جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیل فضایی توسعه منطقه ای استان ایلام براساس شاخص های اقتصادی

نوع مقاله : مقاله های علمی - پژوهشی بنیادی

نویسندگان
گروه مهندسی معماری و شهر سازی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
10.22034/jgeoq.2026.486626.4162
چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل و مقایسه وضعیت اقتصادی ده شهرستان استان با استفاده از 35شاخص های اقتصادی بر پایه داده های سرشماری سال 1395 با استفاده از مدل ویکور انجام شده است. نوع تحقیق کاربردی و روش بررسی آن توصیفی- تحلیلی و محدوده جغرافیایی پژوهش، شهرستان های استان ایلام است. روش جمع آوری اطلاعات بر اساس روش کتابخانه ای و اسنادی صورت گرفته است. برای محاسبات آماری و تحلیل داده ای تحقیق از نرم افزار SPSS و مدل های برنامه ریزی شهری و منطقه ای از جمله مدلVIKOR و Entropy Shanon مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و میزان برخورداری شهرستان ها به لحاظ شاخص های اقتصادی توسعه مشخص شده است. همچنین برای تهیه و ترسیم نقشه ها از سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) استفاده شده است. یافته های پژوهش به منظور رتبه بندی شهرستان ها با استفاده از شاخص Qi مدل ویکور نشان می دهد شهرستان های ایلام با مقادیر شاخص Qi، 00/0 بالاترین و شهرستان بدره در شاخص Qi با مقدار 99/0 پایین ترین وضعیت اقتصادی قرار دارند. همچنین شهرستان های دهلران، چرداول، ایوان، آبدانان، دره شهر، مهران، ملکشاهی و سیروان در رتبه های بعدی قرار گرفته اند. سپس به منظور شناسایی شهرستان های همگن سطح بندی در چهار سطح صورت گرفت که که به ترتیب شهرستان ایلام و دهلران در سطح اول(برخوردار)، شهرستان چرداول در سطح دوم(نیمه برخوردار)، شهرستان های ایوان، آبدانان و دره شهر در سطح سوم(نیمه نا برخوردار) و شهرستان های مهران، ملکشاهی، سیروان و بدره در سطح چهارم(نابرخوردار) قرار دارند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Spatial Analysis of Regional Development of Ilam Province Based on Economic Indicators

نویسندگان English

Mohammad salavarzi
hojat sheikhi
Department of Architectural and Urban Planning Engineering, Technical and Engineering Faculty, Ilam University, Ilam, Iran
چکیده English

This research was conducted with the aim of analyzing and comparing the economic status of ten Townships of the province using 35 economic indicators based on the census data of 2015 using the VICOR model. The type of applied research and its investigation method is descriptive-analytical and the geographical scope of the research is the Townships of Ilam province..It has been collected For statistical calculations and data analysis, SPSS software and urban and regional planning models, including VIKOR and Entropy Shanon models, have been analyzed and the extent of the Townships ' benefits in terms of economic indicators of development has been determined. Geographical Information System (GIS) has also been used to prepare and draw maps. The findings of the research in order to rank the Townships using the Qi index of VICOR model show that the Townships of Ilam with values of Qi index, 0.00 are the highest and Badreh city are in the lowest economic status with the value of Qi index, 0.99. Also, the cities of Dehloran, Chardavel, Eyvan, Abdanan, Dare Shahr, Mehran, Malekshahi and Sirvan are ranked next. Then, in order to identify homogeneous Townships, classification was done in four levels, which are Ilam and Dehloran cities in the first level (rich), Cherdavel city in the second level (Semi-rich), Ivan, Abdanan and Dareh Shahr cities in the third level. (semi-deprived) and the Townships of Mehran, Malekshahi, Sirvan and Badre are on the fourth level (underprivileged).

