بررسی حوزه نفوذ شهر همدان بر اساس مدل تئوری نقطه جدایی و تاثیر متقابل

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه شهرسازی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

چکیده

حوزه نفوذ به عنوان عامل تعیین کننده نقش شهر، تاثیر بسزایی دارد. وسعت حوزه نفوذ یک شهر نیز با تعداد و نقش و میزان آن رابطه دارد، یعنی هرچه شهر نقش های متعدد داشته باشد به همان نسبت حوزه نفوذ وسیع تری می یابد. پژوهش حاضر از نظر هدف از نوع کاربردی و از لحاظ روش انجام توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات شامل روشهای کتابخانه ای و مشاهدات میدانی است. در این مقاله که هدف آن بررسی حوزه نفوذ شهر همدان می باشد، از مدل تئوری نقطه جدایی و تئوری تاثیر متقابل استفاده شده است. از این مدل در راستای شناسایی شاخص های حوزه نفوذ شهرها و مشخص نمودن حوزه مجموعه شهری همدان در جهت تایید یا عدم تایید این حوزه از لحاظ بصری استفاده می کنیم. بدین منظور 27 شهر همدان در نظر گرفته شده و اطلاعات مورد نیاز بر اساس سرشماری های دوره ای بدست آمده است. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که در سال های 35- 45 شهرستان های نهاوند، ملایر و تویسرکان بالاترین حوزه نفوذ و در سال 55 نهاوند و ملایر دارای حوزه نفوذ برابر و در سال های 65-95 ملایر، نهاوند و تویسرکان داراری بالاترین حوزه نفوذ در بین شهرستان های استان را داراست. همچنین با توجه به مطالعات صورت گرفته مشخص گردید هر چقدر جمعیت و مسافت افزایش پیدا می کند، میزان حوزه نفوذ نیز افزایش پیدا خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the sphere of influence of the city of Hamedan based on the theory of separationtheory and mutual impact

نویسنده [English]

  • Mohammad Rahmani
Islamic azad university, hamedan, iran
چکیده [English]

Sphere of influence has a huge impact as the determinant of the role of the city. The extent of urban sphere of influence is also related to the number and range of its roles. It means that the sphere of influence gets wider ,as the city's roles increase.
The present study is an applied-purpose objective and in terms of the method, it is descriptive-analytic. The information collection methods included the library method of research and field observation. In this study, the separation point theory and cross point theory have been used to investigate the sphere of influence of Hamedan.
In order to identify the domains of urban spheres of influence and to determine the domain of Hamedan, in this model we use the visual method to confirm or disapprove this domain. For this purpose, 27 cities of Hamadan are considered and the required information is obtained through the periodic censuses. The results show that in the years 35 and 45 Nahavand ,Malayer and Touyserkan had quite a large sphere of influence and in year 55 Nahavand and Malayer had the equal sphere of influence and in year 65-95 Malayer , Nahavnd and Touyserkan had quite a large sphere of influence among other cities of Hamadan .also ,according to studies , it is clear that as the population and distance increase , the sphere of influence rate increase .

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sphere of Influence
  • the separation point theory
  • cross point theory

امچکی، حمیده (1383) شهرهای میانی و نقش آنها در چارچوب توسعه ملی، چاپ اول، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری.

پاپلی یزدی محمد حسین، حسین رجبی سناجردی (1382) نظریه‌های شهر و پیرامون، چاپ اول، تهران، سمت.

حکمت نیا، حسن و میر نجف موسوی(1385) کاربرد مدل در جغرافیا با تآکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای، انتشارات علم نوین.

رضوانی، محمد رضا(1375) بررسی سازمان فضایی – مکانی سکونتگاهها و بهینه سازی آن در نواحی روستایی، مطالعه موردی: شهرستان شاهرود، رساله دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تهران.

زبردست، اسفندیار(1383) اندازه شهر، چاپ اول، انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.

زبردست، اسفندیار(1386)بررسی تحولات نخست شهری در ایران، نشریه هنرهای زیبای، شماره29، 38-29.

فرید، یدا....(1375) جفرافیا و شهرشناسی، انتشارات دانشگاه تبریز.

فنی، زهره(1382) نقش شهرهای کوچک در توسعه منطقه‌ای، انتشارات سازمان شهرداری های کشور.

سالنامه آماری سالهای 35-45-55-65-75-85-90 شهر همدان.

محمد نژاد صلحدار، عابدینی (1377)، شهر بابل و حوزه نفوذ آن، استاد راهنما دکتر اصغر نظریان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت معلم تهرام.

عظیمی، ناصر (1381)، پویش شهرنشینی و مبانی نظام شهری، جلد اول، مشهد، نشر نیکا.

Ahmed, S. J., 2004, Improving Access to Public Health Care Services- A Case Study on Dar es Salaam, Tanzania, MSc Thesis, International Institute for Geo-Information Science and Earth Observation, The Netherlands.

13- Fortney, J., Rost, K. & Warren J, 2000, Comparing Alternative Methods of Measuring Geographic Access to Health Services, Journal of Health Service & Outcomes Research Methodology, Vol. 1, No. 2, PP. 173-184.

Geurs, K. T, Ritsema van Eck, J.R., 2001, Accessibility Measures: Review & Applications. Evaluation of Accessibility Impacts of Land-use, Transport Scenarios, and Related Social and Economic Impacts'. RIVM report no.408505-006, Bilthoven.

Guagliardo, M. F, 2004, Spatial Accessibility of Primary Care: Concepts, Methods and Challenges, International Journal of Health Geographics, Vol. 3, No. 3, PP.190-203.

Hammond, R, Mc Cullagh, P. S. 1977. Quantitative Techniques in Geography, oxford university press.

Clarke, D, L, 1982. Models and paradigms in contemporary archaeology. 2 log log D 1 ij − R ij = + 29

Ackoff, R. L. et al Scientific Method, optimizing Research Decisions. New yourk, John wiley.

Mahdavi. M, 1987. A statistical Analysis of the climate in the marjin of Dasht-e-kavir, Tehran uni.

Chorley, R & Haggett, P. 1967, Models in Geography, London Methuen.

Cole, J. & King, C. A. M. 1986 Quantitative Geography, London, John wiley and sons.