جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی تاثیر نقش رسانه های اجتماعی در گسترش تروریسم در جغرافیای جنوب شرق ایران با تاکید بر تروریسم رسانه ای

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تخصصی گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
2 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
3 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
10.22034/jgeoq.2025.561244.4368
چکیده
تبلیغات رسانه ‏ای (صوتی، تصویری مطبوعاتی و...) نقش مؤثری در ترویج پدیده تروریسم دارد. از این رو تروریست ‏ها رسانه ‏ها را به چشم وسیله‌ی انتقال پیام خود به سراسر جهان می‏بینند. بدین ترتیب، اقدامات هرچه جسورانه‏ تر، خشونت‏ بارتر و چشم ‏پرکن‏تر باشد، رسانه‏ ها پوشش خبری قوی ‏تری برای آن تدارک خواهند دید. گردآوری اطلاعات و داده‏ها در این پژوهش، به صورت ترکیبی و شامل دو مرحله‏ ی مطالعات کتابخانه ‏ای و در برخی موارد نیاز، برداشت میدانی با ابزار مصاحبه از نوع نیمه ‏ساختارمند می‏ باشد. تجزیه و تحلیل داده‌ها در این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی بوده و به شیوه‌ی استنتاج منطقی، اقدام به تجزیه و تحلیل داده‌های به دست آمده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که شبکه ‏های اجتماعی موجب افزایش مقیاس تکثیر و تاثیر عملیات‌های تروریستی و در نتیجه اثرگذاری بیشتر بر افکار عمومی است، لذا نشاندن عملیات تروریستی بر بال شبکه ‏های اجتماعی، قدرت، سرعت و توان مضاعفی به جنبش ‏های مقاومت و در نوع خاص آن به گروه‏ های تروریستی اعطا می‏ کند. در این پژوهش ماهیت و فعالیت گروهک‌های تروریستی در منطقه‌ی جنوب‌شرق کشور بررسی و دو گروهک عمده و فعال در دهه ‏های هشتاد و نود، جندالله و جیش‌العدل، شناسایی و بر اساس اظهارات و تحلیل‌های مصاحبه‌شوندگان پژوهش، معرفی شدند، که یافته ها گویای آن بود که ابزار‏های رسانه ‏ای گروهک جندالله قبل، حین و پس از عملیات در بستر اینترنت با وبلاگ‏ هایی مثل مجاهد و نیز استفاده از شبکه ‏های ماهواره ‏ای چون العربیه و ... بود. انتشار تصاویر عملیات‏ها، شبهه‌افکنی و مشروعیت‌بخشی به اقدامات تروریستی بخش زیادی از سناریوی رسانه ‏ای گروهک بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the impact of the role of social media on the spread of terrorism in the geography of southeastern Iran with an emphasis on media terrorism

نویسندگان English

Mohammad Hadi Tehrani Moghadam 1
Ahmadreza Taheri 2
Saeed Mohammadi Sadegh 3
1 PhD student of Political Science Department, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
3 Assistant professor social sciences, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده English

Media propaganda (audio, visual, press, etc.) plays an effective role in promoting the phenomenon of terrorism. Therefore, terrorists see the media as a means of transmitting their message to the whole world. Thus, the more daring, violent, and eye-catching the actions are, the stronger the media will provide for them. The collection of information and data in this research is a combination of two stages: library studies and, in some cases, field collection using semi-structured interviews. Data analysis in this research is descriptive-analytical and the obtained data is analyzed using logical inference. The results of the study showed that social networks increase the scale of proliferation and the impact of terrorist operations and, as a result, have a greater impact on public opinion. Therefore, placing terrorist operations on the wings of social networks gives additional power, speed, and ability to resistance movements and, in particular, to terrorist groups. In this study, the nature and activities of terrorist groups in the southeastern region of the country were examined, and two major groups active in the eighties and nineties, Jundallah and Jaysh al-Adl, were identified and introduced based on the statements and analyses of the interviewees. The findings indicated that the media tools of the Jundallah group before, during, and after the operations were on the Internet with blogs such as Mujahid and the use of satellite networks such as Al-Arabiya, etc. Publishing images of the operations, casting doubt, and legitimizing terrorist actions were a large part of the group's media scenario.

