شبیه‌سازی اثرات تغییر اقلیم بر روی منابع آب حوضه آبریز کارون بزرگ و مدیریت بحران (مورد شهر اهواز)

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسنده

استادیار جغرافیای طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام (ره)، تهران، ایران

چکیده

تغییر اقلیم یک پدیده پیچیده اتمسفری- اقیانوسی در مقیاس جهانی و درازمدت است. این پدیده متأثر از عواملی چون فعالیت‌های خورشیدی، آتش‌فشان‌ها، اتمسفر، اقیانوس‌ها و درصد گازهای گلخانه‌ای در اتمسفر می‌باشد که دارای اثرات متقابل می‌باشند. این تغییرات منجر به دگرگونی در وضع آب و هوا، تغییر توزیع مکانی و زمانی تغذیه سفره آب‌های زیرزمینی و کیفیت آب شده و به طور کلی روند جدیدی را در اقلیم جهانی موجب می‌شود. بارش و نوع آن (جامد یا مایع)، جریانات سطحی، تبخیر، تبعاً انقلاب صنعتی روند استفاده از انرژی شدت گرفت. گزارشات هیئت بین‌الدول تغییر اقلیم، حاکی از این است که در صورت عدم کاهش متوسط دمای زمین تا سال 2100 می‌تواند به میزان 1/1 تا 6/4 درجه سانتی‌گراد افزایش یابد. این امر به بروز پدیده‌ای به نام پدیده گرمایش جهانی و تغییر اقلیم حاصل از آن خواهد شد. در نتیجه چرخه آبی و یا سیستم منابع آب می‌تواند دچار تغییرات بنیادی شوند. حوضه آبریز کارون بزرگ با داشتن حدود 12 سد بزرگ احداث شده و در حال احداث و با پتانسیل تولید 20 هزار مگاوات تولید نیرو از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. بنابراین آشکارسازی تغییر اقلیم و بررسی آثار و پیامدهای تغییر اقلیم در این منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است. در این تحقیق با استفاده از داده‌های مدل‌های گردش عمومی جو (GCM) تحت سناریوی گازهای گلخانه‌ای SRES تغییرات بارش و دما در دوره 2039- 2010 برای ایستگاه اهواز که به عنوان ایستگاه منتخب حوضه کارون بزرگ می‌باشد، شبیه‌سازی شده است. داده‌های مورد نیاز شامل میانگین دما و مجموع بارش ماهانه در دوره آتی از دو مدل HadCM3 و CSIRO از سری مدل‌های گردش عمومی جو تحت سناریوی A2 و B1 تأمین شده که با استفاده از روش تناسبی داده‌های دوره پایه و دوره‌های آتی بررسی شده است. نتایج حاکی از افزایش دما برای هر دو مدل به ترتیب 8/1 و 2 درجه سانتی‌گراد وکاهش بارندگی 6 و 4 درصد برای دوره 2039- 2010 می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


اسکانی کزازی غ، لایه سیاهم، فتاحی ا (1390)، «شبیه‌سازی روند تغییرات دما و بارش در ایستگاه‌های منتخب حوضه آبریز کارون بزرگ» مجموعه مقالات یازدهمین کنگره جغرافیدانان ایران، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

منتظریم، فهمی هـ (1382)، «اثرات تغییر اقلیم بر منابع آب کشور»، مجموعه مقالات سومین کنفرانس منطقه‌ای و اولین کنفرانس ملی تغییر اقلیم، اصفهان

مهسا فر ح، مکنون ر (1390)، «پیش بینی بلندمدت رواناب ورودی دریاچه ارومیه تحت مدل‌های گردش عمومی جو» مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران

مهسافر، حمید (1387)، «بررسی اثرات اقلیم بر بیلان آبی دریاچه ارومیه»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

IPCC(2001), Climate Change, the Scientific BASIS. Contribution of Working Group to the Third Assessment Report of the INTERGOVERMENTAL Panel on Climate change, Cambridge University Press, Cambridge, U.K, P. 881

Alcamo, J, P., Doll, F.K. and Siebert, S, (1997). “Global change and global scenarios of water use and availability” An application of water GAP 1, 0 Report A 9701, CENTER FOR Environmental Systems Research, University of Kassel, Germany.

http: //IPCC-ddc.cru.uea.ac.uk/(IPCC-DDC, 1998)

IPCC(2007), Summary for Policymakers, in: Climate change 2007. Solomone, S.D. Qin, M. Manning, Z. Chen, M. Marquis, KB. Avert, M. Tignor and H.L. Miller (eds). (2007). Climate change 2007: the physical Science Basis. Contribution of working GROUP I to the Fourth Assessment report of the intergovernmental panel on Climate change, Cambridge University Press, Cambridge, 1-18 P.