جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تبیین الگوی مطلوب حکمروایی سیاسی- فضایی شهر تهران

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
علی اصغر طیبی رهنی 1
آسیه سپهوند 2
1 دکتری، گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2025.523429.4276
چکیده
در فضای شهرها بسیاری از الگوهای مدیریتی دچار تغیرات اساسی شده است. به همین خاطر لازم است الگوی مطلوب حکمروایی سیاسی- فضایی شهرها تبیین شود. هدف از تحقیق حاضر، تبیین الگوی مطلوب حکمروایی سیاسی- فضایی شهر تهران در کلیه ابعاد می‌باشد. مقاله حاضر به عنوان یک ارزیابی تحلیلی و با ارائه رویکردهای متنوع بر اساس غنا و تنوع مفهومی در حوزه‌های علوم اجتماعی، اقتصادی، برنامه‌ریزی و توسعه شهری از رویکرد سیستمی بهره‌مند شده و سعی بر آن دارد، ضمن معرفی حکمرانی شهری و نظریات آن، الگوی مطلوب حکمروایی سیاسی- فضایی شهر تهران را تبیین کند. در همین راستا، مقاله حاضر که به لحاظ هدف کاربردی و اطلاعات آن به روش اسنادی فراهم آمده سعی در تبیین این موضوع دارد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که امروزه ادارة کلان-شهر تهران با توجه به مقطع حساسی که در آن قرار گرفته است، عرصة آزمون و خطا نیست؛ زیرا مستقیماً با سرنوشت شهروندان سروکار دارد. بنابراین لازم است با نهایت دقت و ظرافت و محاسبات علمی الگوی حکمروایی شایسته در ابعاد فضایی– سیاسی کلان‌شهر تهران پیاده‌سازی شود. نتایج الگوی شهر تهران گویای آن بود که بهترین الگو برای شهر تهران الگویی است که مشارکت شهروندی را در نظر گرفته، عدالت فضایی و سیاسی شهر را مد نظر قرار دهد و ضمن توجه به کل نواحی شهری و محلات شهر تهران، دارای رویکردی پایین به بالا باشد. این الگو می‌تواند تا حدود زیادی از انواع هزینه‌های تحمیلی بر شهر حاصل از اجرای خط‌مشی‌های ناپخته و کژخط‌مشی‌های عمومی در عرصة مدیریت شهری، جلوگیری نماید.
کلیدواژه‌ها
حکروایی
حکمرایی شهری
الگوی بهینه
بعد فضایی- سیاسی
تهران

عنوان مقاله English

Clarifying the ideal model of political-spatial governance of Tehran city

نویسندگان English

Ali Asghar Tayibi Rahani 1
Asiye Sepahvand 2
1 PhD, Department of Political Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
2 PhD Student, Department of Political Geography, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

In the space of cities, many management patterns have undergone fundamental changes. Therefore, it is necessary to explain the desirable pattern of political-spatial governance of cities. The purpose of this research is to explain the ideal pattern of political-spatial governance of Tehran city in all dimensions. This article, as an analytical evaluation and by presenting diverse approaches based on conceptual richness and diversity in the fields of social sciences, economics, urban planning and development, benefits from a systemic approach and tries to do so, while introducing urban governance. and its theories to explain the desirable pattern of political-spatial governance of Tehran city. In this regard, the present article, which is provided in terms of its practical purpose and information in a documentary way, tries to explain this issue. The results of the research show that today, the administration of the metropolis of Tehran is not a trial and error field, considering the critical phase in which it is located; Because it directly deals with the fate of citizens. Therefore, it is necessary to implement with the utmost precision, elegance and scientific calculations the model of competent governance in the spatial-political dimensions of Tehran metropolis. The results of the model of Tehran city showed that the best model for the city of Tehran is a model that considers citizen participation, takes into account the spatial and political justice of the city, and while paying attention to the entire urban areas and neighborhoods of Tehran, has a bottom-up approach.

