ارزیابی توان توسعه گردشگری طبیعت در شهرستان دنا با استفاده از کمیت-سنج های FUZZY و سناریوهای تصمیم‌گیری الگوریتم ANP-OWA

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 استادیار، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

3 دانشیار پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 استادیار، گروه مهندسی منابع طبیعی و پژوهشکده منابع طبیعی و زیست محیطی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده

گردشگری طبیعت (اکوتوریسم) پایدارترین شکل توریسم است به گونه­ای که امروزه از آن به عنوان یکی از معیارهای مهم توسعه یافتگی نام برده می­شود. در این تحقیق پس از تهیه نقشه 17 شاخص گردشگری طبیعت شامل ارتفاع از سطح دریا، تراکم پوشش گیاهی، تیپ پوشش گیاهی، کاربری اراضی و پوشش زمین، شیب (از لحاظ جذب گردشگر)، جهت جغرافیایی، شیب (از لحاظ پایداری دامنه)، حساسیت به فرسایش، حساسیت به زمین لغزش، حساسیت به زمین لرزه، فاصله از جاده، فاصله از رودخانه، فاصله از چشمه و چاه، فاصله از روستا، فاصله از شهر، فاصله از جاذبه­های گردشگری طبیعی و فاصله از امامزاده، نقشه مناطق پتانسیل توسعه گردشگری طبیعت در شهرستان دنا در شمال استان کهگیلویه و بویراحمد با مساحتی بالغ بر 1575 کیلومتر مربع با استفاده از کمیت­سنج­های فازی و سناریوهای مختلف تصمیم­گیری تحت الگوریتم OWA تهیه شد. بر اساس فرایند تحلیل شبکه­ای، شاخص حساسیت به زمین لغزش و جهت جغرافیایی به ترتیب دارای بیشترین و کمترین اهمیت نسبی راجع به شناسایی مناطق توسعه اکوتوریسم در بین شاخص­های مورد بررسی بودند. مناطق مناسب برای توسعه اکوتوریسم در شهرستان دنا از کل مساحت منطقه در سناریوی تصمیم­گیری به شدت خوشبینانه تا نبود هیچ منطقه مناسبی در سناریوی تصمیم­گیری به شدت بدبینانه است. در سناریوی تصمیم­گیری به شدت خوشبینانه اگر حداقل یکی از شاخص­ها در منطقه برای گردشگری طبیعت مناسب تشخیص داده شود، آن منطقه در نقشه تلفیقی نهایی مناسب گردشگری طبیعت قلمداد می­شود. در سناریوی تصمیم­گیری به شدت بدبینانه باید همه شاخص­ها در منطقه برای گردشگری طبیعت مناسب تشخیص داده شوند تا آن منطقه در نقشه تلفیقی نهایی مناسب گردشگری طبیعت باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the potential of ecotourism development in Dena connty using Fuzzy quantifiers and decision-making scenarios of ANP-OWA algorithm

نویسندگان [English]

  • Vajihe Ghorbannia Khybari 1
  • MirMehrdad Mirsanjari 2
  • Homan Liaghati 3
  • Mohsen Armin 4
1 Ph.D. Student of Environmental Science, Faculty of Natural Resources and Environmental Science, Malayer University, Malayer, I.R. Iran.
2 Assistant Prof., Faculty of Natural Resources and Environmental Science, Malayer University, Malayer, I.R. Iran
3 Associate Prof., Research Institute of Environmental Sciences of Shahidbeheshti University.
4 Assistant Prof., Faculty of Agriculture and Natural Resources and Natural Resources and Environmental Research Institute, Yasouj University, Yasouj, I.R. Iran.
چکیده [English]

