جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

دولت ها و سیاست های شهر فشرده ، مطالعه موردی شهر همدان

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
جلیل دارا 1
آناهیتا حسینی 2
محمد سلیمانی لامیانی 3
حامد عباسی 4
1 دانشیار عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی گرایش آمایش کیفیت محیطی مناطق روستایی کشور، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانش آموخته دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر ایران
4 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
10.22034/jgeoq.2025.511850.4252
چکیده
در حالیکه سیستم های شهری با سرعت بسیار سریعی در سراسر جهان در حال گسترش هستند، اما درک توسعه فضایی آن ها همچنان یک موضوع پیچیده و بحث برانگیز است رشد فیزیکی شهرها الگوهای فضایی متفاوتی را فرض می کنند که منجر به رشد افقی شهر و ایجاد اثرات اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی می شود. بنابراین نیاز به توسعه شهر فشرده و تراکم جمعیت شهری، تجدید ساختار شهری مورد توجه قرار گرفته است، با این حال حصول اطمینان از کیفیت بالای زندگی شهری برای توسعه فشرده شهر در فرآیندهای فشرده سازی طلب می کنند. بررسی سیاست های ملی شهری در کشورها بر مولفه هایی چون بهره ورزی،پایداری زیست پذیری و حکمرانی خوب تمرکز دارد. در این راستا از نرم افزارهای GIS Excel Spss برای تحلیلهای آماری و نمایش گرافیکی نقشه ها استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که اختلاف زیاد میان چارک های تراکم جمعیتی و تراکم ساختمانی بیانگر پراکندگی بیش از حد در سطح شهر همدان است. نتایج Hot Spot نشان داد تمرکز قضایی لکه های داغ در محدوده بافت مرکزی شهر با لکه های سرد همپوشانی شده است. نتایج حاصل از رگرسیون وزنی نشان می دهد. شش متغیر قیمت زمین، مساحت بلوک شهری، تمرکز جمعیتی ،تمرکز ساختمانی، تمرکز مسکونی و متغیر فاصله تا مرکز شهر، از مهمترین متغیرهای تاثیر گذار بر شاخصی فشردگی می باشند
کلیدواژه‌ها
عوامل تأثیرگذار فشردگی
رگرسیون وزرنی فضایی
شهر همدان
تجارب دولت ها

عنوان مقاله English

Governments and policies of the compact city (Case Study: Hamadan City)

نویسندگان English

Jalil Dara 1
Anahita Hosseini 2
Mohammad Soleymani lamyani 3
Hamed Abbasi 4
1 Associate Professor, Faculty Member of the Political Science Department at Tarbiat Modares University,Tehran, Iran
2 PhD Graduate in Geography and Rural Planning, preparation of Environmental Quality Rurals Areas of the Country, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 PhD Graduate in Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
4 Associate Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
چکیده English

While urban systems are expanding at a very rapid pace around the world, understanding their spatial development remains a complex and controversial issue. The physical growth of cities assumes different spatial patterns that lead to horizontal growth of the city and create economic, social and ecological impacts. Therefore, the need for compact city development and urban population density, urban restructuring has been considered, however, ensuring a high quality of urban life for compact city development in compaction processes is required. The review of national urban policies in countries focuses on components such as efficiency, sustainability, livability and good governance.In this regard, GIS Excel Spss software has been used for statistical analysis and graphical display of maps. The results obtained show that the large difference between the population density and building density quartiles indicates excessive dispersion in the city of Hamedan.The results of Hot Spot showed that the judicial concentration of hot spots in the city's central fabric overlapped with cold spots. The results of weighted regression show that the six variables of land price, urban block area, population concentration, building concentration, residential concentration and distance to the city center are among the most important variables affecting the density index.