کلیدواژه‌ها English

Governance
urban governance
optimal model
spatial-political dimension
Tehran
  1. برک پور، ناصر و ایرج اسدی (1388). گذار از مدیریت شهری به حکمروایی شهری، چاپ اول، انتشارات دانشگاه هنر.
  2. بیروتی، علی، زیاری، کرامت الله، سلطان زاده، حسین. (1400). ارزیابی و تحلیل وضعیت شاخص های حکمروایی خوب شهری (مطالعه موردی: شهر گناوه). دانش شهرسازی، 5(2)، 79-94.
  3. تانکیس، فرن (1388). فضا، شهر و نظریه اجتماعی: مناسبات اجتماعی و شکل­های شهری، ترجمه: حمیدرضا پارسی و آرزو افلاطونی، تهران: دانشگاه تهران.
  4. حاتمی نژاد، حجت (1399). واکاوی مفهوم فلسفی فضا و فضامندی شهرها از منظر لوفور، فصلنامه مطالعات طراحی شهری و پژوهش­های شهری، سال سوم، شماره 11.
  5. حاتمی نژاد، حسین؛ ضرغام فرد، مسلم؛ خادمی، امیرحسین و سید محمد میرسیدی (1394). سیاست­های فضایی در برنامه ریزی شهری، مشهد: انتشارات پاپلی.
  6. حبیبی، کیومرث، پور احمد، احمد و مشکینی، ابوالفضل ،(1386)، بهسازی و نوسازی بافت‌های کهن شهری، انتشارات انتخاب، تهران.
  7. خاتم، سعید، احمدی، سید عباس، خاتم، مهناز. (1401). بررسی وضعیت حکمروایی خوب شهری درکلانشهرتهران. پژوهش ‎های جغرافیای سیاسی، 7(2)، 1-24.
  8. خاتم، سعید، احمدی­پور، زهرا. (1402). متغیرهای اثرگذار مدیریت سیاسی فضا در کلانشهر تهران. جغرافیا ( فصلنامه علمی انجمن جغرافیایی ایران)، 21(77)، 55-69.
  9. رلف، ای، سی، ادوارد (1390). مکان و حس لامکانی، ترجمه: جلال تبریزی، انتشارات مترجم.
  10. سرور، هوشنگ؛ امرایی، مهتاب؛ قربانی سپهر، آرش؛ امینی بادامیار، شیرین (1398). حکمروایی شایسته و بازآفرینی بافت­های فرسوده شهری مورد: محله 4 شهر آذر شهر، مجله توسعه فضاهای پیراشهری، 1(2)، 71- 84.
  11. شریفیان­ثانی، مریم (1380). مشارکت شهروندی، حکمرانی شهری و مدیریت شهری، فصلنامه مدیریت شهری، شماره8.
  12. شکویی، حسین (1382)، اندیشه های نو در فلسفه جغرافیا، جلد دوم، تهران، انتشارات گیتاشناسی.
  13. صدیقی سروستانی، رحمت الله؛ ایمانی جاجرمی، حسین و سیداحمد فیروزآبادی (1386). تحلیل مدل­های حکمرانی شهری در انتخابات سومین دوره شورای اسلامی شهر تهران، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال هفتم، شماره 26.
  14. طیبی رهنی، علی اصغر، پیشگاهی فرد، زهرا، ذکی، یاشار. (1401). الگویابی حکمروایی شایسته شهری در ابعاد فضایی-سیاسی کلان‌شهر تهران. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 10(3)، 193-213.
  15. عظیمی­آملی، جلال، الکایی، حلیمه، تبریزی، نازنین. (1393). نوسازی بافت‌های فرسوده شهری با رویکرد مشارکت مردمی‌ (نمونه موردی: محله 6 شهر چالوس). فصلنامه علمی و پژوهشی نگرش های نو در جغرافیای انسانی، 7(1)، 145-165.
  16. فاستر، مایکل (1361). خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمه جواد شیخ الاسلامی، تهران: نشر امیرکبیر.
  17. قربانی سپهر، آرش (1397). تبیین مفهوم و قلمرو جغرافیای سیاسی فضای شهر، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
  18. کاظمیان، غلامرضا (1386). درآمدی بر الگوی حکمرانی شهری، جستارهای شهرسازی، شماره 19.
  19. محمدنژاد، علی؛ قربانی سپهر، آرش؛ شمس پویا، محمدکاظم و علی اصغر لشگری (1394). تحلیل نقش حکمروایی شایسته در توسعه پایدار گردشگری مورد پژوهی: شهر تهران، تهران: چهارمین کنفرانس الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت.
  20. Abdellatif. A. M (2003). Good governance and Its Relationship to Democracy and Economic Development. MINISTRY OF JUSTICE, REPUBLIC OF KOREA.
  21. Baud, S., Jameson, E., Peyroux, D. S. (2021). The urban governance configuration: A conceptual framework for understanding complexity and enhancing transitions to greater sustainability in cities, Gography,1-17. Compass, 15(5), 1-17,  https://doi.org/10.1111/gec3.12562.
  22. Bowman, M. (1997). Urban government, in Ronald K. Vogel, Handbook of research on urban politics and policy in the united state. Greenwood Press.
  23. Coser, L. A. (1956). the functions of social conflict. London: Routledge Regan Paul.
  24. Dalton, R. J. (1996). Citizen politics: Public opinion and political
