جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

اولویت بندی عوامل موثر در توسعه گردشگری روستایی استان ایلام با استفاده از روش ویکور

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
غلام رضا قاسم نژاد 1
ایرج ساعی ارسی 2
حسین آقاجانی مرساء 1
1 گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه جامعه شناسی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
10.22034/jgeoq.2025.309171.3344
چکیده
استان ایلام، دارای بهترین روستاهای گردشگری در حوزه گردشگری است. توسعه گردشگری در این روستاها، گذشته از آنکه از سابقه نسبتاً طولانی برخوردار بوده، از شدت و ازدحام بسیار بالایی؛ بویژه در فصولی از سال برخوردار است. لذا پژوهش حاضر با هدف اولویت بندی عوامل موثر در توسعه گردشگری روستایی استان ایلام با روش vikor انجام گرفته است. رویکرد این پژوهش آمیخته اکتشافی (کیفی – کمی) است. روش گردآوری اطلاعات در این پژوهش کتابخانه‌‌ای و میدانی است. جامعه آماری در مرحله کیفی تعداد 15 نفر از خبرگان به روش گلوله برفی انتخاب شده و در مرحله کمی تعداد 384 نفر از سرپرست خانوارهای روستایی، با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه‌‌گیری طبقه‌‌ای به عنوان حجم نمونه تعیین شد. پرسشنامه پژوهش محقق‌‌ساخته و با پایایی آلفای کرونباخ به میزان 93/0 تأیید شده است. یافته‌‌ها حاکی از آن داشت که تعداد 5 مقوله اصلی و 20 مقوله فرعی به عنوان عوامل موثر در توسعه گردشگری روستایی استان ایلام شناسایی شدند. همچنین نتایج نشان داد که با استفاده از تکنیک vikor ، نظارت کافی و اهرم‌‌های مؤثر کنترلی در خصوص بهسازی، تعمیر و نگهداری رتبه اول را کسب کرده است. رونق کسب و کار با توسعه گردشگری تجاری و آموزش و تعمیم روش‌‌های ارتباطی در مناطق گردشگری رتبه دوم و ایدئولوژی حاکم برجامعه (باورها، اعتقادات) در شکل‌گیری انواع گردشگری رتبه سوم را کسب کرده‌اند.
کلیدواژه‌ها
توسعه گردشگری روستایی
ویکور
نظریه داده بنیاد

عنوان مقاله English

Prioritizing effective factors in the development of rural tourism in Ilam province using the VIKOR method

نویسندگان English

Gholamreza Ghasemnejad 1
Iraj Saie Arasi 2
Hossein Aghajani Mersa 1
1 Department of Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Sociology, Abhar Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
چکیده English

Ilam province has the best tourist villages in the field of tourism. The development of tourism in these villages, apart from having a relatively long history, is very intense and crowded; Especially in certain seasons of the year. Therefore, the current research has been carried out with the aim of prioritizing the effective factors in the development of rural tourism in Ilam province using the VIKOR method. The approach of this research is mixed exploratory (qualitative-quantitative). The method of collecting information in this research is library and field. In the qualitative stage, the number of 15 experts was selected by snowball method, and in the quantitative stage, the number of 384 heads of rural households was determined using Cochran's formula and stratified sampling method as the sample size. The research questionnaire was developed by the researcher and confirmed with Cronbach's alpha reliability of 0.93. The findings indicated that 5 main categories and 20 sub-categories were identified as effective factors in the development of rural tourism in Ilam province. Also, the results showed that, by using the vikor technique, sufficient monitoring and effective control levers regarding improvement, repair and maintenance have won the first rank. Business boom with the development of commercial tourism and education and generalization of communication methods in tourism areas are ranked second and the ideology governing the society (beliefs, convictions) in the formation of types of tourism have won the third rank.