کلیدواژه‌ها English

Influencing factors of compactness
spatial weighted regression
Hamedan city
government experiences
  1. تقوایی، ﻣﺴﻌﻮﺩ؛ ﻭﺍﺭﺛﻲ، ﺣﻤﻴﺪﺭﺿﺎ؛ ﻧﺮﻳﻤﺎﻧﻲ، ﻣﺴﻌﻮﺩ (139۴) ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻱ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻭ ﺷﻜﻞ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭ ﺷﻬﺮ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺑﺎ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺭﺷﺪ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﻭ ﺷﻬﺮ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮﻱ، 41 (20).
  2. حبیبی، داوود؛ لطیفی، غلامرضا؛ رضایی،‌ محمود؛ احمدیان، رضا (1403). بررسی نقش پیاده مداری بر توسعه پایدار شهری ، مورد مطالعه: پیاده راه چهارباغ عباسی اصفهان، فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای)، 14 (57).
  3. سرﻭﺭ، ﺭﺣﻴﻢ؛ ﺩﺭﻭﻳﺶ ﻭﺭﭼﻪ ﺯﺍﺩﻩ، ﺑﻬﺮﻭﺯ؛ ﺟﺎﻭﻳﺪ، ﻋﻠﻴﺮﺿﺎ (۱۳۹۳) ﻣﻴﺰﺍﻥ ﻓﺸﺮﺩﮔﻲ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺩﮔﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮﻱ ﺍز ﻣﻨﻈﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ: ﺷﻬﺮ ﻳﺰﺩ، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻋﻠﻤﻲ ﭘﮋﻭﻫﺸﻲ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻭ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮﻱ، 3 (9).
  4. ﺳﻴﻒ ﺍﻟﺪﻳﻨﻲ ، ﻓﺮﺍﻧﻚ (۱۳۸۸). ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺭﻳﺰﻱ ﺷﻬﺮﻱ ﻭ ﻣﻨﻈﻘﻪ ﺍﻱ، ﻧﺸﺮ ﺁﻳﻴﮋ، ﺗﻬﺮﺍﻥ.
  5. ﺳﻴﻒ ﺍﻟﺪﻳﻨﻲ، ﻓﺮﺍﻧﻚ؛ ﺯﻳﺎﺭﻱ، ﻛﺮﺍﻣﺖ ﺍﷲ؛ ﭘﻮﺭ ﺍﺣﻤﺪ، ﺍﺣﻤﺪ؛ ﻧﻴﻚ ﭘﻮﺭ، ﻋﺎﻣﺮ، (۱۳۹۱) .ﺗﺒﻴﻴﻦ ﭘﺮﺍﻛﻨﺶ ﻭ ﻓﺸﺮﺩﮔﻲ ﻓﺮﻡ ﺷﻬﺮﻱ ﺩﺭ ﺁﻣﻞ ﺑﺎ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻓﺮﻡ ﺷﻬﺮﻱ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭ، ﭘﮋﻭﻫﺶ ﻫﺎﻱ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ، 80 (2).
  6. شوهانی، نادر؛ شاهینی فر،‌ مصطفی؛  زنگنه، سمیه (1404).  امکان سنجی و تحلیل تناسب اراضی چند معیاری جهات توسعه فیزیکی شهر کرمانشاه بر پایه معیارهای ژئوموفولوژی با استفاده از مدل های منطق فازی و  فرآیند ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی ، فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای) ، 15 ( 85).
  7. ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ، ﺭﺳﻮﻝ (۱۳۸۴). ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺮﺍﻛﻨﺶ ﺗﺮﺍﻛﻢﻫﺎﻱ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺷﻬﺮ ﺗﺒﺮﻳﺰ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺭﻭﺵ ﺣﻮﺯﻩ ﺑﻨﺪﻱ ﺁﻣﺎﺭﻱ، ﭘﮋﻭﻫﺶ ﻫﺎﻱ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ، ﺷﻤﺎﺭﻩ 54 (2).
  8. ﮔﻠﻜﺎﺭ، ﻛﻮﺭﻭﺵ (۱۳۷۹). ﻃﺮﺍﺣﻲ ﺷﻬﺮ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﻛﻮﻳﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻫﻨﺮﻫﺎﻱ ﺯﻳﺒﺎ، ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ، 8 (9).
  9. ﻣﺜﻨﻮﻱ، ﻣﺤﻤﺪﺭﺿﺎ (۱۳۸۲) .ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭ ﻭ ﭘﺎﺭﺍﺩﺍﻳﻢ ﻫﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻱ ﺷﻬﺮﻱ: ﺷﻬﺮ ﻓﺸﺮﺩﻩ ﻭ ﺷﻬﺮ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻣﺤﻴﻂ ﺷﻨﺎﺳﻲ3 (31)، ﺻﺺ .۱۰۴-۸۹
  10. ﻣﻬﺪﻭﻱ، ﻣﺴﻌﻮﺩ (۱۳۷۷). ﺁﻣﺎﺭ ﻭ ﺭﻭﺵ ﻫﺎﻱ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻭ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﺩﺭ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎ، ﺗﻬﺮﺍﻥ: ﻗﻮﻣﺲ.
  11. ﻧﻴﻚ ﭘﻮﺭ، ﻋﺎﻣﺮ (1۳۹۰) .ﺷﻬﺮ ﻓﺸﺮﺩﻩ، ﺗﺌﻮﺭﻱ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻤﻞ (ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻮﺭﺩﻱ: ﺷﻬﺮ ﺁﻣﻞ)، ﺭﺳﺎﻟﻪ ﻱ ﺩﻛﺘﺮﻱ ﺭﺷﺘﻪ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺭﻳﺰﻱ ﺷﻬﺮﻱ ﺑﻪ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﺩﻛﺘﺮ ﻓﺮﺍﻧﻚ ﺳﻴﻒ ﺍﻟﺪﻳﻨﻲ، ﺗﻬﺮﺍﻥ، ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻱ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻱ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺗﻬﺮﺍﻥ.
