جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیل تأثیر فناوری‌های واقعیت افزوده و واقعیت مجازی بر فرآیند پرورش ایده در طراحی معماری با تأکید بر طراحی کیفیت فضاهای شهری

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.
2 دانشیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.
3 استادیار گروه معماری، واحد اسکو، دانشگاه آزاد اسلامی، اسکو، ایران.
10.22034/jgeoq.2026.580707.4434
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فناوری‌های واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و واقعیت ترکیبی در ارتقای کیفیت طراحی شهری تبیین سازوکار تأثیر این فناوری‌ها بر فرآیندهای شناختی و خلاقانه طراحی انجام شد. رویکرد پژوهش کمی، از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه جمع‌آوری و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. در مدل پژوهش، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده به‌عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شده‌اند. متغیرهای واقعیت ترکیبی، تجسم فضایی، تجربه غوطه‌ور و تعامل طراحی به‌عنوان سازه‌های میانجی، نقش انتقال اثر فناوری‌ها به فرآیندهای خلاقانه طراحی را بر عهده دارند. همچنین خلاقیت در طراحی و پرورش ایده به‌عنوان متغیرهای پیش‌بین نهایی در ارتقای کیفیت طراحی شهری در نظر گرفته شده‌اند. براساس یافته‌های پژوهش، واقعیت مجازی دارای اثر کل ۰٫۴۴ و واقعیت افزوده دارای اثر کل ۰٫۳۹ بر کیفیت طراحی شهری هستند که بخش مهمی از این تأثیر از طریق متغیرهای میانجی منتقل می‌شود. در میان متغیرهای مدل، خلاقیت در طراحی با ضریب مسیر ۰٫۵۳ قوی‌ترین اثر مستقیم را بر کیفیت طراحی شهری نشان داد، در حالی که تعامل طراحی نیز با ضریب ۰٫۴۲ نقش مهمی در بهبود فرآیند طراحی ایفا می‌کند. نتایج نشان داد که حدود ۰٫۷۳ از واریانس کیفیت طراحی شهری توسط متغیرهای مدل تبیین می‌شود که بیانگر قدرت تبیین مناسب مدل پژوهش است. به طور کلی، یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که به‌کارگیری فناوری‌های واقعیت توسعه‌یافته از طریق تقویت تجربه غوطه‌ور، تجسم فضایی، تعامل طراحی و پرورش ایده‌های خلاقانه می‌تواند به ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری‌های طراحی و بهبود کیفیت محیط‌های شهری منجر شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of the Impact of Augmented Reality and Virtual Reality Technologies on the Idea Development Process in Architectural Design with an Emphasis on Urban Space Design

نویسندگان English

Babak Monir Abbasi 1
Asadollah Shafizadeh 2
Solmaz Babazadeh Oskouei 3
1 Department of Architecture, Aha, C, Islamic Azad University, Ahar, Iran.
2 Department of Architecture, Aha, C, Islamic Azad University, Ahar, Iran.
3 Department of Architecture, Osk, C, Islamic Azad University, Oskou, Iran.
چکیده English

This study examines the role of Virtual Reality (VR), Augmented Reality (AR), and Mixed Reality (MR) technologies in improving Urban Design Quality (UQ) and explains how these technologies influence cognitive and creative processes in urban design. The research follows a quantitative, descriptive–analytical approach, and data were collected through a questionnaire and analyzed using Structural Equation Modeling (SEM). In the proposed model, Virtual Reality and Augmented Reality are considered independent variables. Mixed Reality (MR), Spatial Visualization (SP), Immersive Experience (IM), and Design Interaction (DI) act as mediating constructs that transfer the influence of immersive technologies to the creative design process. Additionally, Design Creativity (DC) and Idea Development (ID) are identified as key predictive variables contributing to improved urban design quality. The findings show that immersive technologies have significant effects on urban design quality. Virtual Reality demonstrates a total effect of 0.44, while Augmented Reality shows a total effect of 0.39 on urban design quality, with much of these effects occurring indirectly through mediating variables. Among the constructs, Design Creativity (DC) has the strongest direct influence on urban design quality with a path coefficient of 0.53, emphasizing the importance of creativity in the design process. Design Interaction (DI) also contributes significantly with a coefficient of 0.42. Overall, the model explains 0.73 of the variance in urban design quality, indicating strong explanatory power and highlighting the value of immersive technologies in enhancing urban design processes and outcomes.

کلیدواژه‌ها English

Virtual Reality
Augmented Reality
Design Creativity
Architectural Idea
Urban Design Quality