کلیدواژه‌ها English

development of rural tourism
VIKOR
foundational data theory
  1. آزادﺧﺎﻧﻲ، ﭘﺎﻛﺰاد؛ حسین زاده، جعفر؛ سلیمی باوندپور، آذین(1397)، بررسی اثرات اجتماعی-فرهنگی توسعه گردشگری شهری ایلام، دو فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیای اجتماعی شهری دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال 5، شماره 1، پیاپی 12، بهار و تابستان 1397.
  2. احسانی،محمد و همکاران(1396).شناسایی ابعاد کارآفرینی اجتماعی در ورزش و مدیریت ورزشی،دوره 9 شماره 4.
  3. امیدی، نبی؛ محمدی، اسفندیار؛ شیری، اردشیر(1396).تدوین راهبردهای توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام، فصلنامه علمی ترویجی فرهنگی ایلام، شماره 9، صص 57-56.
  4. ایمانی، بهرام؛ خسروی مهر، حمیده، طورانی، علی(1394)، ارزیابی و رتبه‌بندی موانع توسعه گردشگری در شهرستان مینودشت، گردشگری شهری، دوره 2، شماره 1، بهار 1394، صفحه 75-89 .
  5. ده ده زاده میلابی، پروین؛ غفاری گیلانده، عطا؛ قدیمی، مریم؛(1395).رتبه بندی جاذبه های گردشگری بر اساس پتانسیل جذب گردشگر با استفاده از مدل تاکسونومی عددی، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری، شماره 5.
  6. زال، محمد حسین؛ تبریزی، نازنین؛ مهر علی تبار، مرتضی(1393).اثرات گردشگری مذهبی بر فضاهای روستایی،مورد مطالعه: روستای اوجی آباد در شهرستان آمل، فصلنامه اقتصاد و فضا و توسعه روستایی، سال پنجم، شماره 1، بهار 1395.
  7. ساعی ارسی، ایرج(1397)، تبیین جامعه شناختی موانع توسعه اجتماعی- فرهنگی و رفتاری صنعت گردشگری در استان زنجان،فصلنامه گردشگری مدرن، بهار 1397 - شماره 23 (24 صفحه - از 43 تا 66)
  8. ساعی، علی؛ نائیجی، محمد رضا(1390).تحلیل جامعه شناختی جذب گردشگری فرهنگی در ایران: مطالعه ی موردی گردشگران خارجی شهر اصفهان، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره ی 52.
  9. سعیدی، مهدیه(1393).بررسی نقش امنیت در توسعه ی گردشگری شهرستان بیرجند، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه باختر ایلام.
  10. سقایی، مهدی(1393).تحلیل استراتژیک عرصه های خدمات رفاهی گردشگری مذهبی در کلان شهر مشهد مقدس با تاکید بر کیفیت منسجم گردشگری مذهبی، ششمین کنفرانس ملی برنامه ریزی و مدیریت شهری، مشهد.
  11. سندگل، مهدی، شریفی نیا، زهرا(1395)، بررسی موانع و مشکلات توسعه گردشگری مطالعه موردی: شهرستان قائمشهر، فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا(برنامه ریزی منطقه ای)، سال هفتم، شماره 1، زمستان 1395، صص 83-71.
  12. شفیعا، سعید؛ فیروزی، غزال؛ غلامی، فاطمه زهرا(1396).گردشگری مذهبی، گردشگری معنوی یا گردشگری معنویت، برسی شباهت ها و تفاوت های از طریق تحلیل محتوا، دهمین کنفرانس بین المللی مدیریت اقتصاد.
  13. شفیعا، سعید؛ صباغ پور آذریان، مهدیه(1395).تبین مفهوم معنویت در گردشگری با استفاده از تحلیل محتوا، فصلنامه مدیریت گردشگری، سال یازدهم، شماره 35.
  14. صالح دوست، مهسا؛ تاج زاده نمین، ابوالفضل(1394).اولویت بندی فعالیت های بازار یابی گردشگری فیلم، مجله برنامه رثیزیث و توسعه ی گردشگری، سال چهارم، شماره ی 15، زمستان 1394.
  15. صفری، وارثی(1393).نقش عوامل اجتماعی گردشگری در توسعه ی گردشگری شهری، مطالعات جامعه شناختی شهری،128-110.
  16. ضرغام بروجنی، حمید؛ عزیزی، فاطمه.(1396). ارزیابی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری محوطه‌های باستانی- تاریخی (رویکرد فازی)، تاریخ و فرهنگ، 49(2): 32-9.
  17. طالبی، حدیث؛ مدیری، محمود؛ طرهانی، فرزاد.(1396). اولویت بندی مؤلفه های توسعه گردشگری در ایران با رویکرد تصمیم گیری چند معیاره ترکیبی فازی مطالعه موردی: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران، مجله­ی برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 6(20): 114-94.
  18. طباطبایی، سیده مژگان(1396).بررسی تاثیر آداب و رسوم و فرهنگ برتوسعه گردشگری روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تربیت حیدریه، پایان نامه کارشناسی ارشد.
  19. عنا بستانی، زهرا؛ رجبی، آزیتا(1393).بررسی اثرات حضور گردشگران مذهبی بر توسعه ی سکونت گاه های روستایی از دیدگاه روستائیان، مجله پژوهش و برنامه ریزی روستایی، سال 3، شماره 7.
