zoroastrian, Mandaean, and Jewish Religions

نویسندگان English

Sahar Bazrafshan Qaleh 1
Soroush Fathi 2
Bahman Namvar Motlagh 3
1 PhD student, Department of Sociology, Dehaqan Branch, Islamic Azad University, Dehaqan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Sociology, West Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Language and Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

This research deals with a geographical study of sacrificial traditions in Iran, focusing on Zoroastrian, Mandaean, and Jewish societies. The main goal is a comparative analysis of the concept of sacrifice in the mythologies and social beliefs of these religions in order to discover the connection between mythological ideas and common rituals in different regions of Iran (Tehran, Yazd, Isfahan, Hamadan, and Khuzestan). The research method is qualitative and descriptive-analytical. The findings show that sacrificial traditions in all three religious groups have been shaped by geographical-cultural factors and mythological background. For example, sacrifice in Zoroastrianism has a more sacred and symbolic aspect, while in Mandaeans and Jews, a strong connection with purification and vow rituals is observed. Regional differences in the way the rituals are performed (such as the type of animals sacrificed or the time of the event) are also clearly identifiable. The results of the study emphasize that sacrifice is not only a religious act, but also a reflection of the interaction of the geographical environment, history, and local culture. This study contributes to a deeper understanding of the ritual diversity of Iran and the role of geography in the formation of beliefs.

کلیدواژه‌ها English

Sacrificial traditions
religious geography
Zoroastrians
Mandaeans
Iranian Jews
اسمیت، ویلیام(۲۰۱۰)تاریخ ادیان. ترجمه علی اصغر حکمت. تهران: امیرکبیر.
اوستا. (ترجمه جلیل دوستخواه). (۱۳۷۵). تهران: انتشارات مروارید.
بوردیو، پییر. (۱۹۷۷). نظریه کنش. ترجمه مرتضی مردیها. تهران: نشر نی.
تورات. (ترجمه انجمن کلیمیان ایران). (۱۳۸۰). تهران: نشر کتاب مقدس.
دارنبرگ، کارل. (۲۰۰۵). مندائیان خوزستان. ترجمه سعید فیروزآبادی. تهران: نشر ققنوس.
رضی، هاشم. (۱۳۸۰). آیین‌های قربانی در ایران باستان. تهران: انتشارات بهجت.
عسگری، زهرا. (۱۳۹۹). کهن الگوی قربانی در آیین‌های زرتشتی. تهران: نشر علمی.
گنزا ربا. (ترجمه به فارسی). (۱۳۹۵). تهران: انتشارات مروارید.
گیرشمن، رومن. (۱۳۸۵). ایران از آغاز تا اسلام. ترجمه محمد معین. تهران: نشر دانشگاهی.
محمدپور، احمد. (۱۳۹۰). روش تحقیق کیفی: ضد روش. تهران: جامعه‌شناسان.
الیاده، میرچا(۱۹۵۹)،مقدس و نامقدس. ترجمه بهزاد سالکی. تهران: نشر علم.
Best, J. W., & Kahn, J. V. (2014). Research in Education (10th ed.). Pearson.
Bourdieu, P. (1977). Outline of a Theory of Practice. Cambridge: Cambridge University Press.
Bourdieu, P. (1991). Language and Symbolic Power. Harvard University Press.
Boyce, M. (1982). A History of Zoroastrianism: Volume I. Brill.
Buckley, J. J. (2002). The Mandaeans: Ancient Texts and Modern People. Oxford University Press.
Durkheim, E. (1912). The Elementary Forms of Religious Life. (Trans. 2001). Oxford University Press.
Girard, R. (1972). Violence and the Sacred. Johns Hopkins University Press.
(The Hebrew Bible, Chapters 1–7).
Neusner, J. (1993). The Idea of Purity in Ancient Judaism. Brill.
Boyce, M. (1979). Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge.
Boyce, M. (1982). A History of Zoroastrianism: Volume I. Brill.
Buckley, J. J. (2002). The Mandaeans: Ancient Texts and Modern People. Oxford University Press.
Creswell, J. W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Drower, E.S. (2005). The Mandaeans of Iraq and Iran. Leiden: Brill.
Durkheim, E. (1912). The Elementary Forms of Religious Life. (Trans. 2001). Oxford University Press.
Eliade, M. (1957). The Sacred and the Profane. New York: Harcourt.
Eliade, M. (1959). The Sacred and The Profane: The Nature of Religion. Harcourt.
Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures. New York: Basic Books.
Given, L. M. (Ed.). (2008). The SAGE Encyclopedia of Qualitative Research Methods. SAGE Publications.
Haberl, C., & McGrath, J. F. (2007). The Mandaean Book of John: Critical Edition, Translation, and Commentary. De Gruyter.
Levy, H. (1999). The Jews of Iran: A History of Political and Social Change. I.B. Tauris.
Marshall, C., & Rossman, G. B. (2016). Designing Qualitative Research (6th ed.). SAGE Publications.
Neuman, W. L. (2014). Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches (7th ed.). Pearson.
Neusner, J. (1993). The Idea of Purity in Ancient Judaism. Brill.
Sharifi, M. (2016). "Sacred Space and Ritual in Minorities' Religiosity in Iran", Iranian Studies, 49(3), 375–396.
Stausberg, M. (2004). "The Zoroastrian Tradition". In: Religions in the Modern World. Routledge.
Steward, J. (1955). Theory of Culture Change. Urbana: University of Illinois Press.