جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

دیپلماسی هسته‌ای و تعهدات بین‌ المللی: تحلیل تطبیقی رویکرد ایران به معاهده ان‌.پی‌.تی در پرتو حقوق بین‌ الملل و فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران
3 استادیار، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
10.22034/jgeoq.2025.315696.3418
چکیده
این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی و براساس استفاده از منابع دست اول و دست دوم با مراجعه به کتب، منابع و اسناد متعدد تدوین گردیده است. مزایا و قابلیت بالای استفاد از انرژی هسته ای اشتیاق دولت ها را در به خدمت گرفتن این فناوری در عرصه های مختلف داخلی و بین المللی روزبروز بیشتر می کند. اشکال زمانی آشکار می گردد که استفاده از این انرژی توسط کشورهای در زمینه غیرصلح آمیز و مخصوصاً ساخت سلاح های هسته ای و بکارگیری آنها علیه سایر کشورها استفاده گردد و صلح و امنیت بین المللی را با خطر جدی روبرو نماید.این امر باعث اختلاف نظر شدیدی بین کشورهای هسته ای و غیر هسته ای در استفاده از این انرژری شده است تا جایی که جنبه استفاده صلح آمیز از آن را با محدودیت هایی مواجه نموده است.برای حل این معضل و در راستای نظارت و کنترل کامل و مستمر بر فعالیت ها و اقدامات هسته دولت ها ؛ قرارداده و تفاهمات مختلف بین المللی در این خصوص شکل گرفته است که معاهده عدم اشاعه جنگ افزارهای اتمی(ان.پی.تی) از مهم ترین آنها بشمار می رود این پیمان بر سه اصل؛ عدم اشاعه تسلیحات اتمی،استفاده مسالمت آمیز از انرژی اتمی و خلع سلاح عمومی و کامل هسته ای منعقد گردیده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Nuclear Diplomacy and International Obligations: A Comparative Analysis of Iran's Approach to the NPT in the Light of International Law and Imami Jurisprudence

نویسندگان English

Ebrahim Mahmoudi 1
Mehdi Hatami 2
Farid Azadbakht 3
1 PhD student, Department of International Law, Faculty of Law and Political Science, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran
2 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Kurdistan, Iran
3 Assistant Professor, Department of International Law, Faculty of Law and Political Sciences, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran
چکیده English

This article has been prepared using a descriptive-analytical method and based on the use of primary and secondary sources, referring to numerous books, sources and documents. The advantages and high potential of using nuclear energy increase the enthusiasm of governments to employ this technology in various domestic and international arenas. The problems become apparent when the use of this energy by countries in non-peaceful fields, especially the production of nuclear weapons and their use against other countries, poses a serious threat to international peace and security. This has caused a sharp disagreement between nuclear and non-nuclear countries in the use of this energy to the extent that it has faced restrictions on its peaceful use. To solve this problem and in order to organize and control the nuclear activities of countries; numerous international agreements and treaties have been concluded so far, the most important of which is the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT). This treaty is based on three principles; Non-proliferation of nuclear weapons, peaceful use of nuclear energy, and general and complete nuclear disarmament have been concluded. In this study, an attempt is made to examine the Imamiyyah jurisprudence, which includes jurisprudential rulings and evidence, including Quranic verses, jurisprudential rules, and the narrations of religious leaders, regarding the use of energies used by the human race, especially nuclear energy, and the three principles governing the NPT on the one hand, and the recent international treaties and decisions that have been concluded