  20. فراهانی، ابوالفضل؛ اصفهانی، نوشین؛ زارعی، محسن؛ خالق آراتی، محسن(1393).نقش مقاصد در توسعه صنعت گردشگری ورزشی در یک دوره پنج ساله در امارت ابوظبی، نشریه مدیریت ورزشی، دوره 6، شماره 2.
  21. فلاحی، ک(1392).استراتژی و عملیات در مدیریت تور، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، جلد اول، چاپ اول.
  22. فیروجائیان، علی اصغر؛ یوسفی، ندا؛ میرمحمد تبار، سید احمد(1393).تحلیل کارکردی گردشگری مذهبی در ایران، مجله برنامه ریزی و توسعه ی گردشگری، سال سوم، شماره ی 8، بهار 1393.
  23. قنبری و همکاران(1396).بررسی اثرات گردشگری شهری بر کیفیت زندگی شهروندان، مطالعه موردی شهر یاسوج، فصلنامه علمی پژوهشی گردشگری، سال ششم، بهار 1396.
  24. کریمی، سعید(1393).کارآفرینی گردشگری کشاورزی، راهبردی نوین برای توسعه روستایی، نشریه کارآفرینی شماره 4.
  25. کریمی علویجه، محمدرضا؛ احمدی، محمد مهدی؛ نظری، مهسا(1395)بررسی اثرات ارزش های سنتی و ارزش های اسلامی بر رضایت و وفاداری گردشگران خارجی شهر قم، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، سال دهم، شماره 32.
  26. کول آبادی، جعفر؛ سقایی، مهدی؛ تاجیک، اسماعیل(1393).بررسی تطبیقی گردشگری مذهبی در کلان شهرههای ایران، مطالعه موردی، قم شیراز و مشهد مقدس.
  27. محمدی یگانه، بهروز؛ چراغی، مهدی؛ ولایی، محمد(1392).نقش گردشگری مذهبی در توسعه ی روستایی با تاکید بر کیفیت زندگی و سرمایه اجتماعی؛مطالعه موردی:روستای قپیچاق شهرستان میاندوآب، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال سیزدهم، شماره 30.
  28. محقق داماد، سید مصطفی(1395).گردشگری و معنویت، اولین کنفرانس گردشگری و منویت، دانشگاه علم و فرهنگ تهران.
  29. محی پور جابری،مرتضی(1393).تحلیل نقش گردشگری بر کیفیت زندگی شهروندان با تاکید بر شاخص­های ذهنی،مورد مطالعه شهر فشم(شهرستان شمیرانات)گردشگری شهری،دوره 1،شماره 1،صص 45-35.
  30. مروتی شریف‌آبادی، علی؛ ابوهاشم آبادی، فرزانه؛ اسدیان اردکانی، فائزه.(1395). شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری یزد با رویکرد VIKORفازی، فصلنامه علمی-پژوهشی گردشگری و توسعه، 5(7): 147-129.
  31. مروتی شریف آبادی، علی؛ عزیزی، فاطمه، جمشیدی؛ زینت(1395).تحلیل عوامل موثر بر رضایت گردشگران داخلی استان یزد با استفاده از مدل دیمتل فازی، فصلنامه مطالعات گردشگری، سال یازدهم ، شماره 72،33.
  32. معاون، زهرا؛ موحد، مجید؛ طبیعی، منصور(1396).درک گردشگران مذهبی از زیارت ذر بقاع متبرکه شهر شیرار، مطالعه مردم نگارانه، مجله برنامه ریزی و توسعه گردشگری، سال ششم شماره 98،222.
  33. موسوی، میرنجف؛ سلطانی، ناصر(1393).تحلیلی بر نقش گردشگری مذهبی در توسعه ی شهری(مطالعه ی مووردی :امام زاده جعفر(ع)شهرستان یزد)مجله پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال پنجم، شماره هیجدهم، پاییز 1393.
  34. موسوی، سید نجف؛ سلطانی، ناصر؛ کشکولی؛ علی باقر(1393).پژوهش های جغرافیای انسانی، دوره 46، شماره 4، زمستان 1393، صص 841-825.
  35. میر کریمی، سید حامد؛ سحر، سعیدی، سعیدی، سپیده(1395). اصول و مفاهیم دستیابی به اکو سیستم موفق،فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره 27، تابستان 1395.
  36. نادعلی پور، زهرا(1392).ارزیابی کیفیت مدیریت مقصد از دیدگاه مزیت رقابتی، مطاله موردی، منطقه چابهار، فصلنامه گردشگری دانشگاه علوم و صنعت.
  37. نظریان، اصغر؛ کاوه، زال نژاد؛ میرزا نژاد، رضا(1394).تحلیل اثرات گردشگری بر روند توسعه روستا و شهرها، مورد مطالعه :سرعین، فصلنامه اقتصاد و توسعه ی روستایی، شماره ی 3.
  38. ورمزیاری،حجت(1392).طراحی الگوی گردشگری پایدار کشاورزی در ایران،رساله ی دکتری دانشگاه اقتصاد و توسعه ی کشاورزی ،دانشگاه تهران.
  39. ویسی، هادی، مهماندوست، خدیجه(1394)،بررسی موانع توسعه صنعت گردشگری بین‌المللی در ایران با تأکید بر گردشگری ورودی، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال یازدهم، شماره اول، بهار 1394، صص 156-135.
  40. هاشم پور، سیده فهیمه؛ لحمیان، رضا؛ براری، معصومه(13691).بررسی اثرات اثرات اقتصادی و زیست محیطی گردشگری شهری از دیگاه شهروندان.
  41. Aslan. Sendogdo. Ayes. Kocabacak. Sukru. Guven(2013).”The relationship between human resource management practices and organizational commitment: A field study”, Procedia - Social and Behavioral Sciences 99  ( 2013 )  818 – 827.
