جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیل فضایی رابطه بین جمعیت و فاصله آبادی ها از شهرهای اصلی با سطوح توسعه پایدار در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان هشترود

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد برنامه ریزی منطقه ای، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
توسعه پایدار روستایی به عنوان پدیده‌ای پیچیده و چندبعدی، نیازمند شناخت دقیق جنبه‌های مختلف سکونت در مناطق روستایی برای تضمین آینده این نواحی است. حفظ پایداری روستا هدف نهایی مؤلفه‌های توسعه پایدار روستایی محسوب می‌شود و هرگونه یک‌جانبه‌نگری و نادیده‌گرفتن این مؤلفه‌ها می‌تواند به خسارات جبران‌ناپذیری برای آینده این مناطق منجر شود. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که برای دستیابی به توسعه پایدار روستایی، لحاظ مؤلفه‌های فرهنگ، اجتماع، محیط زیست، امنیت، آموزش، مشارکت و تعاملات انسانی مهم و ضروری هستند. این تحقیق با هدف شناسایی و تحلیل فضایی سطوح توسعه پایدار سکونتگاه‌های روستایی شهرستان هشترود و بررسی روابط حاکم بر آن‌ها انجام گرفته و از نظر نوع کاربردی و روش مطالعه آن به صورت توصیفی و تحلیلی است. برای تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها از مدل‌های کمی مانند بی‌مقیاس‌سازی فازی، روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی (GWR) استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان داد، توسعه پایدار فضایی در مناطق روستایی هشترود با چالش‌های متعددی مواجه است و روستاهایی که در نزدیکی شهرها واقع شده‌اند از سطوح توسعه پایدار مطلوب‌تری برخوردار هستند. علاوه بر این، نتایج بررسی‌ها نشان داد با افزایش جمعیت و کاهش فاصله روستاها از شهرهای اصلی، سطح توسعه پایدار در آن‌ها افزایش می‌یابد. به همین ترتیب، در روستاهایی که جمعیت کمتری دارند و فاصله بیشتری از شهرهای اصلی دارند، سطح توسعه پایدار کاهش می‌یابد. این یافته‌ها بر ضرورت توجه به برنامه‌ریزی فضایی و اتخاذ رویکردهای جامع در توسعه روستایی تأکید می‌کنند تا بتوان به پایداری بلندمدت و بهبود شرایط زیست در این مناطق دست یافت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Spatial Analysis of the Relationship between Population and Distance of Settlements from Major Cities with Levels of Spatial Sustainable Development in the Rural Areas of Hashtroud County

نویسندگان English

asadullah heidari 1
Omid Adibsaber 2
1 Assistant Professor, Department of Geography and Rural Planning, Payam Noor University, Tehran, Iran
2 Master's degree in Regional Planning, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده English