کلیدواژه‌ها English

Social media
terrorism
media terrorism
southeastern region of Iran
منابع
آقابخشی، علی و افشاری‌راد، مینو (1393). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: چاپار.
افتاده، جواد (1389). رسانه‌های اجتماعی. تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.
بی‌نا (۱۳۸۶). تروریسم و حقوق بین‏الملل، گردآوری و ترجمه: موسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور.
پارمار، ایندرجیت و کاکس، مایکل (1390). قدرت نرم و سیاست خارجی ایالات متحده. ترجمه علیرضا طیب، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
حاجیانی، ابراهیم و ضمیری، عبدالحسین (1399). پژوهش‏ها و مطالعات تروریسم. تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام مرکز تحقیقات استراتژیک.
الحیدری، محسن (2018). الارهاب و العنف فی ضوء القرآن و السنة و التاریخ و الفقه المقارن، ج ۱، بیروت: دارالولاء، الطبع الاولى.
دادگران، سید محمد (1396). مبانی ارتباطات جمعی. تهران: نشر فیروزه.
دهخدا، علی‌اکبر (1397). لغت‌نامه. ج 4 و 5. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
دهقان، یدالله؛ فروزان‏نیا، مسعود؛ کاظمی، محمدرضا و یاقوتی، علی‏اکبر (1390). عملیات‏های تروریستی در استان سیستان و بلوچستان؛ تاثیرپذیری آن از تروریسم بین‏المللی (با تاکید بر گروهک جندالشیطان). زاهدان: دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی استان سیستان و بلوچستان.
ذوالقدر، حسین و قاسم‌زاده عراقی، مرتضا (1392). بررسی انگیزه‌های کاربران در استفاده از رسانه‌های اجتماعی (مطالعه موردی کاربران شبکه اجتماعی فیس‌بوک). پژوهش‌های ارتباطی، 20(75)، 35-58.
راهداری، علیرضا (1392). سایب تروریسم در هفت گام. تهران: نشر نظری.
رنجبر، محمدعلی (1393). اقدامات سلفی‎های تکفیری؛ فرصت‌های به وجود آمده برای جمهوری اسلامی ایران. مجموعه مقالات کنگره جهانی جریان‌های افراطی و تکفیری از دیدگاه علمای اسلام، ج 1، قم: دارالاعلام لمدرسه اهل بیت (ع).
ساعی، منصور و افتاده، جواد (1392). رسانه های اجتماعی و مشارکت اجتماعی. در کتاب مجموعه مقالات رسانه های اجتماعی؛ ابعاد و ظرفیت‌ها. تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.
طاهری، محمد حنیف (1394). مطالعه تطبیقی تروریسم از منظر فقه شیعه و حنفی. قم: مرکز بین‏المللی ترجمه و نشر المصطفی.
طیب، علیرضا (1394). تروریسم؛ تاریخ، جامعه‏شناسی، گفتمان، حقوق. تهران: نشرنی.
عباسی، حجت‌اله (1396). تبیین چالش‌های ناشی از تروریسم رسانه‌ای در شبکه‌های اجتماعی و ارائه‌ی مدل مناسب برای رویارویی با آنها. رساله دکترا، رشته‌ی مدیریت رسانه، دانشگاه تهران.
عراقچی، سیدعباس؛ دهشیری، محمدرضا و جوزانی کهن، شاهین (1395). تروریسم و فضای مجازی در خاورمیانه؛ بررسی موردی داعش. تهران: نشر پایتخت.
فلیمینگ، پیتر و استول، مایکل (1382). تروریسم. ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر نی.
فلینت، کالین (۱۳۹۰). مقدمه‌ای بر ژئوپلیتیک. ترجمه محمدباقر قالیباف و محمدهادی پوینده، تهران: نشر قومس.
فوگل، اشپیل (1390). تمدن مغرب‌زمین. ج ۲، ترجمه محمدحسین آریا، تهران: امیرکبیر.
فیسک، رابرت (1380). آن‏گونه که نیست بگو- روایت «رابرت فیسک» از رفتار رسانه ها در قبال رویدادهای خاورمیانه، ترجمه محمدی، بی‌جا.
کاستلز، مانوئل (1393). قدرت ارتباطات. ترجمه حسین بصیریان جهرمی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات.
کرامر، فرانکلین؛ استار، استوارت و منتز، لری (1394). قدرت سایبری و امنیت ملّی. ترجمه معاونت پژوهش و تولید علم، تهران: انتشارات دانشکده اطلاعات.
مصطفی، ابراهیم؛ الزیات، احمد حسین و عبدالقادر، حامد (بی‌تا). المعجم الوسیط. استانبول: المکتبة الاسلامیة للطباعة والنشر.
ملک، کاظم رضا (1394). گسترش تفکر وهابیت در پاکستان و راهکارهای جلوگیری از آن. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص).
موسوی ندوشن، سید محمد (1395). بررسی رابطه‌ی بین استفاد از رسانه‌ها و هویت ملی جوانان شه یزد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته‌ی مدیریت رسانه، دانشگاه پیام نور استان تهران.
