جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تبیین رابطه خمس و مالیاتهای حکومتی و تاثیر خمس بر اصلاح نظام مالیاتی با تاکید برتوسعه عدالت اجتماعی

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته فقه و‌مبانی حقوق اسلامی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران
2 استادیار گروه الهیات، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران
10.22034/jgeoq.2025.520063.4270
چکیده
در این پژوهش به بیان رابطه میان خمس و مالیات پرداخته و نتایج احتمالی ترکیب خمس با نظام مالیاتی بررسی می‌شود. بنابراین تببین و تشریح رابطه موجود میان خمس و مالیات در بخش ابتدایی انجام می‌گیرد. سپس با استفاده از روش تحلیل نتایج، روشی برای ورود خمس به سیستم مالیاتی ارائه می‌گردد. بهبود وضعیت پرداخت مالیات، با توجه به تاثیر ورود خمس در سازوکار آن، مستلزم شناخت کامل از رابطه میان خمس و مالیات است. با توجه به ضرورت بررسی این موضوع، مقاله حاضر به تاریخچه ایجاد خمس و مالیات در حکومت اسلامی می‌پردازد. داده‌‌های به دست آمده از پرسش‌نامه‌ها با استفاده از آمارهای توصیفی میزان مقبولیت قوانین مربوط به خمس و مالیات در شرایط قبل از اعمال الگوی پیشنهادی در جامعه را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهد. پس از استخراج مولفه‌های مورد بررسی، از 30 نفر از افراد مرتبط با موضوعات مطرح شده نظرخواهی شده و بر اساس نظر این افراد مولفه‌ها و شاخص‌های مورد بحث به صورت نهایی ارائه گردید. یافته‌های حاصل از بررسی چالش‌ها و راهکارها در قالب آزمون تی، بیانگر مورد تایید بودن راهکارهای ارائه‌شده می‌باشد. به منظور بررسی دقیق فرضیه تحقیق از آزمون تی تک‌نمونه‌ای استفاده شده است. متغیر اصلی در این قسمت چالش‌ها و راهکا‌رهای ترکیب خمس و مالیات است و مولفه‌های آن در هر دو بخش شامل 15 شاخص است. پس از بررسی نتایج، مشخص گردید، وضعیت راهکارهای ترکیب خمس و مالیات در سطح قابل قبولی بوده و دارای اثرگذاری مورد انتظار خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining the relationship between Khums and government taxes and the impact of Khums on tax system reform with an emphasis on developing social justice.

نویسندگان English

Behrouz Begvand 1
Marzieh Pilevar 2
Ali Taheri 2
1 PhD student in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Theology, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran
چکیده English

In this study, the relationship between khums and taxes is discussed and the possible results of combining khums with the tax system are examined. Therefore, the explanation and explanation of the relationship between khums and taxes is done in the initial part. Then, using the method of analyzing the results, a method for introducing khums into the tax system is presented. Improving the tax payment situation, considering the impact of introducing khums in its mechanism, requires a complete understanding of the relationship between khums and taxes. Given the necessity of examining this issue, the present article deals with the history of the establishment of khums and taxes in the Islamic government. The data obtained from the questionnaires are analyzed using descriptive statistics to determine the acceptability of the laws related to khums and taxes in the conditions before the proposed model was applied in society. After extracting the components under study, 30 people related to the issues were asked for their opinions and based on their opinions, the components and indicators under discussion were finally presented. The findings from examining the challenges and solutions in the form of a t-test indicate that the proposed solutions are acceptable. In order to examine the research hypothesis in detail, a one-sample t-test was used. The main variable in this section is the challenges and strategies for combining khums and taxes, and its components in both sections include 15 indicators.

