جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی شاخص‌های توسعه پایدار و طرح‌های مداخله گر شهری و بافت‌های فرسوده شهری، مطالعه موردی: محلات زینبیه، قائمیه و همت آباد اصفهان

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
سید علی رضا امامی نجف آبادی 1
شیرین طغیانی 2
حمید صابری 3
1 دانشجوی دکترای شهر سازی، گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
2 استادیار، گروه شهرسازی ، مرکز تحقیقات افق‌های نوین در معماری و شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
3 دانشیار، گروه جغرافیا، مرکز تحقیقات گردشگری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
10.22034/jgeoq.2025.459306.4107
چکیده
هدف این پژوهش ارزیابی و تببین میزان اثر بخشی شاخص­های توسعه پایدار بر اجرای طرح ­های مداخله در بافت‌های فرسوده شهری می­باشد. شاخص‌ های توسعه پایدار دارای اولویت، بر روی تصمیم‌ گیری و ارتقای اثر بخشی تصمیمات بر مداخله در بافت فرسوده است، که در نهایت میزان تحقق طرح­های بعدی در این بافت­ ها را موجب می ­شود. این تحقیق توصیفی-تحلیلی است و تبیین میزان اثربخشی شاخص ­های توسعه پایدار شامل (بهره‌وری، عدالت، انعطاف‌پذیری و ثبات)، در بافت‌های فرسوده و اولویت توجه به ارتقاء آن­ ها بر اجرای طرح­ ها و از طریق سنجش روایی و پایایی جهت بررسی پرسشنامه از ابزار تجزیه و تحلیل آماری (نرم‌افزار SPSS) و برای تجزیه و تحلیل داده­ ها، از فنون آماری تصمیم ­گیری کیفی و کمی استفاده و در نهایت مدلی تحلیلی ارائه شده است. نتایج حاصل از طریق ضریب آلفای کرونباخ %88 به دست آمد، که بیان گر روایی و اعتبار بالای پرسشنامه ­هاست. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از فنون آماری پارامتری و ناپارامتری با توجه به مقیاس سنجش هر متغیر و با استفاده از نرم‌ افزار spss انجام گرفت. برای انجام آزمون فرضیات و سنجش همبستگی بین متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق از آزمون همبستگی پیرسون و همبستگی رتبه­ای اسپیرمن استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه پژوهش از بافت‌های حاشیه­ای شهر می‌باشند. که با سه بافت جمعیتی متمایز (فرهنگی، قومی، کالبدی)، به­عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شدند. نتایج این پژوهش نشان دهنده آن است، که  بین ارتقای شاخص‌های توسعه پایدار دارای اولویت، در بافت فرسوده و اثر بخشی طرح‌های مداخله در بافت فرسوده رابطه معنی‌داری وجود دارد. از آنجا که پایداری باید روی اهداف انسانی به­عنوان هسته اصلی هر طرح مداخله‌ای تأکید نماید، بنابراین اثر بخشی نهایی در موضوع کارایی آن طرح­ها، متوجه کیفیت سکونت­گاه­ های انسانی آن محدوده خواهد بود. اطلاعات میدانی نشان می‌ دهد، که میزان تمایلات 1/89 درصد از خانوارهای بافت محله همت آباد (با ساکنان مهاجر درون استانی) در ارتباط با مشارکت جمعی است. هم­چنین متغیرهای اعتقاد به مشارکت با 83/40 و آگاهی و اطلاع از پروژه با 8/20 و درجه آزادی 6 و مقدار000/0= sig بیشترین تأثیر را در بین متغیرها بر شاخص توسعه پایدار اجتماعی در پروژه‌های بازآفرینی بافت‌های فرسوده داشته است.
کلیدواژه‌ها
توسعه پایدار
بافت فرسوده
مداخله
بافت جمعیتی
همت آباد اصفهان

عنوان مقاله English

Investigating sustainable development indicators and urban intervention plans and dilapidated urban textures, case study: Zeinbiyeh, Ghaemieh and Hemmat Abad in Isfahan

نویسندگان English

Seyyed Ali Reza Emami Najafabadi 1
Shirin Toghiyani 2
Hamid Saberi 3
1 PhD. student of urban planning, Department of Urban Planning, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Urban Planning, New Horizons Research Center in Architecture and Urban Planning, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran. (Corresponding Author)
3 Aassociate professor, Geography Department, Truism Research Center, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
چکیده English

