آسیب شناسی توسعه گردشگری با رویکرد آمایش سرزمین (نمونه مورد مطالعه: شهرساحلی سرخرود)

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی آمایش سرزمین، دانشگاه آزاداسلامی واحد نور، نور، ایران

چکیده

چکیده
    شهرهای ساحلی به دلیل دارا بودن پتانسیل در زمینه جذب گردشگر و به عنوان یکی از قطب­های گردشگری، از آسیب‌ها و تبعات منفی گردشگری رنج می‌برند که بررسی و ارائه راهکار و تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها از ضروریات مهم در زمینه­ گردشگری ساحلی می‌باشد. این تحقیق با هدف شناسایی آسیب­های موجود در زمینه توسعه گردشگری با رویکرد آمایش سرزمین در شهر ساحلی سرخرود انجام شده است. نوع روش این تحقیق، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری این پژوهش 379 نفر از مردم بومی شهر ساحلی سرخرود می‌باشند. در تحقیق حاضر از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده استفاده شده و برای تحلیل داده‌های تحقیق از آزمون T تک نمونه‌ای و آزمون اسپیرمن استفاده شده است. نتیجه این تحقیق نشان می‌دهد که توسعهگردشگری در شهر ساحلی سرخرود موجب پدید آمدن نگرانی­ها و بیم­هایی از تهدید و تخریب هویت، محیط زیست و میراث طبیعی، تاریخی و فرهنگی، افزایش قیمت زمین و نابسامانی در رابطه با دسترسی‌ها و ترافیک برای ساکنان محلی گردیده است، به­طوری­که مقابله با اثرات ناشی از رشد گردشگری کنترل نشده وبی برنامه، نیازمند روش‌ها و شیوه‌های صحیح برنامه­ریزی، طراحی و مدیریت درست این مکان­هاست. 

کلیدواژه‌ها


ابراهیم زاده، عیسی و موسوی، میرنجف (1392)، روش‌ها و تکنیک‌های آمایش سرزمین، سمت، تهران،

ابراهیم نیا سماکوش، سعید- خاکساری، علی- لطیفی، غلامرضا- دامادی، محمد (1392)، ارزیابی نقش گردشگری شهری در توسعه اقتصادی-محیطی شهر بابلسر، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، شماره سوم، (17 – 32)

افتخاری، عبدالرضا – مهدوی، داود- اکبری سامانی، ناهید (1392)، ارائه الگوی برنامه‌ریزی راهبردی توسعه گردشگری پایدار روستایی (مطالعه موردی: دهستان لواسان کوچک)، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 45، شماره 1، بهار، (123 – 146)

آمار، تیمور، (1392)، آسیب­شناسی توسعه گردشگری در سکونتگاه‌های روستایی استان گیلان (دهستان دیلمان)، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 2، شماره3 (171 - 192)

ایمانی، بهرام- خسروی­مهر، حمیده- طورانی، علی(1394)، ارزیابی و رتبه بندی موانع توسعة گردشگری در شهرستان مینودشت، فصلنامه گردشگری شهری، دوره 2، شمارة 1، (75 - 89)

الیوت، جیمز (1379)، مدیریت توریسم (مدیریت جهانگردی)، ترجمه مهدی جمشیدیان و داود ایزدی، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تهران.

برارپور، کوروش، (1386)، بررسی علل و پیامدهای وقوع چرخه تخریب محیط‌زیست درکلاردشت، فصلنامه محیط شناسی، شماره 45. ، (121 - 137)

بستانی، علیرضا - فردوسی، صغری (1389)؛ بررسی پیامدها و اثرات توریسم در توسعه مناطق روستایی، همایش منطقه‌ای توریسم و توسعه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج

 بهرام سلطانی، کامبیز(1375)، مجموعه مباحث و روش‌های شهرسازی(محیط زیست)، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری، تهران.

بیشمی، بهار (1387)، ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪارژﺋﻮﺗﻮرﻳﺴﻢ ﺑﺎﺗﺎﻛﻴﺪﺑﺮ ﻣﻔﻬﻮم ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺤﻤﻞ، فصلنامه علمی و ترویجی "نامه پژوهشگاه". سال سوم، شماره 4، (45 – 53)

پاپلی یزدی، محمد حسین - سقایی، مهدی (1385)، گردشگری (ماهیت و مفاهیم)، سمت، تهران.

توفیق، فیروز (1384)، آمایش سرزمین، تجربه جهانی و انطباق آن با وضع ایران، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، تهران.