کلیدواژه‌ها English

Three principles of the NPT
Imamiyyah jurisprudence
NPT Practic makers
1-ازغندی، علیرضا؛ روشندل، جلیل،(1389)، مسائل نظامی و استراتژیک معاصر. تهران : سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، چاپ دوم.
2-جوینز، دانیل،(1394)، تفسیر معاهده عدم اشاعه سلاح های هسته ای، ترجمه ابراهیم گل - علیرضا ، کریمی - سیامک ، اسمخانی - رضا ، انتشارات خرسندی.
3-  حاتمی ، مهدی ،(1389) ، بررسی مناقشات حقوقی در مورد استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای ،رساله دکتری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران.
4-  حاتمی، مهدی ، (1399) ، بررسی انطباق قواعد حاکم بر ابتکار امنیت اشاعه با حقوق بین الملل، پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی، سال بیستم ، شماره 11.
5- حنان ، حمیدرضا و علوی وثوقی،یوسف ،(1399)، بازخوانی مبانی فقهی حرمت و ممنوعیّت تولید و استفاده از سلاح های هسته ای، مطالعات فقه و حقوق اسلامی،سال 12، شماره 22.
6- رحمانی، محمد، (۱۳۸۹) ، "منع استفاده از سلاح های کشتار جمعی از نگاه مذاهب " ،  فصلنامه طلوع نور. شماره .۶
7- رستمی نجف آبادی،حامد و همکاران،(1399)، جرم بودن اقدام علیه بشریت به وسیله سلاح های هسته ای از نگاه فقه با رویکرد فتوای مقام معظم رهبری، فصلنامه علمی فقه و مبانی حقوق اسلامی،سال سیزدهم ، شماره 4.
8- رضایی پیش رباط ، صالح ، (1392) ، تأملی بر جنبه های قانونی ایمنی تأسیسات هسته ای در ایران ، مجله سنجش و ایمنی پرتو، جلد 1، شمارة 2.
9- روبن میکل سون،دیوید،(1356)، انرژی اتمی در خدمت بشر،ترجمه هادی غلام شعاع،بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
10- ساعد ، نادر،(1383) ، توسعه دانش و فناوری صلح آمیز هسته ای در اسناد و آموزه های حقوق بین الملل ، فصلنامه سیاست دفاعی ، سال دوازدهم ،شمارۀ 46.
11- ساعد، نادر ،(۱۳۸۴)، حقوق بین الملل و نظام عدم اشاعه تسلیحات هسته ای.انتشارات موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش. چاپ اول.
12- ساعد ، نادر ،(1386)، تضمین قضایی حقوق ایران بر توسعه هسته‌ای مسالمت ‌آمیز، پژوهشنامه خلع سلاح ، سال اول ، شماره ۲.
13- شافع، میرشهبیز،(1380)، نظام حقوقی حاکم بر تسلیحات هسته ای ، مجله سیاست دفاعی، شماره 35.
14- شهبازی ، آرامش ،(1394) ، پی.اس.آی در آئینه حقوق بین الملل ،انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی ، چاپ اول.
15- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۰)،المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی. جلد دوم.قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ سی ودوم.
16- طوسی، ابوجعفر (۱۴۰۷ق.)، محمدبن الحسن. تهذیب الاحکام. جلد چهارم. تهران. داراالکتب الاسلامیه
17- داودی لیمونی، سعید؛ داودی لیمونی، علیرضا، (۱۳۹۴) ،" ضرورت فقهی طرح منطقه ای عاری از سلاح هسته ای: ممنوعیت سلاح هسته ای از منظر حقوق بین الملل و اسلام"، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب. سال دوم. شماره سوم.
18- ممتاز،جمشید،(1377)، حقوق بین الملل سلاح های کشتارجمعی ، ترجمه و تحقیق امیر حسین رنجبریان، نشر دادگستر.
19- ممتاز، جمشید،(1377) ، مشروعیت کاربرد سلاح های هسته ای در حقوق بین الملل عمومی، مجله سیاست دفاعی، شماره 25.
20-D.M.Edward,(1984),international legal aspects of nuchear weapons,I.C.L.Q,vol 37.
21-Goldblat, Jozef,(1982), Agreements for Arms Control: A Critical Survey. Stockholm: 23-Stockholm International  Peace Research Institute.
23-International Law Association,)2000(,Final Report of the Committee on the Formation of Customary (General) International Law.Statement of Principles Applicable to the Foemation of General Customary International Law, Report of the Sixty-Ninth Conference,London.
24-Mathews R. and Mc cormack T.(1999) “ The Relationship between International  Humanitarian Law and Arms Control “ , in:  H.Durham and T. Mc Cormack, “ The Changing face of Conflict and Efficacy of International  Humanitarian Law”, London, Kluwer  Law  International, p.75.
25-United Nations Conference on the Law of Treaties, First Session, Vienna, 26 March24 May (1968).
26-Mason,Willrich,(1968),The non-proliferation treaty,The Michael Company Law Publisher.
27-Mcclinchey D.,(15 March 2004), “anti-Proliferation Effort Will Receive No Separate Funding,Personnel”, government Executive Magazine,.
28-Tempest.R,(sep.6,1993),China Demands us Apology; serch of ship fails to find warefare chemicals,Chicago sun time.
29-Valencia M. J,(2005),The Proliferation Security Initiative: Making Waves in Asia Adelphi paper.
30-Valencia M.J,(2006), Comments on the Proliferation Security Initiative: Coming in from the Cold. Austral Policy Forum.