جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیل همدید الگوهای جوی حاکم بر امواج سرد فرین در شمال غرب ایران

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی آب‌وهواشناسی (اقلیم‌شناسی)،گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر،اهر، ایران ایمیل:
2 عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر ،شهر اهر،ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا،واحد تبریز،دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز،ایران
10.22034/jgeoq.2026.574184.4415
چکیده
فرین های دمایی سرد یکی از جنبه های طبیعی اقلیم می باشد که همه ساله وقوع آن باعث مشکلاتی در بخش های کشاورزی، صنعتی، اقتصادی و همچنین حوادث جاده ای می شود. افت شدید دما می‌تواند اثر نامطلوبی بر جنبه های مختلف زندگی و فعالیت جاندران و همچنین شرایط زیست گیاهان بگذارد. هدف از این تحقیق، بررسی همدید الگوهای جوی موثر بر امواج سرمایی فرین در شمال غرب ایران است. بدین منظور از داده های حداقل دمای روزانه 36 ایستگاه همدید شمال غرب کشور در بازه زمانی 2017-1986 برای ماه‌های ژانویه، فوریه، مارچ، آپریل، نوامبر و دسامبر استفاده شد. با استفاده از ضریب شاخص استاندارد روزهای سرد با شدت پایین‌تر از 2/1- به عنوان روزهای سرد فرین برای هر ایستگاه به صورت ماهانه استخراج شد. با اعمال تکنیک تحلیل عاملی بر روی فشار تراز دریای معادل روزهای سرد فرین، 4 الگوی تاثیر گذار بر شکل گیری امواج سرمایی شمال غرب ایران به عنوان نماینده انتخاب شد. نتایج بررسی همدید این الگوها نشان می‌دهد که سامانه های سینوپتیکی حاکم بر امواج سرمای فرین، حضور پرفشار سیبری، پرفشارهای مهاجر اروپایی و یا زبانه‌های آنها در سطح دریا در منطقه شمال غرب کشور می باشند که باعث ریزش هوای سرد عرضهای شمالی به سمت این منطقه می شوند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Synoptic Analysis of Atmospheric Patterns Governing Extreme Cold Waves in Northwestern Iran

نویسندگان English

Roghieh Jafari 1
Karim Amini Nia 2
Ali Panahi 3
1 1. PhD Candidate in Climatology, Department of Geography, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Ahar Branch, Ahar, Iran email: Ro.jafari2500@gmail.com
2 2. Faculty Member, Department of Geography, Faculty of Humanities,Islamic Azad University, Ahar Branch,Ahar, Iran
3 3. PhD Candidate in Climatology, Department of Geography, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Ahar Branch, Ahar, Iran RCID: https://orcid.org/0000-0002-0286-4326
چکیده English

Extreme cold temperature events are among the natural characteristics of climate that occur annually and cause numerous problems in agricultural, industrial, and economic sectors, as well as road-related hazards. A sharp decrease in temperature can adversely affect various aspects of human life and activities, as well as the ecological conditions of plants.

The aim of this study is to investigate the synoptic atmospheric patterns influencing extreme cold waves in northwestern Iran. For this purpose, daily minimum temperature data from 36 synoptic stations in northwestern Iran were used over the period 1986–2017 for the months of January, February, March, April, November, and December. Using the standardized cold day index, days with intensity lower than −1.2 were identified as extreme cold days on a monthly basis for each station.

By applying factor analysis to sea-level pressure data corresponding to extreme cold days, four dominant patterns affecting the formation of cold waves in northwestern Iran were extracted as representative patterns. Synoptic analysis of these patterns indicates that the dominant synoptic systems responsible for extreme cold waves include the Siberian High, migratory European high-pressure systems, or their ridges at sea level over the northwestern region of Iran, which lead to the advection of cold air from higher northern latitudes toward the region.

orthwestern Iran.

کلیدواژه‌ها English

Siberian High
Blocking
Cold Wave
European High Pressure
Northwestern Iran