تحلیل وارزیابی متغیرهای موثر بر ارتقای تاب آوری شبکه معابر شهری دربرابربحران های طبیعی وانسان ساخت(نمونه موردی: مناطق 5 گانه حوزه شرقی شهر تهران)

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد امارات متحده عربی، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده

شبکه معابر ارتباطی از مهمترین عناصرساختار کالبدی شهربه ویژه بعدتاب‌آوری معیاری برای سنجش میزان توانایی نظام شهری برای جذب تغییرات وسازمان‌دهی مجدد تغییرات حاصل از اختلالات، پایداری شهر و ظرفیت‌سازی می‌باشد. حوزه شرقی شهرتهران همواره درمعرض خطرات شدید احتمالی ناشی از بحران‌های طبیعی و انسان‌ساخت می‌باشد..هدف پژوهش،تحلیل وارزیابی متغیرهای موثربر ارتقای تاب آوری، تشخیص وتفکیک عوامل اثرگذار برآسیب پذیری وکاهش تلفات و خسارات ناشی از بروز بحران دربرابربحران های طبیعی وانسان ساخت در ﺷﺒﮑﻪ معابرﺷﻬﺮی ناشی از زلزله در حوزه شرقی تهران است. روش این پژوهش از نظر هدف کاربردی و مبتنی بر روش توصیفی- تحلیلی است. داده های مورد مطالعه با استفاده از منابع کتابخانه ای و همچنین بررسی های پیمایشی و میدانی به دست آمده است.برای تحلیل داده ها ازتکنیک و مدلAHP، با استفاده از نرم افزار Expert choice وGIS بهره گرفته شده است.نتایج نشان می دهدکه: با بکارگیری هفت معیار در دو طبقه کلان با توجه به تراکم جمعیتی و انسداد معابر منطقه 13،بیشترین آسیب پذیری معابر را بزرگراه امام علی و بسیج و محورهای منتهی به آنها، براساس الگوی سفر ساکنین شبکه ارتباطی بخش شمالی حوزه مناطق 4 و 8 با تاکید بر بزرگراه همت و امام علی بیشترین انسداد،معابر با توجه به درجه محصوریت مرتبط به مناطق 14،13 و 15،شناسایی ظرفیت های اجتماعی ساکنین مربوط به منطقه 15،فرسودگی کالبدی مناطق 14،13و15، ومولفه تراکم ساختمانی مناطق 8 و 13بیشترین آسیب پذیری را در زمان حوادث و بحران ها خواهند داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis and evaluation of effective variables on improving the urban road network resilience in the natural environment Man-made (case study: five areas of the eastern part of Tehran)

نویسندگان [English]

  • Farzad Anari 1
  • Naser Eghbali 2
  • Reza Moayedfar 3
1 Department of Urban Planning, UAE Branch, Islamic Azad University, Dubai, United Arab Emirates
2 Associate Professor, Department of Geography, Faculty of Literature and Humanities, Islamic Azad University, Tehran Branch
3 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Arak University.
چکیده [English]

The communication network network is one of the most important structural elements of the city's physical architecture. It is a standard measure for measuring the ability of the urban system to absorb changes and re-invent the changes resulting from disruptions and capacity building. The purpose of the research is to analyze and evaluate the variables that are effective in promoting resilience, identifying and identifying the factors affecting the vulnerability and reducing the losses and damages caused by the crisis in the natural and man-made construction of the earthquake network in the eastern region of Tehran. The method of this research is applied in terms of purpose and based on descriptive-analytical method. The data were obtained using library resources as well as surveying and field studies. Data analysis uses the AHP model using GIS. The results show that: By applying seven criteria in two classes Considering the population density and blockage of the roads in area 13, the most vulnerable streets are Imam Ali and Basij highways and the axes leading to them, based on the travel pattern of residents of the northern part of the 4th and 8th zone, with emphasis on Hemmat and Imam Ali highways Blocking, passageways, according to the degree of enclosure associated with areas 14,13 and 15, identification of social capacities of residents Towards area 15, the physical exhaustion of areas 14,13 and 15, and the building density component of areas 8 and 13, will have the highest vulnerability during accidents and crises.