مهدوی، عابد؛ تقی‌زاده، محمداحسان؛ عیسی‌زاده، سودابه؛ سپهریگانه، شهربانو؛ وجدانی، شهریار و مشهودی، علی (1399). تحلیل شخصیت تروریست در روانشناسی. تهران: نشر تالیف.
نای، جوزف اس. (1387). قدرت در عصر ارتباطات (از واقع‌گرایی تا جهانی شدن). ترجمه سعید میرترابی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
نمامیان، پیمان (1390). ترویسم سایبری از منظر حقوق بین‎الملل کیفری. مجموعه مقالات کنفرانس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه تروریسم برای صلح عادلانه، تهران: مجمع جهانی صلح اسلامی.
نورمحمدی، مرتضا (1388). چالش فرهنگ و هویت در فضای مجازی. نشریه پگاه حوزه، ش 261.
نورمحمدی، مرتضا (1390). سایبر تروریسم؛ تروریسم در عصر اطلاعات. مجموعه مقالات تروریسم در ایران، تهران: انتشارات مجمع صلح جهانی.
References
Ali, MahRukh (2015), ISIS and propaganga: How ISIS exploits woman, Reuters institute for the study journalism (University of Oxford).
Awan, Imran (2014), Debating the term cyber-terrorism: Issues and problems, internet, journal of criminology.
Barret, Richard et al., (2012), The use oh the internet for terrorist purposes. United nations office on drugs and crime (UNODC) in collaborating whit the united nations counter – terrorism implementation task force, New York.
Bell, David (2017), Cyberculture theorists (Manuel Castells and Donna Haraway). Routledge critical thinkers, first published, New York.
Brunst, Philip w. (2010), Terrorism and the nternet: new threats posed ny cyberterrorism and terrorist use the internet, Springer science snd business media, Berlin.
Conway, Maura (2015), Determining the role of the Internet in violent extremism and terrorism. Violent extremism online, 123-148.
Cornish, Paul (2009). Cyber Security and Politically, Socially, and Religiously Motivated Cyber Attacks. Policy department external policies of European parlimant, Brussels.
Dening, Dorothy E. (2011). Terror's Web: How the Internet is Transforming Terrorism. n Handbook on Internet Crime (Y. Jewkes and M. Yar, eds.), Willan Publishing.
Epkins, H. D. (2011), Media Framing of terrorism: views of “front lines” national Security prestige press. Dissertation submitted to the Faculty of the Graduate School of the University of Maryland, College Park, in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy.
Liberman, Joseph & Collins, Susan (2018), Violent Islamist extremism, the internet and the homegrown terrorist threat: minority and majority staff report; U.S. Senate Committee on Homeland Security and Governmental Affairs, Washington, D.C.
Saint-Claire, Steve (2011), Overview and Analysis on Cyber Terrorism. School of Doctoral Studies European Union Journal, 2011, Issue 3, p85.
Seiber Ulrich & Brunst, (2017), International Cooperation against Terrorist Use of the Internet. Revue Internationale de Droit Pénal 77(3)
Schmid, Alex P. (1993), The Response Problem As aifination Problem, in western Respone to Terrorism,Alex schmid and Roland D. crelinster. london:Frankcass and coltd.
Smith, C. Burke, H. Leiuen,C and Jackson,G. (2015), The Islamic State’s symbolic war: Da’esh’s socially mediated terrorism as a threat to cultural heritage. Journal of Social Archaeology. 0(0) p. 1–26. jsa.sagepub.com.
U.N.C. (2011), Counter-Terrorism Implementation task force, working group compendium, Countering the Use of the Internet for Terrorist Purposes — Legal and Technical Aspects, United Nations Department of Political Affairs Counter-Terrorism Implementation Task Office, New York.
Weimann, G. (2004), How Modern Terrorism Uses the Internet. www.terror.net.
Weimann, G. (2015), Terrorism in Cyberspace. Woodrow Wilson center press.Washington. D. c.