جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

خوانش مفهوم لذت از منظر زیبایی‌شناسی ملاصدرا در کالبد تاریخی بازار اردبیل

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری/ دکترا، گروه معماری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 دانشیار، گروه معماری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده
معماری به عنوان یکی از عرصه‌های ارتباطی انسان و فضا و کیفیتی که فرد در طول زندگی خود با آن درگیر است، یکی از تاثیرگذارترین عناصر بر میزان لذت فردی است. یکی از الگوهای مناسب معماری لذت‌بخش در معماری ایران، بی‌تردید معماری عصر صفوی بوده است که دارای ویژگی مردم‌واری است. به این معنی که برای فردی که در آن زیست می‌کرده و یا از آن بهره می‌برده ساخته شده است. علاوه بر این مجموعه بناهای اجتماعی همه در یک کانتکست کلی بر پایه بازار قرار می‌گرفته که نیازهای مختلف مردم را پاسخگو باشد. این پژوهش با هدف مطالعه مفهوم لذت صدرایی در کالبد تاریخی بازار اردبیل، از طریق تحلیل پرسشنامه در دو مرحله، به این سوالات پاسخ خواهد داد: آیا شهروندان از حضور در فضای بازار قدیمی احساس لذت می‌کنند؟ آیا این احساس لذت با ویژگی‌های کالبد بازار تاریخی ارتباط دارد؟ و این ارتباط با کدام عوامل و به چه میزان است؟ طبق نظرسنجی نگارنده، در بازار اردبیل راسته قیصریه و راسته برنج‌فروشان در میان مخاطبین از امتیاز بالاتری در زمینه زیبایی‌شناسی لذت برخوردارند. به این معنی که مخاطبین در مقایسه با بخش‌های دیگر، از بودن در این دو قسمت بازار لذت بیشتری می‌برند.در نظرسنجی دوم، متخصصان معماری وجود نورگیرهای در سقف‌های گنبدی را به عنوان تاثیرگذارترین مولفه کالبدی بازار اردبیل در لذت مخاطب انتخاب کرده‌اند. نورگیرهایی که به فاصله معین و ثابتی در کنار هم و در یک خط قرار گرفته‌اند و در ساعات میانی روز، تصویری زیبا از ورود اشعه‌های خورشید به نمایش می‌گذارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Reading the concept of pleasure from the aesthetic point of view of Mulla Sadra in the historical corpus of Ardabil Bazaar

نویسندگان English

Marjan Hosseinzadeh Namadi 1
Tohid Hatami Khanghahi 2
1 Postdoctoral/PhD researcher, Department of Architecture, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 Associate Professor, Department of Architecture, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده English

Architecture, as one of the areas of communication between humans and space and the quality that a person is involved with throughout his life, is one of the most influential elements on the level of individual pleasure. One of the appropriate models of pleasurable architecture in Iranian architecture has undoubtedly been the architecture of the Safavid era, which has a people-oriented characteristic. This means that it was built for the person who lived in it or benefited from it. In addition, the set of social buildings was all placed in a general context based on the market that responded to the various needs of the people. This research aims to study the concept of Sadra's pleasure in the historical structure of the Ardabil bazaar, and will answer these questions through a questionnaire analysis in two stages: Do citizens feel pleasure from being in the space of the old bazaar? Is this feeling of pleasure related to the characteristics of the historical bazaar structure? And what factors are involved and to what extent? According to the author's survey, in the Ardabil bazaar, the Qaysariyeh order and the rice sellers order have a higher score among the audience in the field of aesthetics of pleasure.This means that visitors enjoy being in these two parts of the market more than in other parts. In the second survey, architectural experts chose the presence of skylights in the domed ceilings as the most influential physical component of the Ardabil Bazaar in terms of visitor enjoyment

کلیدواژه‌ها English

Pleasure
Aesthetics
Mulla Sadra
Architecture
Ardabil Bazaar
اکبری، رضا. (1392). بازسازی دیدگاه ملاصدرا دربارة زیبایی و هنرآفرینی. مجله فلسفه و کلام اسلامی، (2)، 21-40.
امامی جمعه، سید مهدی و احمدی، جمال. (1396). ملاک‌های زیبایی‌شناسی در فرم و محتوا از نگاه صدرا. دوفصلنامه علمی پژوهشی حکمت صدرایی، (1)، 25-40.
امامی جمعه، سید مهدی. (1385). فلسفه هنر در عشق‌شناسی ملاصدرا. تهران: متن.
پازوکی، شهرام. (1381). حکمت هنر و زیبایی در اسلام. تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
توسلی، محمود. (1376). قواعد و معیارهای طراحی فضای شهری. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران
جوادی آملی، عبدالله. (1380). حکمت متعالیه صدرالمتألهین. مجموعه مقالات همایش جهانی حکیم ملاصدرا، تهران: انتشارات بنیاد حکمت ملاصدرا.
حسن‌زاده آملی، حسن. (1375). دروس اتحاد عاقل به معقول (درس بیست و دوم). قم: انتشارات قیام.
حسن‌زاده آملی، حسن. (1386). اتحاد عاقل به معقول. قم: مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسامی حوزه علمیه قم.
دهخدا، علی اکبر. (1385).  لغتنامه دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سجادی، سید جعفر. (1379). فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: انتشارات ظهوری.
شایگان فر، نادر. (1391). زیباشناسی زندگی روزمره دیویی و هنر پاپ. تهران: نشر هرمس.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1366). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1390). الحکمة المتعالیة فی السفار العقلیة االربعة. جلد 2 و 9، ترجمه خواجوی. تهران: انتشارات مولی.
ضیاء توانا، محمدحسن. (1380). بازار قیصریه لار. تهران: نشر نی
عمید، حسن. (1375). فرهنگ عمید. تهران: انتشارات امیرکبیر.
فایدی، اکبر. (1391). ظهور حکمت صدرایی و نقش آن در احیای حکمت هنر اسلامی. تاریخ فلسفه، (8)، 164-133
گروتر، یورگ کورت. (1375). زیباشناسی در معماری. ترجمه جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
لک، آزاده و حکیمیان، پانته‌آ (1396). کنکاشی در ریخت شناسی بازار ایرانی با رویکرد نظریه های فضایی شهر (موارد مطالعاتی: بازار شیراز و کرمان). صفه، 27(76)، 109-134
مصطفوی، زهرا. (1385). نوآوری‌های فلسفی صدرالمتالهین. تهران: انتشارات حکمت.
نقی زاده، محمد. (1386). ادراک زیبایی و هویت شهر (در پرتو تفکر اسلامی). اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.
نقی زاده، محمد. (1389). روایت ایرانی از حکمت، معنا و مصادیق هنر. تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.