جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

پاسخ گذاری کنشی به ترک تکالیف کارگزاران حاکمیتی: از رویکردهای اجتماعی تا رویکردهای وضعی

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
روح اله اکرمی 1
مرتضی فتحی 2
سیدمصطفی سهرابی 3
1 استاد تمام گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
2 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
3 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
10.22034/jgeoq.2026.577284.4421
چکیده
هدف این پژوهش، تحلیل نظام‌مند پاسخ گذاری کنشی به ترک تکالیف قانونی کارگزاران حاکمیتی در نظام حقوقی ایران است. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد کیفی، از طریق تحلیل محتوای اسناد حقوقی و منابع کتابخانه‌ای انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهند که نظام حقوقی ایران، در چارچوب قوانینی نظیر قانون ارتقای سلامت نظام اداری (1390)، قانون مدیریت خدمات کشوری (1386) و قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات (1388)، دو دسته مکانیسم پیشگیرانه را پیش‌بینی کرده است: 1) تدابیر کنشی اجتماعی، شامل اقدامات رسمی (ارتقای نظام آموزشی، کدهای اخلاقی، بهسازی ساختار تشکیلاتی) و غیررسمی (فرهنگ‌سازی، تقویت سمن‌ها)؛ 2) تدابیر کنشی وضعی، شامل شفافیت و آزادی اطلاعات و پایش مراجع نظارتی. نتایج حاکی از آن است که اثربخشی این مکانیسم‌ها به تعامل هماهنگ آنها وابسته است. با وجود جامعیت نسبی نظام حقوقی، چالش‌هایی نظیر ضعف در ضمانت‌های اجرایی و ناهماهنگی نهادهای نظارتی مانع کارآمدی کامل هستند. این پژوهش با ارائه الگویی یکپارچه از راهکارهای حقوقی و مدیریتی، به تقویت نظام پیشگیری از فساد اداری در ایران کمک می‌کند.
کلیدواژه‌ها
ترک تکالیف قانونی
کارگزاران حاکمیتی
پیشگیری از فساد
شفافیت اداری
نظارت اجتماعی

عنوان مقاله English

Proactive response to the abandonment of duties by governance agents: From social approaches to situational approaches

نویسندگان English

Ruholah Akrami 1
Ahmad Fathi 2
Seyed Mostafa Sohrabi 3
1 Full Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran
2 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
3 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran
چکیده English

"The aim of this research is a systematic analysis of proactive responses to the abandonment of legal duties by governance agents in Iran's legal system. This study was conducted using a descriptive-analytical method and a qualitative approach, through content analysis of legal documents and library resources. The findings indicate that Iran's legal system, within the framework of laws such as the Law on Promoting the Health of the Administrative System (2011), the Civil Service Management Law (2007), and the Law on Publication and Free Access to Information (2009), has provided for two categories of preventive mechanisms: 1) Social proactive measures, including formal actions (enhancing the educational system, ethical codes, improving organizational structure) and informal actions (cultural development, strengthening NGOs); 2) Situational proactive measures, including transparency and freedom of information and monitoring by supervisory authorities. The results suggest that the effectiveness of these mechanisms depends on their coordinated interaction. Despite the relative comprehensiveness of the legal system, challenges such as weak enforcement guarantees and a lack of coordination among supervisory bodies hinder its full efficiency. By presenting an integrated model of legal and managerial solutions, this research contributes to strengthening the system for preventing administrative corruption in Iran."

کلیدواژه‌ها English

Abandonment of Legal Duties
Governance Agents
Prevention of Corruption
Administrative Transparency
Social Supervision
Banner, G., & Hahn, H. (2008). The governance of public administration: Challenges and opportunities. Public Administration Review, 68(4), 623–634. 
Deming, D. J. (2018). The growing importance of workplace mentoring. Journal of Labor Economics, 36(3), 687–720. 
Kang, S., Kim, J., & Park, D. (2017). Mentoring and organizational performance: A review. Journal of Organizational Behavior, 38(5), 733–749. 
Mahmoud, S. (2005). Corruption and public sector wages: Evidence from developing countries. Journal of Development Studies, 41(6), 1043–1067. 
Martini, M. (2015). Cooling off periods: Regulating the revolving door. The Anti-Corruption Helpdesk at Transparency International. Retrieved from https://knowledgehub.transparency.org/helpdesk/cooling-off-periodsregulating-the-revolving-door 
Pinto, J., Leana, C. R., & Pil, F. K. (2008). Corrupt organizations or organizations of corrupt individuals? Two types of organization-level corruption. Academy of Management Review, 33(3), 685–709. 
Porter, C., & Tolson, J. (2014). Mentoring in public administration: Bridging the gap between theory and practice. Public Personnel Management, 43(2), 145–162. 
Tyler, T. R. (2009). Legitimacy and criminal justice: The benefits of self-regulation. Ohio State Journal of Criminal Law, 7(1), 307–359.
گزارش‌ها
Gilman, S. C. (2005). Ethics codes and codes of conduct as tools for promoting an ethical and professional public service: Comparative successes and lessons. Washington, DC: Poverty Reduction and Economic Management Network (PREM), The World Bank. 
Langseth, P., et al. (2004). The global programme against corruption: UN anti-corruption toolkit. Vienna: United Nations Office on Drugs and Crime.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. (1380). برنامه مبارزه با فساد و ارتقای سلامت در نظام اداری (حکومت) (چاپ اول). تهران: نشر زحل. 
معاونت اجتماعی و اطلاع‌رسانی قوه قضاییه. (1380). علل بروز مفاسد اقتصادی و راهکارهای مبارزه با آن. تهران: انتشارات قوه قضاییه.
مقالات
بابایی، محمدعلی، و نجیبیان، علی. (1390). چالش‌های پیشگیری وضعی از جرم. مجله حقوقی دادگستری, 75(3), 153–178. 
سمیعی زفرقندی، مرتضی. (1392). ارائه مدلی برای اجرای دوره‌های آموزشی نیروی انسانی. فصلنامه تعلیم و تربیت, 29(4), 45–62. 
صالحی، معصومه، و مورکی، ساکور. (1395). بررسی رابطه رهبری تحول‌آفرین بر فرهنگ سازمانی: مطالعه موردی شرکت ارائه‌کننده خدمات. دومین کنفرانس ملی رویکردهای نوین در علوم مدیریت، اقتصاد و حسابداری, 1–15. 
طبری، مجتبی، و محمدی، حامد. (1387). موانع توسعه نظام اداری در کشورهای در حال توسعه. اطلاعات سیاسی-اقتصادی, 22(7), 88–102. 
عباسی، طیبه، و هاشمی، محمد. (1396). تبیین نقش منتورینگ در کاهش بی‌اعتمادی سازمانی. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی, 9(2), 25–44. 
محمدی، الیاس، و نصیری، نیلوفر. (1395). دستاوردهای برنامه مرشدی رسمی برای سازمان‌ها. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین (ع), 8(3), 67–85.
قوانین
 دستورالعمل نحوه مقابله با ترک وظایف قانونی مدیران و کارمندان (1390). قوه قضاییه ایران. 
قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد (1390). مجلس شورای اسلامی ایران. 
قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات (1388). مجلس شورای اسلامی ایران. 
قانون مدیریت خدمات کشوری (1386). مجلس شورای اسلامی ایران.