تقی زاده، فاطمه (1387)، آمایش سرزمین، دانشنامه مدیریت شهری و روستایی موسسه فرهنگی، اطلاع رسانی و مطبوعاتی، سازمان شهرداریها ودهیاریهای کشور، تهران.

حسینی، سیدعلی- پورزال، مریم- ویسی، رضا، (1392)، نقش مدیریت شهری در توسعه پایدار گردشگری شهرهای ساحلی در سالهای68-88؛ (مورد مطالعه: شهر نوشهر)، فصلنامه پژوهش‌های بوم شناسی شهری، سال چهارم، شماره 2، (113-124).

خاکپور، براتعلی- پیری، عیسی (1384)، آسیب شناسی اجتماعی شهر و نقش سرمایه‌های اجتماعی و کالبدی شهروندان در کاهش آن، مجله علوم اجتماعی - دوره دوم، شماره2، (13-30).

رحمانی، بیژن - شمس، مجید - حاتمی فر، ساناز (1389)، امکان­سنجی توسعه پایدار گردشگری در شهر ملایر با استفاده از مدل SWOT، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، شماره 3، (13-25)

روح الله زاده اندواری، قاسم، (1385)، گردشگری و آثار اقتصادی و اجتماعی آن بر توسعه منطقه­ای(نمونه موردی:روستای آبگرم لاریجان آمل)، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد دانشگاه تهران(دانشکده علوم اجتماعی).

رهنمایی، محمد تقی – فرهودی، رحمت ا... – دیتمان، آندریاس- قدمی، مصطفی، (1387)، بررسی ظرفیت تحمل حوزه مقصد گردشگری باتاکید بر جامعه میزبان(نمونه: شهرکلاردشت)، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 66، شماره 66، (17 – 33).

زاکس، ولفگانگ، (1377)، نگاهی نو به مفاهیم توسعه، ترجمه‏ی فریده فرهی و وحید بزرگی، نشر مرکز، مرکزنشر.

زیویار، پروانه- تیموری، سمیه- نوروزی، مصطفی (1392)، امکان سنجی صنعت توریسم در شهر خرم آباد بر اساس مدل تحلیلی swot، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، سال دهم، شماره 39، (73-88)

دیناری، احمد، (1384)، گردشگری شهری درایران وجهان، انتشارات واژگان خرد، تهران.

سجادی، ژیلا – سالاری، فرضعلی – بیرانوند، مریم – بوچانی، محمد حسین (1392)، ظرفیت سنجی گردشگری ساحلی پایدار (مطالعه موردی: شهرستان کنگان)، دوفصلنامه کاوشهای جغرافیایی مناطق بیابانی، سال اول، شماره دوم (123 – 146)

سرور، رحیم(1385)جغرافیای کاربردی و آمایش سرزمین، سمت، تهران.

شهرداری سرخرود، (1390)، اداره آمار و اطلاعات جغرافیایی وجمعیتی، کالبدی و اقتصادی

صادقیان، ‌هادی - حسن پور، امید - خدابخشی، سیده لیلا(1389)، توسعه پایدار توریسم با تأکید بر توریسم ساحلی (توریسم ساحلی استان گلستان)، همایش منطقه‌ای توریسم و توسعه، همایش منطقه‌ای توریسم و توسعه، یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج.

ضرابی، اصغر- محبوب فر، محمدرضا(1392)، کاربرد مدلQSPM-swot در تدوین استراتژی توسعه گردشگری شهر کاشان، فصلنامه علمی- پژوهشی برنامه­ریزی فضایی (جغرافیا)، سال سوم، شماره 4، (37-58).

ضرغام بروجنی، حمید - بارزانی، هلیا (1392)، آسیب‌شناسی برند گردشگری، فصلنامه تحقیقات بازاریابی نوین، دوره 3، شماره 1، (63-80).

عظیمی آملی، جلال – افتخاری، عبدالرضا (1393)، حکمروایی روستایی، سمت، تهران.

-------------، اصطلاحات و مفاهیم علوم شهری، (1388)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور.

عندلیب، علیرضا. 1380. نظریۀ پایۀ واصول آمایش مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران، دوره عالی جنگ. ، دانشکده فرماندهی وستاد، تهران.

