جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

شناسایی و رتبه بندی گزینه های توسعه مسیر دوچرخه سواری با رویکرد کاهش ترافیک در بافت های تاریخی شهرتهران با استفاده از روش Fuzzy TOPSIS

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
شعله مرادی 1
محمود رحیمی 2
1 دانشجوی دکترای شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2025.501459.4217
چکیده
در شهرهای بزرگی همچون تهران، بافت‌های تاریخی علاوه بر ارزش فرهنگی، از اهمیت ویژه‌ای در برنامه‌ریزی شهری برخوردارند. این پژوهش با هدف شناسایی و رتبه‌بندی گزینه‌های توسعه مسیرهای دوچرخه‌سواری در بافت‌های تاریخی تهران، رویکردی برای کاهش ترافیک و ارتقای پایداری حمل‌ونقل ارائه می‌کند. ابتدا شاخص‌های مؤثر بر توسعه مسیرهای دوچرخه‌سواری با مطالعه ادبیات موضوع و بررسی میدانی شناسایی شدند. سپس، با استفاده از روش تاپسیس فازی و جمع‌آوری نظرات خبرگان، اولویت‌بندی گزینه‌های پیشنهادی انجام شد. نتایج نشان می‌دهد که توجه به ویژگی‌های خاص بافت تاریخی، نظیر ساختار خیابان‌ها، دسترسی به جاذبه‌های گردشگری، و تعامل با سیستم حمل‌ونقل عمومی، تأثیر قابل‌توجهی در کاهش ترافیک و بهبود کیفیت زندگی شهری دارد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به‌عنوان راهنمایی برای مدیران شهری در طراحی و توسعه مسیرهای دوچرخه‌سواری در مناطق تاریخی تهران به‌کار گرفته شود. این پژوهش با استفاده از روش تاپسیس فازی، چهار گزینه توسعه مسیر دوچرخه‌سواری در مناطق تاریخی شهر تهران را ارزیابی و رتبه‌بندی کرده است. نتایج نشان می‌دهد که محله حصار ناصری (A4) با شاخص نزدیکی 0.9724، بهترین گزینه برای توسعه مسیرهای دوچرخه‌سواری است و میدان حسن‌آباد (A2) با شاخص 0.9040 در رتبه دوم قرار دارد. خیابان ناصرخسرو (A1) و خیابان سی‌تیر (A3) به ترتیب در رتبه‌های سوم و چهارم قرار گرفتند. این تحلیل نشان می‌دهد که محله‌های پرتراکم و تاریخی مانند حصار ناصری، به دلیل ویژگی‌های ترافیکی و اجتماعی، برای بهبود زیرساخت‌های دوچرخه‌سواری مناسب‌تر هستند. این نتایج می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی‌های آینده در کاهش ترافیک و ترویج حمل‌ونقل پایدار در بافت‌های تاریخی شهر تهران باشد.
کلیدواژه‌ها
شناسایی و اولویت‌بندی
کاهش ترافیک
دوچرخه سواری
بافت تاریخی
تاپسیس فازی

عنوان مقاله English

Identifying and ranking the options for the development of bicycle paths with the approach of reducing traffic in the historical contexts of Tehran using the Fuzzy TOPSIS method.

نویسندگان English

Shoaleh Moradi 1
Mahmoud` rahimi 2
1 PhD student in Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

In big cities like Tehran, historical contexts are of special importance in urban planning in addition to cultural value. This research aims to identify and rank the options for the development of cycling routes in the historical contexts of Tehran, and presents an approach to reduce traffic and improve the sustainability of transportation. Then, by using the TOPSIS fuzzy method and experts' opinions, the proposed options were prioritized. paying attention to the specific features of the historical context, such as street structure, access to tourist attractions, and interaction with the public transportation system, has a significant effect on reducing traffic and improving the quality of urban life. The findings of this research can be used as a guide for city managers in the design and development of cycling routes in the historical areas of Tehran. This research has evaluated and ranked four options for the development of cycling routes in the historical areas of Tehran using the fuzzy TOPSIS method. The results show that Hesar Naseri neighborhood (A4) with a proximity index of 0.9724 is the best option for the development of cycling routes, and Hassan Abad Square (A2) ranks second with an index of 0.9040. Naser Khosro Street (A1) and Sitir Street (A3) were ranked third and fourth, respectively. These results can be a basis for future planning in reducing traffic and promoting sustainable transportation in the historical contexts of Tehran.