Rural sustainable development, as a complex and multidimensional phenomenon, requires a precise understanding of various aspects of rural settlements to ensure the future of these areas. The ultimate goal of rural sustainability is to maintain balanced development, where overlooking or adopting a one-sided approach to any of its components can lead to irreparable damage. Research findings indicate that achieving rural sustainability necessitates consideration of factors such as culture, society, environment, security, education, community engagement, and human interactions.This study aims to identify and analyze the levels of spatial sustainable development in the rural areas of Hashtroud County and to examine the governing relationships therein. It is an applied research, using a descriptive-analytical approach. Quantitative models such as fuzzy normalization, Analytical Hierarchy Process (AHP), and Geographically Weighted Regression (GWR) have been utilized for data analysis. The findings reveal that spatial sustainable development in the rural areas of Hashtroud County faces multiple challenges, with only the villages near major cities achieving higher levels of sustainable development. Furthermore, the analysis indicates that as population increases and distance from major cities decreases, the level of sustainable development in rural settlements rises. Conversely, villages with smaller populations and greater distances from major cities show a decline in sustainable development.These findings underscore the necessity of spatial planning and the adoption of comprehensive approaches to rural development to achieve long-term sustainability and improve living conditions in these areas.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable development'
Rural sustainable development'
Rural settlements'
'
Hashtroud County'
امانپور، سعید، مختاری چلچه، صادق، حسینی کهنوج، سیدرضا و ویسی، الهام (1394)، تحلیل فضایی و سنجش سطح توسعهیافتگی نواحی روستایی )مطالعه موردی: شهرستانهای استان چهارمحال و بختیاری( مجلّة پژوهش و برنامهریزی روستایی، سال 4، شمارة 2، شمارة پیاپی 10.
باقری، اصغر، (1386). تحلیل تاثیر به کارگیری فناوری‌های کشاورزی پایدار بر بهره‌وری واحدهای تولید برنج، رساله دکتری، دانشگاه تهران.
بخشی، زهرا، مطیعی لنگرودی، سیدحسن، فرجی سبکبار، حسنعلی، و قدیری معصوم، مجتبی. (1398). تحلیل فضایی پایداری اقتصادی سکونتگاه های روستایی (منطقه سبزوار-نیشابور). اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 8(3 (پیاپی 29) )، 1-32. https://sid.ir/paper/520168/fa
برقی، حمید، (1386). راهکارهای توسعه‌یافتگی در روستاهای نواحی خشک، (خور و بیابانک)، پایان‌نامه دکتری برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تهران.
جمعه پور، محمود، (1384). مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی توسعه روستایی، دیدگاه‌ها و روش‌ها، تهران: انتشارات سمت
حیدری، اسداله (1396). موانع شکل‌گیری شبکه منطقه‌ای در فرآیند دگرگونی کالبدی-فضایی سکونتگاه‌های روستایی با تاکید بر تولید شیر (موردی: ناحیه هشترود-چاراویماق)، رساله دکتری، مرکز دکترای تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام‌نور
خلیلیان، صادق (1387). توسعه پایدار و رفاه بهینه نسل‌ها، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 27، تهران
رحمانی، محمد (1402). بررسی قابلیت‌ها، چالش‌ها و راهکارهای توسعه پایدار روستا و اثرات گردشگری روستایی (مطالعه موردی: روستای مارکده). نشریه علمی-پژوهشی مجیران
رضویان، محمد تقی.، دریکوند، مسلم.، و مریدسادات، پگاه (1400). شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه پایدار کشاورزی شهری و پیراشهری با رویکرد کارآفرینانه (مورد مطالعه: بخش مرکزی شهرستان خرم‌آباد). نشریه علمی-پژوهشی مجیران
رومیانی, احمد و محمودی, حمیده . (1399). تحلیل فضایی زیرساخت های توسعه پایدار در روستاهای شهرستان کوهدشت. روستا و توسعه پایدار فضا1(1), 21-38. doi: 10.22077/vssd.2020.3324.1000
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان آذربایجان شرقی (1395). گزارش برنامه‌ریزی و توسعه شهرستان هشترود
صرافی، مظفر، (1375). مبانی برنامه توسعه منطقه‌ای، سازمان برنامه و بودجه، تهران
غفاری، غلامرضا. (1397). توسعه و برنامه‌ریزی اجتماعی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران
قراگوزلو، هادی، رحمانی فضلی، عبدالرضا، عزیزپور، فرهاد، و جلالیان، حمید. (1399). تحلیل فضایی پایداری سکونتگاه های روستایی (مطالعه موردی: استان قم). پژوهشهای جغرافیای انسانی (پژوهش های جغرافیایی)، 52(3 )، 953-969. https://sid.ir/paper/371427/fa
کاظمی، محمدرضا. (1399). رویکردهای بومی در توسعه پایدار. تهران: انتشارات سمت
مرکز آمار ایران. نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵، شهرستان هشترود
موسوی، سید جواد (1400). عدالت و توسعه پایدار در ایران. تهران: نشر نی
نوروزی‌نژاد معصومه، یاسوری مجید، اوجی روح‌اله (1401). تحلیل فضایی پایداری اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی در شهرستان لنگرود. اقتصاد فضا و توسعه روستایی. ۱۴۰۱; ۱۱ (۴۲) :۱۶۹-۱۹۴
Akkoyunlu, S. (2021). Rural-Urban Linkages and Sustainable Development in Developing Countries. Journal of Regional Development, 45(2), 123-145
Dixon, J., Gulliver, A., & Gibbon, D. (2022). Sustainable Rural Livelihoods: Practical Concepts for the 21st Century. FAO and Intermediate Technology Publications
Ellis, F., & Biggs, S. (2020). Rural Development in Practice: Sustainability and Livelihoods. Routledge
Garcia, R., & Martinez, C. (2022). Innovative Approaches to Rural Development: Policy Implications and Future Directions. Rural Policy Review, 40(1), 35-58
Hersey, P., & Blanchard, K. (1993). Management of Organizational Behavior: Utilizing Human Resources (6th ed.). Prentice Hall International, Inc
Kumar, A., & Patel, S. (2023). Sustainability Challenges in Rural Development: A Comparative Study of Developing Countries. Global Journal of Sustainable Rural Development, 29(5), 499-525.
Robert Allen (1980). How to Save the World. Cogon, London
Sachs, J.D. (2015). The Age of Sustainable Development. Columbia University Press.
Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press
Smith, J., & Brown, T. (2020). The Role of Community Engagement in Achieving Rural Sustainability. International Journal of Rural Studies, 34(4), 250-270
Todaro, M.P., & Smith, S.C. (2020). Economic Development. Pearson Education
United Nations (2015). Sustainable Development Goals (SDGs). UN General Assembly.