The purpose of this research is to evaluate and explain the effectiveness of sustainable development indicators on the implementation of intervention plans in worn-out urban contexts. Sustainable development indicators have priority on decision-making and improving the effectiveness of decisions on intervention in worn-out contexts, which ultimately causes the level of realization of subsequent plans in these contexts. The results were obtained through Cronbach's alpha coefficient of 88%, which indicates the high validity and reliability of the questionnaire. To analyze the data, parametric and non-parametric statistical techniques were used according to the measurement scale of each variable and using spss software. Pearson's correlation test and Spearman's rank correlation test were used to test the hypotheses and measure the correlation between the independent and dependent variables of the research. The samples studied in the research are from the peripheral tissues of the city. who were selected as study samples with three different demographic contexts (cultural, ethnic, physical). The results of this research show that: there is a significant relationship between the promotion of priority sustainable development indicators in worn-out contexts and the effectiveness of intervention plans in worn-out contexts. Since sustainability should emphasize human goals as the main core of any intervention plan, therefore, the final effect on the efficiency of those plans will focus on the quality of human settlements in that area. Field data shows that 89.1% of the households in Hematabad neighborhood (with migrant residents within the province) are interested in collective participation. Also, the variables of belief in participation with 40.83 and knowledge and information about the project with 20.8 and degree of freedom 6 and sig value = 0.000 had the greatest impact among the variables on the index of social sustainable development in the regeneration projects of worn-out tissues.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable development
dilapidated texture
intervention
population texture
Hemmatabad Isfahan
- پازند، فاطمه؛ رحیمی، محمد. (1396). تحلیل و ارزیابی کیفیت زندگی شهری با رویکرد شهر سالم، مطالعه موردی شهر کرمان؛ فصلنامه علمی پژوهشی برنامه ریزی شهری و منطقه­ای دانشگاه آزاد مرو دشت. 7(2): ص 82-69.
- حبیبی، سیدمحسن؛ مقصودی، ملیحه. (1394). مرمت شهری، چاپ هفتم، انشارات دانشگاه تهران، تهران، 76.
- حبیبی، کیومرث. (1394). بهسازی و نوسازی بافت‌های کهن شهری، چاپ چهارم، انتشارات دانشگاه کردستان، کردستان، 1392، 54.
- خزایی، مصطفی؛ رضویان، محمد تقی. (1398). بافت فرسوده، فرصت یا تهدید مدیریت شهری، فصلنامه جغرافیایی آمایش محیط شماره 46، دانشگاه آزاد اسلامی ملایر، ص 125-101.
- دهقانی، مصطفی، بیات، غلامرضا، عبدالله‌زاده رودپشتی، مصطفی و قضاتلو، اسماعیل. (1400). تحلیل و ارزیابی کیفیت زندگی در سکونتگاه بافت فرسوده شهری مطالعه موردی: منطقه 15 تهران.نشریه جغرافیا و روابط انسانی، (۴) ۳: 108-93.https://doi.org/20.1001.1.26453851.1400.3.4.7.2 
- رزاقیا، محمد؛ آقامحمدی، حسین و دیگران. (1397). بازشناسی مؤلفه‌های سنجش میزان فرسودگی شهر قزوین با بهره گیری از منطق فازی و تلفیق مدل­های تصمیم‌گیری چند معیاره و GIS؛ نشریه علمی-پژوهشی علوم و فنون نقشه برداری، 8(1): 149-162.
- رحیمی، حجت اله، و حیدری، مصطفی. (1402). ارزیابی ساکنان از میزان اثربخشی قوانین بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری بر فرایند بازآفرینی شهر حمیدیا. جغرافیا و آمایش شهری - منطقه ای، 13(46 )، 177-202. SID.https://sid.ir/paper/1050222/fa
- زنگی آبادی، علی؛ موید فر، سعیده. (1391). رویکرد سرمایه گذاری شهری در بافت‌های فرسوده برزن شش باد گیر شهریزد، نشریه علمی پژوهشی معماری و شهرسازی آرمان شهر، تهران، 5(9): 314-297.