  42. Achmad Fadillah, Triana G. Dewi, and Arini Hardjauto(2012). Analysis of Alternative Strategy in Coastal Tourism Development in Aseh Besar, Indonesia after Tsunami Desaster, Jornal of Social science and Humanity, VOL2, No 3.
  43. Agapito,D.,valle.p.and mendes.j.(2014).Exploring a journal of Destination Marketing and Mangement ,2:62-73.
  44. Akrivosa, C., Reklitisb,P., Theodoroyianic, M. (2014) “Tourism Entrepreneurship and the Adoption of Sustainable Resources”. The Case of Evritania Prefecture, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 148, 378 – 382.
  45. H&Baradarni:s.(2014).European Tourism perspective serviceson Destination satisfaction in jordan,s in dusturies,procedia-social and Behavioral science.19,1416-1425.
  46. Aziz,Y.A.,sawdin,z,Awang.k.w.and Abdullah,z.(2015).developing an index for medical tourism .international Business management.9(4):412-415.
  47. Fazel(2013),THE Muslim travel market, south Africa,CEO,crescentrating.
  48. Barbieri,Carla.Assessing the sustain ability of Agri tourism in the us:A comparison between Agri tourism and other farm Enterpreneurial ventures. Journal of sustainable tourism 21.no.2(2013).252-270.
  49. Bohari,A bdul manaf,Wei Hin cheng&Fuad Nurwahida(2013),The competitveness of half food industry in Malaysia:A SWOT ICT an alysis,Geographia online TM Malaysia journal of society and space,vol,pp.1-9.
  50. Browen,Richard,l,lindamCox,and Morton Fox. The Interface between Tourism and Agriculture .journal of Tourism of studies(2013).43-54.
  51. Cejudo,A.B.,Hernaez,O.R. and Patterson,i.(2016).The strategies Impact of country of origin on senior Tourism Demand :The Need to Balance Global and local strategies  ,journal of population Aging,Vol.9(4):345-373.
  52. j.(2013).contemporary medical tourism :conceptualisation ,culture and commodification . Tourism management,34:1-13.
  53. Credwell,J.W.(2013).Research design:Qualitative,quantitative,and mixed methods approaches:Sage publications.
  54. Daniel Anthoni. Sihasal e, L.Hakim, A.Suharyant, Soemarno(2016). The strategy of potential tourism development in Namalatu Beach at Nusaniwe Sub District, Ambon city, Indonesia, jornal of engineering and science , VOL3,Issu1,pp.39.45.
  55. Dehgan,F.(2010),Tourism Industry in Islamic countries and its Role in the unity of the Islamic world. proceedings of the Fourth International congress of the Islamic world Geographers (2010).(in Persian).
  56. B.,sarm,M.K.(2010).Information source usage among motive –based segments of travelers to newly emerging tourist destinations .Tourism management.31(3).341-344.
  57. Oreski(2016). Strategy development by using SOWT-AHP, TEM jornal, VOL 1, No4.
  58. Dimitrorski,Darko&Marinkovic senic Vladimir(2015).Atticudes of Serbian urban Residents Toward Tourism development,Economics and organization .vol.12.NO2.2015.PP.143-155.
  59. Egresi,I.,bayram,B.,Kars,F.and Kesik,O.(2012).unlocking the potential of religious tourism in Toukey , Geo journal of Tourism and Geosties,Year v no.1.,vol.9.may
  60. EID,R,(2013).Integrating Muslim customer perceived vale,satisfacti.Layalty and Retention in the Tourism Industry :An empirical study. International Journal of Tourism Research.
  61. Govender,K.(2011)Astronomy for African development International Astronomical.,no:22
  62. GU,D.,Z,H.,Brown,T.,Hoenig,H.and Zong.Y.(2015).Tourism Experiences and self-Rated Health Among older Adults in China, journal of Aging and Health.28(4):675-703.
  63. Han,H.,&Hyun,s.d(2015).Customer retention medical tourism industry:Impact of quality,satisfaction,trust,and price reasonableness,,Tourism Management,46,20-29.