  12. Artmann, Martina,. Inostroza, Luis., Fan, Peilei.,(2019), Urban sprawl, compact urban development and green cities. How much do we know, how much do we agree? JournalEcological Indicators.
  13. Artmann, Martina,. Kohler, Manon,. Meinel, Gotthard., Gan, Jing,. Ioja, Ioan-Cristian,(2019),How smart growth and green infrastructure can mutually support each other — A conceptual framework for compact and green cities,. Journal Ecological Indicators.
  14. Audair, C. (1997). The UNCHS (Habitat Indicators Program, Sustainability Indicators Report of Project on Indicators of.
  15. Burgess, R. (2000). The Compact City Debate:A Global Perspective, E & FN Spon, 9-24.
  16. Crookson, M. et al, (1996), The Compact city and the quality of life, in the compact city : A Sustainable Urban form? (eds M. Jenks,E, Burton and K, Williams), E and FN Spon, an imprint of chapman and Hall, London.
  17. Edward L & John E. Cox. (1991). Sustainable urban development: Strategic considerations for urbanizing nations. Ekistics, Vol. 58, No. 348/349, Nature and urban nature (MAY/JUNE - JULY/AUGUST), pp. 216-224.
  18. Elkin, T, et al, (1991), Reciving the city: Towards Sustainable Urban Development,Friends of the Earth London.
  19. Flood, joe., (1997)., Urban and Housing Indicators., Article available in Urban Studies., Vol 34, Issue 10, 1997.
  20. Force, U. T., Britain, G., & Rogers, R. G. (1999). Towards an urban renaissance. London: Spon.
  21. Fotheringham A.S., Brunsdon C. and Charlton, M., 2002, Geographically Weightedregression: The Analysis of Spatially Varying Relationships, University Of Newcastle Wiley, UK.
  22. Gordon, P., & Richardson, H. W. (1997). Are compact cities a desirable planning goal? Journal of the American Planning Association, 63(1), 95–106.
  23. Hillman, M, (1996), In favour of the compact city in the compact city: A sustainable Urban Form? In London.
  24. Hui, S. C (2001), Low Energy Building Design in High Density Urban Cities, Renewable Energy, 24, 3, pp. 624-640.
  25. Ingram Greory, K., 1998, Pattern of Metropolitan Development: What Have We Learned Urban Studies, Vol. 35, No. 7, PP. 1019-1035.
  26. Jenks, M. & Burton, E. & Williams, K. (1996) Compact cities and sustainability: an introduction. The compact city: a sustainable urban form, publication: London. Publication year.
  27. Jenks, M., Burton, E., & Williams, K. (1998). The compact city: A sustainable urban form? London: E & FN Spon.
  28. McPhearson, T., Pickett, S.T.A., Grimm, N.B., Niemelä, J., Alberti, M., Elmqvist, T., Weber, C., Haase, D., Breuste, J., Qureshi, S., (2016). Advancing urban ecology toward a science of cities. Bioscience 66 (3), 198–212.
  29. Meyer, W. B. (2013). The environmental advantages of cities: Countering commonsense antiurbanism. Cambridge, MA: MIT Press.
  30. Mouratidis, K. (2017). Is compact city livable? The impact of compact versus sprawled neighbourhoods on neighbourhood satisfaction. Urban Studies, 55(11), 2408–2430.
  31. Mouratidis, Kostas,. (2019), Compact city, urban sprawl, and subjective well-being, Journal Cities92.
  32. Naess, P. (2014). Urban form, sustainability and health: the case of greater Oslo. European Planning Studies, 22(7), 1524-1543.
  33. Newman, P., & Kenworthy, J. (1999). Sustainability and cities: Overcoming automobile Washington, DC: Island Press.
  34. OECD, (2012). Compact City Policies. A Comparative Assessment. OECD Publishing, Paris.
  35. Williams, K. & Burton, E. & Jenks, M. (2000) Achieving sustainable urban form: an introduction, Achieving sustainable urban formVol.11, No.6, pp.1-5.