جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی و تحلیل تأثیر برنامه‌های آگاهی‌بخشی عمومی بر رفتار زیست‌محیطی شهروندان زنجانی در مجموعه گردشگری گاوازنگ

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
محمدتقی حیدری 1
مهتاب امرایی 2
زهرا خالصی 3
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 دانشجوی کارشناسی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
10.22034/jgeoq.2025.520468.4271
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی رفتار زیست‌محیطی شهروندان زنجانی و تحلیل تأثیر برنامه‌های آگاهی‌بخشی عمومی بر این رفتارها در مجموعه گردشگری گاوازنگ انجام شده است. این مطالعه تلاش دارد تا با استفاده از روش‌های ترکیبی کیفی و کمی، تأثیر این برنامه‌ها را بر نگرش و رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان ارزیابی کند. پژوهش حاضر بر مبنای نوع تحقیق، کاربردی و روش پژوهش توصیفی – تحلیلی است که جهت گردآوری اطلاعات و داده‌ها از روش‌های کتابخانه‌ای و مطالعات میدانی مصاحبه و پرسشنامه محقق‌ساخته استفاده شده است. برای تحلیل نتایج از نرم‌افزار Spss و Minitab استفاده شد. برای بررسی ویژگی‌های پاسخ‌گویان از آمار توصیفی (درصد، فراوانی) برای تجزیه‌و‌تحلیل نهایی یافته‌ها از آزمون تی تک‌نمونه‌ای (t-test) و آنوا (Anova) استفاده شد. برای سنجش پایایی پرسشنامه از آلفای کرونباخ استفاده شد. مقدار آلفا 735/0 است. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌های آگاهی‌بخشی بر پنج شاخص رفتار زیست‌محیطی شهروندان زنجانی بازدیدکننده از گاوازنگ تأثیر مثبت داشته است: آگاهی زیست‌محیطی، رفتار زیست‌محیطی، مشارکت در برنامه‌های زیست‌محیطی، نگرش به مسائل زیست‌محیطی و دسترسی به منابع اطلاعاتی زیست‌محیطی. همچنین، نتایج آزمون واریانس یکطرفه نشان داد که شاخص‌های مشارکت در برنامه‌های زیست‌محیطی و دسترسی به منابع اطلاعاتی زیست‌محیطی بیشترین تأثیرگذاری را داشته‌اند.
کلیدواژه‌ها
رفتار زیست‌محیطی
آگاهی بخشی عمومی
گاوازنگ

عنوان مقاله English

Analysis and Evaluation of the Impact of Public Awareness Programs on the Environmental Behavior of Zanjani Citizens in the Gavazang Tourist Complex

نویسندگان English

Mohammadtaghi Heydari 1
mahtab amraie 2
Zahra Khalesi 3
1 3. Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Department of Geography, Faculty of Social Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran
2 PhD student in Geography and Urban Planning, Department of Geography, Faculty of Social Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran
3 Bachelor's Student in Geography and Urban Planning, Department of Geography, Faculty of Social Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran
چکیده English

The present research aims to investigate the environmental behavior of Zanjani citizens and analyze the impact of public awareness programs on these behaviors in the Gavazang tourism complex. This study endeavors to evaluate the effect of these programs on the environmental attitudes and behaviors of citizens using mixed qualitative and quantitative methods. Based on the type of research, the present study is applied, and in terms of methodology, it is descriptive-analytical. To collect information and data, library methods and field studies (interviews and researcher-made questionnaires) were employed. The Spss and Minitab software were used for data analysis. Descriptive statistics (percentage, frequency) were used to examine the characteristics of the respondents, and a one-sample t-test and ANOVA were used for the final analysis of the findings. Cronbach's alpha was used to assess the reliability of the questionnaire, and the alpha value was 0.735. The results indicate that awareness programs have had a positive impact on five indicators of the environmental behavior of Zanjani citizens visiting Gavazang: environmental awareness, environmental behavior, participation in environmental programs, attitude towards environmental issues, and access to environmental information resources. Furthermore, the results of the one-way analysis of variance showed that the indicators of participation in environmental programs and access to environmental information resources had the greatest impact.

کلیدواژه‌ها English

Environmental behavior
Public awareness
Gavazang
جمعیت، محیط زیست و منابع طبیعی (2) (1390). مجله جمعیت‌شناسی. https://www.demography.ir
ایرنا. (1402). آلودگی‌های محیط زیستی حاشیه شهر زنجان دغدغه اصلی برای حوزه کشاورزی است. خبرگزاری ایرنا. https://www.irna.ir/news/85239406
تیتر اصلی. (1403). مشکلات استان زنجان. مجله خبری تیتر اصلی. https://www.titreasli.ir
Ajzen, Anderson, W. T., & Cunningham, W. H. (1972). The socially conscious consumer. Journal of Marketing, 36(5), 23-31. https://doi.org/10.1177/002224297203600506
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Bardi, A., & Schwartz, S. H. (2003). Values and behavior: Strength and structure of relations. Personality and Social Psychology Bulletin, 29(10), 1207-1220. https://doi.org/10.1177/0146167203254602
Borden, R. J., & Francis, S. L. (1978). The relationship between environmental knowledge and attitudes. Journal of Environmental Education, 10(2), 24-28. https://doi.org/10.1080/00958964.1978.9943057
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Gneezy, U., Meier, S., & Rey-Biel, P. (2011). When and why incentives (don’t) work to modify behavior. Journal of Economic Perspectives, 25(4), 191-210. https://doi.org/10.1257/jep.25.4.191
Gifford, R. (2013). Environmental psychology: Principles and practice (5th ed.). Optimal Books. Retrieved from https://www.amazon.com/Environmental-Psychology-Principles-Robert-Gifford/dp/0993771904
Kaiser, F. G., & Schultz, P. W. (2009). The attitude-behavior relationship in environmental protection: A meta-analysis. Journal of Environmental Psychology, 29(1), 45-58. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2008.06.001
McKenzie-Mohr, D. (2011). Community-based social marketing. Resource Manual. www.cbsm.com
Schultz, P. W., Nolan, J. M., Cialdini, R. B., Goldstein, N. J., & Griskevicius, V. (2007). The constructive, destructive, and reconstructive power of social norms. Psychological Science, 18(5), 429-434. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.01917.x
Schwartz, S. H. (1977). Normative influences on altruism. Advances in Experimental Social Psychology, 10, 221-279. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60338-8
Steg, L. (2005). An integrated model of pro-environmental behavior. In Environmental Psychology: An Introduction (pp. 51-63). Elsevier.
Stern, P. C., Dietz, T., & Guagnano, G. A. (1999). A value-belief-norm theory of support for social movements: The case of environmentalism. Human Ecology Review, 6(2), 81-97. https://www.jstor.org/stable/24707002
United Nations. (2022). World population prospects 2022: Summary of results. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved from https://www.un.org/development/desa/pd/sites/www.un.org.development.desa.pd/files/wpp2022_summary_of_results.pdf
Verplanken, B., & Holland, R. W. (2002). Motivated decision making: Effects of activation and self-centrality of values on action. Journal of Personality and Social Psychology, 82(3), 434-447. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.3.434
World Health Organization (WHO). (2018). Air pollution and child health: Prescribing clean air. World Health Organization. Retrieved from https://www.who.int/publications-detail-redirect/air-pollution-and-child-health