  64. Honeck,D,(2012).LCD Export Dirersification , Employment Generation and the green economy: what roles for tourism linkages, world trade organization economic research and statistics staff working paper ERS-2012-24.December 2012.
  65. Jaafar, M., Rasoolimanesh, M., Tuan Lonik, K (2015) “Tourism growth and entrepreneurship: Empirical analysis of development of rural highlands”, Tourism Management Perspectives, 14, 17–24.
  66. Jafari,Jafar&Scot,Noel(2010).,Tourism I the Muslim World ,Emerald,uk.
  67. Kadiyalia,V.and Kosovab,R(2013).Inter-industry employment spillovers from tourism inflows Regional science and urban Economic.43(2):272-281.
  68. Katsoni,Vrondou,O.(2016).Marketing to occasional sporting event tourist: Profiles ,travelling patterns ,and information cannels journal of policy Research in Tourism leisure and events,1-17.
  69. H.Woo.E.and Uysal.M(2015).Tourism experience and quality of life among elderly tourists, journal of Tourism management .vol.46:456-476.
  70. Kim,Y.H.,Duncan,j.l.&jai.T-M.(2014).Segmenting the collegiate football game spectator :a cluster analysis approach sport, Business and management :An International journal ,6(1),76-96.
  71. Kreiner,N.C,Shmueli,D.F.,&GAL,M.B.(2015).Understanding conflicts at religious-tourism sites: The Bahai world center ,Israel. Tourism management perspective ,vol16,pp.228-236.
  72. Maysam.(2013)Motivational Factor of Travel war places in Iran, International journal of Acadmic Research in Business and social sciences,vol.3,no.1,pp.310-318.
  73. Mustafayevad,A.A.,Nadirova,G.E.,Kalireve,s.&Aktaulova,B.Zn(2012).Destinnation branding strategies on Halal hospitality and its effect on tourist. s intention toward Malaysia.3rd international conference on business and economic research proceeding .Banding, Andonesia.
  74. Niemela,Titta.(2010)Motivation Factors in Dark Tourism case:House Of Terror ,The Factulty of Tourism And Hospitality Degree programme in Tourism in and Hospitality management nature and soft  Adeventure Tourism ,Bachelots thesi,LAHTL university of applied sciences.
  75. Nieminen Katri(2012).Religious tourism a finish perspective.
  76. C.O(2005).the contribution Development to Economic Growth in the Koreah Economy. Tourism Management,NO26,39-44.
  77. Page,s,j,Hartwell,H.,johns,N.,Fyall,A.,Ladkin,A.,& Hemingway,A.(2017).Wellness tourism and and small busness development in a uk coastal restort:public engament in practice .tourism management ,60.437-466 doi:10.1016/j.tourism.2016.12.014.
  78. Rahman ,m.k.(2014).Motivating factors of Islamic Tourism,s Destination Loyalty:An Empirical Investigation in Malaysia.Journal of Tourism and Hosptiality Mangement.63-77.
  79. Roche,s.Speake.D.F.O.Joseph,m(2013).A model of sporting event as economic development. sport, Business and management :An International Journal,3(2),147-157.
  80. J. Alan.(2017).” The Relationship between Management and as Professions and Technologies of Practice”. University of Windsor Scholarship at Uwindsor, Vol. 30, No. 3, 2013, 644-659.
  81. Richards,G.(2013).Creativity and tourism in the city,current Issues in Tourism ,17(2):1-26.
  82. Symanka,E.(2012).Constraction of the model of Health Tourism Innovativenss . procedia-social and Behavioval sciences.213:1008-1014.
  83. S zanajder,Micahal,Lucyna Przeborska,and Franck scrimgeour. Agri tourism :cabi.2009.
  84. tourism ,Retrieved Match 17th .2013from http://www2unwto.org/en/content/why-tourism.
  85. Yilmaza, S., Dincera, F., Dincera, (2015), “The Economic Contribution of Turkish Tourism Entrepreneurship on the Development of Tourism Movements In Islamic Countries”, World Conference on Technology, Innovation and Entrepreneurship, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 195, 413 – 422.