- سازمان عمران و نوسازی شهری. (1390). سرمایه­گذاری و احیای بناهای فرسوده شهری، مجموعه مقالات، 7(1): 77-33.
- سرایی، محمد حسین؛ مهره کش، شیرین. (1394). ارزیابی میزان فرسودگی بافت محلات منطقه سه شهر اصفهان و جایگاه مشارکت ساکنین در فرآیند ساماندهی، مجله علمی پژوهشی برنامه­ریزی فضایی جغرافیا، شماره 18،، انتشارات دانشگاه اصفهان، اصفهان، ص. 124-103.
- شماعی، علی و پوراحمد، احمد. (1392). بهسازی و نوسازی شهری از دیدگاه علم جغرافیا، چاپ پنجم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، ص 278-275.
- صحی زاده، مهشید. (1383). حفاظت و توسعه شهری، فصلنامه شهرسازی و معماری، 14(45): 18 - 3.
- فاضلی، محمد؛ فتاحی، سجاد؛ زنجان رفیعی، نسترن. (1392). فصلنامه‌ مطالعات توسعه‌ اجتماعی-فرهنگی، 2(1): 171-149.
- فلامکی، منصور. (1397). باز زنده سازی بناها و شهرهای تاریخی، چاپ سیزدهم، انتشارات دانشگاه تهران، تهرانصش، 168
- گلستان‌نژاد، ابوالقاسم و دیگران؛ (1396). اطلس کلان شهر اصفهان، انتشارات هم صدا، تهران.
- محمدی، جمال؛ شفقی، سیروس؛ نوری، محمد. (1393). تحلیل ساختار فضایی کالبدی بافت فرسوده شهری با رویکرد نوسازی و بهسازی (مطالعه موردی: بافت فرسوده شهر دوگنبدان). مجله علمی پژوهشی برنامه ریزی فضایی (جغرافیا)، سال چهارم شماره دو، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ص128-105.
- محمدی، مصطفی؛ پرویزیان، علی رضا. (1396). استخراج و سنجش شاخص‌های شهر سالم در مناطق هفت گانه شهر اهواز، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش در برنامه­ریزی شهری دانشگاه آزاد مرودشت. 8(29): 178-161.
- موسوی، محمد. (1395). طراحی الگوی ارزیابی عملکرد سازمان‌های تابعه مدیریت شهری با استفاده از توسعه کارت امتیازی متوازن فصل­نامه علمی پژوهشی مدیریت سازمان­های دولتی. 4(2): 106-99.
- Awad, J., & Jung, CH. (2022). Extracting the Planning Elements for Sustainable Urban Regeneration in Dubai with AHP (Analytic Hierarchy Process). Sustainable Cities and Society, 76, 103496.
- Blmyru, R. (2009). Urban Sustainable Ltd, London.
- Dehghani, M., Bayat, G., Abdullahzadeh Roudposhti, M., & Ghozatlou, E. (2021). Analysis and evaluation of quality of life in urban dilapidated housing (Case study: District 15 of Tehran). Geography and Human Relationships, 3(4), 93-108. [In Persian]
- Kerens, G. (2010). selling palaces, Oxford: programs press.
- Kokmaz, F. (2003). urban regeneration of old and historical site, ltd, London.
- Liu, Y., Li, H., Li, W., & Wang, S. (2021). Renovation priorities for old residential districts based on resident satisfaction: An application of asymmetric impact performance analysis in Xi’an, China. National library medicine, 16(7), 1-12.
- McDonald, S. (2009). urban Regeneration for sustainable communities, Ltd, London.
- Nimon, G. (2011). The Dictionary of urbanization, a comparative study Streetwise press.
- Robert, S. (2008). Urban Regeneration, Handbook, London.
- Turró, M., Mirzakhani, A., & Jalilisadrabad, S. (2021). Key stakeholders and operation processes in the regeneration of historical urban fabrics in Iran. Cities, 118.
- Turner, Bryan. (2006). The Cambridge dictionary of sociology, Cambridge: Cambridge university press
- Turner, Jonathan H. (2003). The structure of sociological theory, New York: Thomson.
- Wang, Zh., Jie, H., Fu, H., Wang, L., Jiang, L., Ding, L., & Chen, Y. (2022). A social-media-based improvement index for urban renewal. Ecological Indicators, 137.
- Wu, Y., Galdini, R., Chi Man Hui, E., & Long, H. (2020). Urban regeneration and re-use: China and Europe. Cities, 106.
- Warhan, B. (2010). Urban Regeneration in Asia: Rutledge, London.
- Wolini, f. (2011). urban and new approach in Regeneration: Rutledge, London.
- Wehrey, F. & Fawal, N. (2022). Cascading Climate Effects in the Middle East and North Africa: Adapting Through Inclusive Governance, Carnegie Endowment for International Peace.