کلیدواژه‌ها [English]

  • resiliency
  • transit network
  • Natural Disaster
  • risk
  • Tehran

حسینی، مازیار (1387)، مدیریت بحران، سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، انتشارات نشر شهر، تهران.

زیاری، کرامت ا... (1388)، برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هفتم.

محمدی، عسل (1383)، مکان یابی مراکز امدادرسانی پس از وقوع زلزله با استفاده از GIS، هنرهای زیبا، تهران.

عزیزی، محمدمهدی (1391)، فرایند مطلوب برنامه‌ریزی شهری در حمله­های هوایی از دیدگاه پدافند غیر­عامل (مطالعه موردی: ناحیه یک منطقه 11 تهران)، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات شهری، شماره اول.

حسینیون، سولماز (1395)، مفاهیم پایه تاب آوری شهری برای بافت ناکارآمد شهری، شرکت عمران و بهسازی شهری ایران.

بهتاش، فرزاد (1391)، تبیین ابعاد و مولفه‌های تاب آوری شهرهای اسلامی، فصلنامه مطالعات شهرهای اسلامی، شماره نهم.

ایزدخواه، یاسمین (1391)، مفاهیم ومدل هایت ابآوری درسوانح طبیعی، فصلنامه دانش پیشگیری ومدیریت بحران، شماره دوم.

کامران، حسن (1391)، ارزیابیبافتقدیمشهرهامبتنیبراصولپدافندغیرعامل، فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، شماره دوازدهم.

Cutter, S (2008), "A place-based model for understanding community resilience to natural disasters", Global Environmental Change.

Davis, I (2006). The Effectiveness of Current Tools for the Identification and Synthesis of Vulnerability and Disaster Risk.

Heaslip, K (2009). A methodology to evaluate transportation resiliency for regional network. 88th Transportation Research Board Annual Meeting. TRB, Washington, D.C.

Husdal, J, (2006), Transport Network Vulnerability: Which Terminology and Metrics Should We Use? Paper presented at the NECTAR Cluster 1 Seminar, Norway: 1-9.

Kutum, i. & Al-jaberi, K. (2015). Jordan Banks Financial Soundness Indicators. International Journal of Finance & Banking Studies (ISSN: 2147-4486).

Klein, R.J., N.Thomalla, F., (2003). Resilience to natural hazards: how useful is this concept. Environmental Hazards5 (1–2).

 Leu, L (2010). Resilience of ground transportation networks: a case study on Melbourne. 33rd Australasian Transport Research Forum. Canberra.

Mitchell, T(2012), Resilience: a risk management approach, background note, ODI.

Mayunga, J.S‚ (2007) ‚ Understanding and Applying the Concept of Community Disaster Resilience: A Capital-based Approach, Draft paper prepared for the Summer Academy for Social Vulnerability and Resilience Building, July 22-28, Munich, Germany.

 Pato, D. and D., Johnston(2000) , “Disasters and Communities: Vulnerabilities, Resilience and Preparedness” , Disaster Prevention and Management, No10(4) , pp. 270-277.

Pelling, M. (2003). The vulnerability of cities: Natural disasters and social resilience. London: Earthscan.

Sudhakar ,Y (2008), Application of Analytic Hierarchy Process to Prioritize Urban Transport Option Comparative Analysis of Group Aggregation Methods, Singapore7.

Tamvakis, P (2012),Resilience in transportation systems,Social and Behavioral Sciences.

Usamah‚ M., Handmer‚ J., Mitchell‚ D., Ahmed‚ I. (2014)‚ Can the vulnerable be resilient? Co-existence of vulnerability and disaster resilience: Informal settlements in the Philippines‚ International Journal of Disaster Risk Reduction‚ Volume 10, Part A, Pages 178–189.4, 44-56. Retrieved from: http://ssbfnet.com/ojs/index.php/ijfbs/article/view/224.

UN/ISDR. (2005). “Hyogo framework for 2005-2015: Building the resilience of the nations and communities to disasters.” www.unisdr.org/wcdr/intergover/official-docs/Hyogo- framework action- english .pdf, accessed, January 04, 2007,3.

Folke, C., (2006). Resilience: the emergence of a perspective for social–ecological system analyses. Global Environmental Change 16 (3), 253–267.