  25. Dumont, V. Bowen, T. A. Roglans, R. Dobler, G. Sharma, M. S. Karpf, A. Bale, S. D. Wickenbrock, A. Zhivun, E. Kornack, T Wurtele, .  J. S. and Budker, D. (2022), Do cities have a unique magnetic pulse? Journal of Applied Physics, 131 (1), 1- 10.
  26. Elder, N., A. H. Thomas, and D. Arter. (1982). the consensual democracies? The government and politics of the Scandinavian states. Oxford, UK: Martin Robertson
  27. Fox-Kämper, R.; Wesener, A.; Münderlein, D.; Sondermann, M.; McWilliam, W.; Kirk, N (2018). Urban community gardens: An evaluation of governance approaches and related enablers and barriers at different development stages. Landsc. Urban Plan.  170, 59- 68.
  28. Glaeser, E., 2012, Triumph of the City; Pan Publishing: London, UK.
  29. Gurr, T. R., and D. S. King. (1987). the state and the city. London: Macmillan.
  30. Johnes, B. D., and L.W. Bachelor. (1986). the sustaining hand: Community leadership and corporate power. Lawrence: University Press of KansasHemes.
  31. Kaufmann, D, Kraay, A, and Mastruzzi, M. (2009). Governance Matters VIII: Aggregate and Individual Governance Indicators for 1996-2008. The World Bank, Policy Research Working Paper 4978. Available at: http://econ.worldbank.org.
  32. Keating, M. (1991). Comparative urban politics. Aldershot, UK: Edward.
  33. Molenkopf, J. H. (1983). the contested city. Princeton, NJ: Princeton Univ. Press
  34. Moonen, P. Defraeye, T. Dorer, V. Blocken, B. and J. Carmeliet, (2012). Urban Physics: Effect of the microclimate on comfort, health and energy demand, Frontiers of Architectural Research, 1(1), 197-228.
  35. Nuno F. da Cruz, Philipp Rode, Michael McQuarrie (2019). Journal of Urban Affairs Volume 41, - Issue 1: New Urban Governance, 1-19. https://doi.org/10.1080/07352166.2018.1499416
  36. Pollitt, C. (1990). Managerialism in the public service. Oxford, UK: Basil Blackwel
  37. Poorahmad, A., Piri, E., Mohammadi, Y., Parsa, S., & Heydari, S. (2018). Good Urban Governance in Urban Neighborhoods (Case: Marivan City). Journal of Urban Economics and Management, 6(24), 81-98.
  38. Raco, M. (2020). Governance, Urban, in International Encyclopedia of Human Geography (Second Edition), What Is Urban Governance?, science Direct.
  39. Rodwin, L., and H. Sazanami, eds. (1991). Industrial change and regional economic transformation. London: HarperCollin
  40. Roy, I. (2008). Civil Society and Good Governance: (Re-) Conceptualizing the Interface. World Development Vol. 36, No. 4, pp. 677–705.
  41. Schwab, Brigitte, and Kubler, Daniel (2001). Metropolitan governance and the “democratic deficit” Theoretical issues and empirical findings. Paper presented at the conference Area-based initiatives in contemporary urban policy, Danish Building and Urban Research and European Urban Research Association.
  42. Teklemariam, N. (2023). Does location matter? The spatial equity implications of the integrated housing development program in Addis Ababa, Ethiopia. Urban, Planning and Transport Research, 11(1), 215-228.
  43. UN (2007). A Guide to Promoting Good Governance in Public Private Partnerships. United nations economic commission of Europe.
  44. UN-Habitat. (2015). Unpacking Metropolitan Governance for Sustainable Development, United Nations Human Settlements Program (UN-Habitat), Sector Project “Sustainable Development of Metropolitan Regions.
  45. United Nations, (2010), United Nations, 2010. Department of Economic and Social Affairs. Population Division. World Urbanisation Prospects.
  46. United Nations, (2020), Department of Economic and Social Affairs. Population Division. World Urbanisation Prospects. The 2020 Revision. CD-ROM.
  47. Van der Waldt, G.; (2019). Auriacombe, C.J. CEP Module 3: Towards Sustainable Livelihoods; IQA: Johannesburg, South Africa, 2019; 1–170.