Abstract
Ecotourism is the most sustainable form of tourism, so today it is described as one of the important development criteria. In this research, after preparation maps of 17 ecotourism index including altitude, vegetation density, vegetation type, land use and land cover, gradient (in terms of tourist attraction), geographic orientation, slope (in terms of domain stability) Sensitivity to erosion, landslide sensitivity, earthquake sensitivity, distance from the road, distance from the river, distance from the spring and well, distance from the village, distance from the city, distance from attraction Natural tourism and distance from holy places, map of the potential areas of ecotourism development in Dena county in northern Kohgiluyeh and Boyer Ahmad province with an area of over 1575 square kilometers was prepared using fuzzy quantifiers and different decision making scenarios under the OWA algorithm. According to the  analytical network process, the landslide susceptibility index and geographic direction had the highest and the least relative importance regarding identifying ecotourism development areas among the indicators studied. The suitable areas for the development of ecotourism in the county of Dena from the total area of the region in the highly optimistic decision-making scenario to there is no suitable area in the highly pessimistic decision-making scenario. In highly optimistic decision-making scenario, if at least one of the indices in the region is recognized as suitable for ecotourism, then that area in the final compilation map is considered suitable for the ecotourism. In the highly pessimistic decision-making scenario, all indices in the region should be is recognized as suitable for ecotourism, so that the area in the final compilation map is suitable for ecotourism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Ecotourism
  • Analytical network process
  • Fuzzy quantifiers
  • Decision-making scenarios
  • Dena County

احمدی زاده، سید سعیدرضا. کریم زاده مطلق، زینب و علی، اشرفی. (1395). ارزیابی توان اکوتوریسم شهرستان بیرجند بر اساس طراحی سناریو و الگوریتم Fuzzy-OWA. پژوهش­های محیط زیست، ش، 13: 31-64.

حیدرزاده، نیما، (1380). مکان­یابی محل دفن بهداشتی مواد زائد جامد شهری با استفاده از GIS، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم، تهران.

موسوی، زهرا. (1389). استفاده از روش ارزیابی چند معیاره در محیط  GIS برای زون بندی منطقه ناژوان معیاره در شهر اصفهان. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته محیط زیست، دانشکده شیلات، مرتع و محیط­زیست، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ص 10-70.

Bali, A. Monavari, M. Riazi, B. Khorasani, N. & Kheirkhah Zarkesh, M. (2015). A Spatial Decision Support System for Ecotourism Development in Caspian Hyrcanian Mixed Forests Ecoregion. Boletim de Ciências Geodésicas, 21(2), 340-353.

Bender, M.Y. (2008). Development of criteria and indicators for evaluating forest-based ecotourism destinations: A delphi study. M.Sc. Thesis of West Virginia University. 142p.

Dashti, S. Monavari, M. Hosseini, M. Riazi, B. & Momeni, M. (2013). Application of GIS, AHP, Fuzzy and WLC in Island Ecotourism Development (Case study of Qeshm Island, Iran). Life Science Journal, 10(1), 1274-1282.

Gorsevski,  P.V. & Jankowski, P. (2010). An optimized solution of multi-criteria evaluation analysis of landslide susceptibility using fuzzy sets and Kalman filter. Computers & Geosciences, 36, 1005–1020.

Kumari, S. Behera, M.D. & Tewari, H.R. (2010). Identification of potential ecotourism sites in West District, Sikkim using geospatial tools. Trop. Ecology, 51(1), 75–85.

Malczewski, J. 2006. GIS-based multicriteria decision analysis: a survey of the literature. International Journal of Geographical Information Science, 20 (7): 703–726.

Malczewski, J. & Rinner, C.( 2005). Exploring multicriteria decision strategies in GIS with linguistic quantifiers: A case study of residential quality evaluation. Geograph System, 7, 249-268.

Piran, H. Maleknia, R. Akbari, H. Soosani, J. & Karami, O. (2013). Site selection for local forest park using analytic hierarchy process and geographic information system (case study: Badreh County). International Research Journal of Applied and Basic Sciences, 6(7), 930-935.

Teh, L. & Cabanban, A.S. (2007). Planning for sustainable tourism in southern Pulau Banggi: An assessment of biophysical conditions and their implications for future tourism development. Journal of Environmental Management, 85 (4), 999-1008.

Yager, R.R. (1988). On Ordered Weighted Averaging Aggregation Operators in Multi-criteria Decision Making. IEEE Trans. Syst. Man Cybern, 18(1), 183–190.