کلیدواژه‌ها English

Identification and prioritization
traffic reduction
cycling
historical context
fuzzy TOPSIS
 شیرمحمدی, رحیمی, و حدادی. (1402). شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر انتخاب مسیر دوچرخه‌سواری با هدف بهبود ترافیک شهری (مطالعه موردی: منطقه 10 شهر تهران). پژوهشنامه حمل و نقل, 20(3), 359-378.
محمدی، حامد و مرادی، مهدی،1397،سنجش کیفیت مسیرهای تردد دوچرخه به روش TOPSIS (مورد مطالعه: مسیرهای دوچرخه منطقه 6 شهر تهران)،کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشورهای جهان اسلام،تبریز،https://civilica.com/doc/776505 ‎
دلیرپور، سعید و نوروزی، آرش،1391،بررسی راهکارهای توسعه دوچرخه سواری در کلان شهرها، مطالعه موردی شهر تهران،دوازدهمین کنفرانس بین المللی مهندسی حمل و نقل و ترافیک،تهران،https://civilica.com/doc/200574
عسکری، محسن و رحیمی، محمود،1396،بررسی میزان پذیرش اجتماعی استفاده از دوچرخه در سطح کلانشهرها، مطالعه موردی: کلانشهر تهران،https://civilica.com/doc/1208861.
قدکچی، نوشین و رحیمی، محمود،1402،تبیین نقش کلان داده ها در برنامه ریزی پایدار برای شهرها،اولین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی،https://civilica.com/doc/1733381
رحیمی, نقدی, و مانی. (1396). سنجش و ارزیابی مولفه‌های موثر در مشارکت شهروندی و نقش آن در پایداری محله‌ای مورد پژوهی: محلات اوین و زعفرانیه. جغرافیا و مطالعات شهری و منطقه‌ای, 6(24), 105-117.‎
قدکچی، نوشین و رحیمی، محمود،1401،بازآفرینی شهری در محلات تاریخی با تاکید بر رویکردهای فرهنگی (نمونه موردی: محله سنگلج تهران)،هشتمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری،تهران،https://civilica.com/doc/1656354
 Manahasa, E., Boriçi, K., Lorens, P., & Manahasa, O. (2024). Evaluating urban identity of Gdańsk historical inner city and granary island urban regeneration from a neighbourhood perspective. Geographia Polonica.
Hoback, A. S. (2024). Numerical fit modeling for temperature mitigation in arid cities. Applied Sciences, 15(1), 285.
Rus, M. F. (2025). Approach to the identification of the original natural territory and the environmental effects of urbanization in the metropolitan area of Corrientes, Argentina. Contributions for territorial planning. Revista de Geografía Norte Grande, 91, 1-23.
Egan, R., & Caulfield, B. (2024). There’s no such thing as cycle traffic: A critical discourse analysis of public opposition to pro-cycle planning. Journal of Cycling and Micromobility Research, 2, 100014.
Buck, M., & Nurse, A. (2023). Cycling in an ‘ordinary city’: A practice theory approach to supporting a modal shift. International journal of sustainable transportation, 17(1), 65-76.
Adam, L., Jones, T., & Te Brömmelstroet, M. (2020). Planning for cycling in the dispersed city: establishing a hierarchy of effectiveness of municipal cycling policies. Transportation, 47(2), 503-527.
Chen, Y., Chen, X., Bai, B., & Zheng, L. (2024). Spatial–Temporal Reconstruction of Trajectories in Free Space Using Automatic Target Position Detection Data. Applied Sciences, 14(23), 11340.
Zeng, Y., Di, D., Liao, X., Li, G., Li, X., & Liang, Z. (2024, December). Influence of urban road layout form on the traffic efficiency of the road network. In Eighth International Conference on Traffic Engineering and Transportation System (ICTETS 2024) (Vol. 13421, pp. 1199-1209). SPIE.
Kilinc, M. (2023). Data-driven analytical techniques in geographic information systems. ResearchGate.
Kalla, D. (2023). Optimizing traffic flow and vehicle routing using deep reinforcement learning models. ResearchGate.
Chen, Y., & Xu, R. (2024). Introductory chapter: Edge computing in the evolution of smart cities. InTechOpen.
Saha, B., Fatmi, M. R., & Khan, N. A. (2024). Investigating the impacts of telecommuting on the spatial, temporal, and modal distribution of travel using an agent-based transport simulation model. Journal of Transport and Land Use
Ghodousian, A., & Abedian, R. (2024). Review of path planning models, environmental constraints, and application domains in drone delivery systems. Journal of Algorithms and Systems.
Ziari, K., Poorahmad, A., Farhudi, R., Zanganeh Shahraki, S., & Sepidrood, M. (2024). Investigating the Role of Urban Spatial Elements on the pedestrian capability of Distance between the Axis of Tajrish-Ghods Field. Geographical Urban Planning Research (GUPR), 11(4), 33-48.
Moghani, A. M., & Tisheyar, M. (2024). The Impact of Georgia's Geopolitics on its Regional Position. Journal of Iran and Central Eurasia Studies.
Deveci, M., Canıtez, F., & Gökaşar, I. (2018). WASPAS and TOPSIS-based interval type-2 fuzzy MCDM method for a selection of a car-sharing station. Sustainable Cities and Society, 38, 23-32.
Jahanshahi, D., Minaei, M., & Kharazmi, O. A. (2019). Evaluation and relocating bicycle sharing stations in Mashhad city using multi-criteria analysis. International Journal of Transportation Engineering, 7(2), 123-138.
Zagorskas, J., & Turskis, Z. (2020). Setting priority list for construction works of bicycle path segments based on Eckenrode rating and ARAS-F decision support method integrated in GIS. Transport, 35(3), 295-306.
Samaie, F., Meyar-Naimi, H., & Javadi, S. (2020). Comparison of sustainability models in the development of electric vehicles in Tehran using fuzzy TOPSIS method. Sustainable Cities and Society, 50, 101-113.
Aydar, R., Çelik, O. N., & Afşar, A. (2018). Literature research on the effect of traffic infrastructure, environment, and user behavior on urban bicycle use. Pamukkale University Journal of Engineering Sciences.
González-Curbelo, M. Á., & Pineda, S. (2024). Desafíos y oportunidades de la movilidad urbana en América Latina: estrategias hacia el desarrollo sostenible. Universidadean Repository.
Denk, F., Fröhling, F., Brunner, P., & Huber, W. (2025). Influence of gaze strategies and cognitive load on safeguarding performance of motorists in right-turning scenarios involving potential conflicts with vulnerable road users. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour.
McNeil, N., Monsere, C., & Schultheiss, B. (2024). Design options to reduce conflicts between turning motor vehicles and bicycles: Conduct of research report. Transportation Research Record.