کلیدواژه‌ها English

Khums
taxes
two-way payments
social justice
1.     ابن منظور، محمدبن مکرم.( 1405 ق ) لسان العرب. قم. ادب الحوزة. ج 6 .
2.     برزنجی، صباح. ( 1380 ). بررسی تطبیقی آیه خمس. نشریه مقالات و بررسی ها . دوره 34 . شماره 69 . 95-111
3.     حسینی خامنه ای، سید علی. ( بی تا ). احکام خمس . برگرفته از جلد اول رساله آموزشی . تهران . دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله خامنه ای
4.     خزائلی، محمد. (1384) . احکام قرآن. تهران. انتشارات بدرقه جاویدان.
5.     خلیلیان، محمدجمال، جوشقانی نائینی، سید حمید .(1397 ) . الگوی پیشنهادی تدوین بودجه در دولت اسلامی . فصلنامه اقتصاد اسلامی . دوره 18. شماره 71 . 99-137
6.     دفتر همکاری حوزه و دانشگاه.( 1379 ). مبانی اقتصاد اسلامی . پژوهشگاه حوزه و دانشگاه . تهران . سمت . چاپ سوم
7.     سالاری، ابوذر. ( 1390 ) . بررسی تأثیر نظام مالیاتی بر فضای کسب و کار . مجله اقتصادی - ماهنامه بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی . شماره های  9 و 10 . 111-130
8.     سلیمانی، محمد . سرمست شوشتری، مهدی . ( 1398 ) . طراحی الگوی جایگزینی خمس ارباح مکاسب و مالیات بر مجموع درآمد در اقتصاد اسلامی ایران . معرفت اقتصاد اسلامی شماره 2 (پیاپی 20) . 179- 195
9.     سیوری حلّی، مقداد بن عبد الله .(بی تا) کنز العرفان فی فقه القرآن. مترجم. محقق و مصحح .عقیقی بخشایشی. عبد­الرحیم. قم . چاپ اول
10.  شعبانی ، احمد . کاشیان ، عبدالمحمد . ( 1395 ) . طراحی سازوکار ورود خمس و زکات به نظام مالیاتی ایران و آثار بالقوه اقتصادی آن . نشریه مطالعات اقتصاد اسلامی . دوره  8 . شماره  2 . 39 74
11.  شمس الدینی ، مصطفی . شهرکی ، جواد . ( 1390 ) . پیاده سازی یک الگوی مالیاتی مناسب از منظر قوانین مالیاتی اسلام . مطالعات اقتصاد اسلامی شماره 2 (پیاپی 6) . 97 124
12.  شیرازی ، مکارم .( 1373 ) . ترجمه قرآن کریم ، تهران ، پایگاه کتابخانه مدرسه فقاهت
13.  عرب مازار، علی اکبر.، دهقانی، علی. (1388). برآورد کارایی مالیات بر درآمد مشاغل و اشخاص حقوقی. پژوهشنامه مالیات . دوره 17. شماره 7. 45-64
14.  فخر رازی .محمد بن عمر. ( 1379 ) . تفسیر کبیر. ج26 . تهران . نشر اساطیر
15.  فرهنگ، منوچهر.( 1371 ) . فرهنگ بزرگ علوم اقتصادی . تهران، البرز.  چاپ اول . جلد 1  
16.  فلور ، ویلم . ( 1394 ) . تاریخچه مالی-مالیاتی ایران از صفویه تا پایان قاجاریه .تهران . نشر تاریخ ایران
17.  مدرسی ، محمد تقی .( 1418 ) قمری . احکام الخمس . تهران .  انتشارات المدرسی . چاپ اول
18.  موحدی بکنظر ، مهدی ، رضایی ، محمد جواد . ( 1391 ) . ارتباط وجوهات شرعی و مالیات های حکومتی در الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی . پژوهشنامه مالیات . شماره 63 . 153-173
19.  موسسه التاریخ العربی . ( 1405 ) ق . فسیر قرطبى ج 6 . بیروت
20.  مومن ، محمد . (1380 ) . رابطه‏  خمس و زکات با مالیات‏هاى حکومتى . فصلنامه اقتصاد اسلامی . سال اول . شماره 2 .23-32   
21.  یزدی ، محمد . ( 1364 ) ، وجوهات و مالیات، مجلّه‌ی  نورعلم، ،شماره 9 ، 76 90
22.  یوسفی، احمد علی و همکاران. ( 1379 ) . نظام مالی اسلام . مرکز نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه. 25-43