کلیدواژه‌ها English

Spatial Analysis
Economic Indicators
Ilam
VICOR
ازوجی، علاء الدین. (1390). سنجش و تحلیل نابرابری های منطقه ای بازار کار در برنامه چهارم توسعه، برنامه ریزی و بودجه، 16(2)، 106- 83.
آذر، عادل؛ رجب زاده قطری، علی. (1396). تصمیم گیری کاربردی رویکرد چند شاخصه MADM ، انتشارات نگاه دانش، چاپ اول.
تودارو، مایکل. (1386). توسعه اقتصادی در جهان سوم. ترجمه غلامعلی فرجادی. چاپ سیزدهم، انتشارات کوهسار.
حکمت نیا، حسن؛ طاوسیان، علی؛ الله وردی، مرادعلی؛ رضایی، حجت. (1394). تحلیل فضایی توسعه یافتگی فرهنگی شهرستان های استان یزد، برنامه ریزی و آمایش فضا، 19(3)، 128- 99.
زنگی آبادی، علی؛ احمدیان، مهدی؛ کرمی، محمد. (1393). تحلیل فضایی شاخص های توسعه منطقه ای با بهره گیری تلفیقی از تکنیک های تصمیم گیری چند شاخصه، مورد پژوهش: استان کردستان، دوفصلنامه پژوهش های بوم شناسی شهری، 5(1)، 96- 83.
سرایی، محمد حسین؛ حسینی، سید مصطفی. (1393).کاربرد تکنیک های نوین تصمیم گیری چند منظوره در برنامه ریزی شهری، انتشارات دانشگاه یزد، چاپ اول
ضرابی، اصغر؛ ایزدی، ملیحه. (1392). تحلیلی بر توسعه منطقه ای استان های کشور، مجله برنامه ریزی فضایی، 3(1)، 116- 101.
ضرغامی، سعید؛ توکلی نیا، جمیله. (1401). تحلیلی بر برنامه های توسعه اقتصادی و صنعتی از منظر هم افزایی اقتصادی- فضایی با تأکید بر منطقه کلان شهری تهران،  اقتصاد و برنامه ریزی شهری، 2(39)، 197- 180.
فیض آبادی، یاسر؛ زاهدی، شبنم. (1397). تحلیل نابرابری های اقتصای- اجتماعی توسعه در نواحی روستایی ایران، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 7(24) ، 40- 19.
کریمی موغاری، زهرا؛ براتی، جواد. (1396). تعیین سطح نابرابری منطقه ای استان های ایران: تحلیل شاخص ترکیبی چند بعدی، فصلنامه پژوهش های رشد و توسعه اقتصادی، 7(26)، 70- 49.
مصیب زاده، علی؛ مظفرنیا، اسماء؛ شبستر، محسن. (1400). تحلیلی بر نابرابری های فضایی و سنجش وضعیت توسعه منطقه ای در استان های ایران، جغرافیا و مطالعات محیطی، 10(40)، 84- 71.
ملکی، سعید؛کاملی فر، محمدجواد، کاملی، زهرا. (1397). تحلیل فضایی شاخص های توسعه اقتصاد منطقه ای در استان آذربایجان شرقی، آمایش جغرافیایی فضا، 8 (27)، 64- 53.
لهسایی زاده، عبدالعلی.(1383). جامعه شناسی توسعه، انتشارات دانشگاه پیام نور، تهران.
نصرالهی, خدیجه؛ اکبری، نعمت الله؛ حیدری، مسعود(1390)، تحلیل مقایسه ای روش های رتبه بندی در اندازه گیری توسعه یافتگی(مطالعه موردی: شهرستان های استان خوزستان). مجله آمایش سرزمین، 3(4)، 93- 56.
 Apostolache, M. A. (2014). Regional development in Romania–from regulations to practice. Proscenia Economics and Finance, 8(35), 00059-8.
Anderson, A.R. and Jacke S.L. (2002). The Articulation of Social Capital in Entrepreneurial Networks. Entrepreneurship and Regional Development (14): 193-210.
Bustelo, P. (1998). theories contemporaneous del desarrollo economic.
Camagni, R.P.(2005). The Concept of Innovative Milieu and its Relevance for Public Policies in European Lagging Regions. Papers in Regional Science: The Journal of the RSAI, 4: 317-340.
Chen Y, et al .(2021. Regional industrial synergy : potential at path crossing “environmental mountain”. Science of the total environment, 765: 142714.
Huggins, R. (2004). World Knowledge Competitiveness Index. Robert Huggins Associates, Pontypridd.
Jose Manuel, S. Irmgard, N. and Richard, K.( 2014). Transforming economies: Making industrial policy work for growth, jobs and development. International Labor Office. – Geneva: ILO.
Kocziszky, G.( 2009). Methodology of regional development, University of Miskolc Press.
Porter, M.E. (2004). The economic performance of regions, Regional Studies 37: 549–578.
Preston, P. W. (1996). Development theory: an Introduction. Oxford: Blackwell Publishers.
Raphael, Bar-Ela. and DafnaSchwartzb, (2006) . Review Regional Development as a Policy for Growth with Equity: The State of Ceara (Brazil) as a Model, 13.
Ravallion,Martin. (1997). Good And Bad Growth: The Human Development Reports, The World Bank, Washington,DC,U.S.A. World Development, Vol.25.No,5.pp.631-638.
Russ, M. and Jones, J. (2008). Regional Economic Development Indicators for a Knowledge-Based Economy with Knowledge Deprivation, Journal of Regional analysis and policy, JRAP 38(2): 189-205.
Schumpeter, . (2012). The theory of economic development, Transaction publisher London.
Smith, A. & Ricardo, D. (1978). Riqueza das nações. Princípios de economia política. Salvador: Abril Cultural.
Soares, JrJair, Quintella, Rogerio H. (2008). Development: an Analysis of Concepts, Measurement and Indicators, BAR, Curitiba, v. 5, n. 2, art. 2, p. 104-124.
Storper, M. and Scott, A.( 2006). The wealth of regions. Futures, 27 (5): 505-526.
United Nations.( 2103). World Economic Situation and Prospects 2013, Global outlook.
Xiaing D., & Z. H. unie .(2011). The TOPSIS Analysis on Regional Disparity of Economic Development in Zheiang Province. Canadian Social Science, Vol. 7, No. 5, PP. 135-139.