قدمی، مصطفی – تولایی، سیمین – فاطمی، محمد مهدی (1389)ف ارزیابی استراتژیک قابلیت‌های توسعه گردشگری (مطالعه موردی: شهرفریدونکنار)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 16، (111- 128)

قدیری معصوم، مجتبی - مطیعی لنگرودی، سید حسن - مهرپویا، حسن(1392)، تبیین اثرات کالبدی گردشگری بر نواحی روستایی(مورد پژوهش: دهستان بیرون‌بشم- بخش کلاردشت)، مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، دانشگاه مازندران، سال دوم، شماره 5، (33-49)

کهزادی، سالار(1389)، آسیب­شناسی توسعه گردشگری در استان کردستان، پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز(دانشکده ادبیات و علوم انسانی).

مخدوم. مجید (1381)، شالوده آمایش سرزمین، تهران، دانشگاه تهران.

ممقانی نسب، اشکان (1391)، ارزﯾﺎﺑﯽ اﺛﺮات ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺑﺮ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ درﯾﺎﯾﯽ)ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی:ﺧﻠﯿج ﭼﺎﺑﻬﺎر(، همایش ملی توسعه سواحل مکران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران،

منصوری، علی(1381)؛ گردشگری و توسعه پایدار، مجله رشد آموزش جغرافیا، شماره 63، (36-41).

مهدوی، مسعود- قدیری معصوم، مجتبی- قهرمانی، نسرین(1387)، نقش گردشگری در توسعه روستایی در دره کن و سولقان شهرستان تهران، فصلنامه روستا و توسعه، شماره2، (39-60).

مهندسان مشاور مازند طرح، (1380)، طرح جامع شهر محمودآباد، دفتر فنی استانداری مازندران، ساری

مهندسین مشاور طرح محیط پایدار، (1391)، طرح جامع و تفضیلی شهر سرخرود، اداره کل راه و شهرسازی استان مازندران.

ناصرپور، نادر (1382)، بررسی و تبیین موانع توسعه صنعت گردشگری در استان لرستان و ارائه راهکارهای مناسب در این زمینه، پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه مازندران (دانشکده علوم انسانی و اجتماعی).

ویسی، رضا- نازکتبار، حسین (1391)، آسیب­شناسی توسعه گردشگری با توجه به ملاحظات آمایش سرزمین در استان خراسان رضوی، فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری ،   دوره 1، سال اول، شماره2، (81-94).

یغفوری، حسین- آقائی، واحد (1390)، تحلیلی بر جاذبه‌های شهری و نقش آن در تحول اقتصادی (موردی: شهر اردبیل)، اولین کنفرانس اقتصاد شهری ایران، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.

Aronsoon. ,lars. ,(1994),sustainable tourism system,example of sustainable rural development in Sweden. “Bramwell & B. lane (Eds), rural tourism and sustainable rural development, celevedon,channel,view publication,P:77

Butler. ,R. w (2002), Ecotourism-Has it Achieved Maturity or Has the Bubble Burst? Key note Address, Pacific Rim Tourism, Rotorua, New Zealand,4Nov.

Craick, J. , (1995), "Are There Cultural Limits to Tourism?", Sustainable Tourism, Vol. 3, pp:. 387-398.

Getz, Donald. , (2001), Festivals, Special Events and Tourism. New York: Ven Nostrand Reinhold.

Henry, William. ,(2002), Curiculum:Perspective, Paradigm &Posibility, Leonard Hill Books.

Key & Alder. ,(1999), Coastal planning and management. London,21P.

Lea John. , (2002), Tourism and Development in the Third Word. London Routledge.

Mills, R. C. , (2002), Tourism the international business. Englewood Cliffs: Prentice Hall. 18.

Moscardo , G,. (2008) , “Building community capacity of tourism development “ Wallingford, Cabi publications.

Murphy, P. E. ,(2004), Tourism: A Community Approach. New York: Methuen.

Oila ,M, K,Mrtines & L. Gabriel , (2012), ” tourism managmant in urban region:Brazile vest urban region “, journal of sustainable tourism, vol. 29,PP: 567 – 569

. Pearce, P. L. ,(2000), Fundamentals of tourist motivation. In D. G. Pearce & R. W Sutter (Eds. ) Tourism research: Critiques and challenges, pp. 113-124. London: Rutledge.

Popson,N. E. ,Ruble,A. B. ,(2001) ,A test of urban social sustainability: Societal Responses Torkivs “Non – traditional” migrants , journal of urban anthropoloty , vol. 30,No. 4,pp:381-410

Williams, R. H. , (2000), Constructing the European Spatial Development perspective: for whom? European Planning Studies.

Tosun,C. ,(2003), Challenges of sustainable tourism development in developing world: the cases of Turkey ,journal of tourisy management ,vol. 22 , No. 2 , PP:289 -303