جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تنگنای جغرافیایی و تمایلات ژئواستراتژیک عراق با رویکرد امنیتی

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسنده
استادیار جغرافیای سیاسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی‌، ساوه، ایران
چکیده
در تعاریف مختلفی که تاکنون از قدرت ملی و مؤلفه‏های آن به عمل‌آمده تأکید بر عناصر عینی قدرت همانند وسعت، موقعیت، منابع، شمار جمعیت، دسترسی و ...، بخش اساسی آن مفاهیم و مصادیق را شامل شده است. خوشایندی احساس ناشی از قدرت، گرایش به ماندگار سازی و گسترش آن را در میان اجتماعات انسانی و واحدهای سیاسی پدید آورده است. گرایشی که در قالب مفاهیم و گزاره‏های مختلف بارها نظریه‏پردازی شده است. رویکرد فضای حیاتی در سیاست خارجی دولت‏ها، بر تحصیل سرزمین و منابع موجود در آن برای خودکفایی و افزایش قدرت ملی مبتنی است. چنین رویکردی در پیدایش دوران استعمار و توسعه‏طلبی قدرت‏ها نقش انکارناپذیری داشته است. رویکرد یادشده تحت عنوان لبنسروم (فضای حیاتی) به همراه گرایش‏های نژادگرایانه، در جهت‏دهی به سیاست خارجی نازیسم در آلمان و توسعه‏طلبی آن کشور نقش اساسی داشت. به نظر می‏رسد ویژگی‏های جغرافیای سیاسی عراق، باعث بروز رفتار تهاجمی در سیاست خارجی این کشور شده و خواهد شد. در این نوشتار، نویسنده بر آن است با رهیافتی تاریخی و روش‏شناسی توصیفی- تحلیلی جایگاه نظریه لبنسروم (فضای حیاتی) در تمایلات ژئواستراتژیک عراق را بازشناسی کند. در حقیقت هدف اصلی عراق در دستیابی به اهدافی نظیر دستیابی به قدرت اول منطقه‌ای، از طریق تسلط بر اروند، غلبه بر تنگناهای جغرافیایی عراق است که می‌تواند به‌طور پایدار و مداوم تمایلات ژئواستراتژیک این کشور را شکل دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iraq's Geographical Narrowness and Geostrategic Tendencies with a Security approach

نویسنده English

azam yousefi
Assistant Professor of Political Geography, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran
چکیده English

In various definitions of national power and its components, emphasis has been placed on the objective elements of power, such as size, position, resources, population, access, etc., the basic part of which includes concepts and examples. Pleasure has created a sense of empowerment, a tendency to perpetuate and spread among human communities and political units. A trend that has been theorized many times in the form of different concepts and propositions. The critical space approach in government foreign policy is based on the study of the land and its resources for self-sufficiency and the increase of national power. Such an approach has played an undeniable role in the emergence of colonialism and the expansion of power. The aforementioned approach, known as the Lensbrom (Vital Space), along with racist tendencies, played a key role in guiding Nazi foreign policy in Germany and its expansionism. It seems that the characteristics of Iraq's political geography have caused and will continue to lead to aggressive behavior in the country's foreign policy. In this paper, the author intends to use a historical approach and descriptive-analytical methodology to recognize the place of LeBron's theory (vital space) in Iraq's geostrategic tendencies

کلیدواژه‌ها English

Lebensraum
Iraq
Geopolitics
Geography predicament
احمدیان، محمدعلی.(1388). ویژگی‏های جغرافیایی کشورهای اسلامی، مشهد: سخن‌گستر، چاپ چهارم.
امیری، عباس.(1355).خلیج‌فارس و اقیانوس هند در سیاست‌های بین‌المللی، موسسه پژوهش: ، سیاسی و اقتصادی بین‌المللی.
بنام،س،م،م.(1394).درآمدی بر عمق استراتژیک جمهوری اسلامی ایران، روزنامه رسالت:7.
حسین پور پویان. رضا .(۱۳۸۵). تحلیل و بررسی همژوشی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در تعامل با جمهوری آذربایجان با واقعیت‌های ژئوپولیتیک. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. به راهنمایی پیروز مجتهد زاده. تهران: دانشگاه تربیت مدرس: ۲۸ –
جعفری ولدانی، اصغر.(1376). بررسی تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق، چاپ سوم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
جعفری ولدانی، اصغر .(1387). ژئوپلیتیک جدید دریای سرخ و خلیج‌فارس، چاپ سوم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
خلیلی محسن و دیگران.(1391).مدل‌سازی "ژنوهای" ژئوپولیتیکِ تأثیرگذار بر سیاست خارجی ایران و عراق، فصلنامه مطالعات جهان اسلام ،دوره یک شماره 3.
خسروی، افسانه.(1395).­ساختار ژئوپولیتیک عراق و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران، همایش امنیت ملی و سیاست خارجی، دانشگاه علامه، تیر1395.
دهقانی فیروزآبادی، سیّد جلال .(1382).منطق ژئوپلیتیک در سیاست خارجی عراق: علل و پیامدها، مطالعات خاورمیانه، سال دهم، شماره‌ 2.
سجادپور، رضا امیری­مقدم .(1388).«نقش سازوکارهای حقوقی در حل‌وفصل منازعات ژئوپلیتیک، مطالعه موردی: عهدنامه مرزی حسن هم­جواری 1975 الجزایر»، ژئوپلیتیک، سال پنجم، شماره 2.
شکوهی،حسین.(1382).فلسفه‌های محیطی و مکتب‌های جغرافیایی،انتشارات گیتاشناسی جلد اول و دوم.
شکوهی،حسین.(۱۳۸۲). اندیشه‌های نو در فلسفه جغرافیا،جلد ۱، چاپ ششم،تهران: انتشارات گیتاشناس.
عزت‏الله عزتی.(1386). ژئوپلیتیک، تهران: سمت.
عزتی، عزت اله(۱۳9۲)ژئوپلیتیک در قرن بیست و یکم،چاپ دوم،تهران: انتشارات سمت.
علوی پور، سیّد محسن .(1395). ژئوپلیتیک عراق و امنیت در منطقه‌ خلیج‌فارس، مطالعات خاورمیانه، سال شانزدهم، شماره‌ 2.
قالیباف، محمدباقر و سیّد موسی پور موسوی .(1387). ژئوپلیتیک نوین خاورمیانه و سیاست خارجی ایران، پژوهش‏های جغرافیایی، شماره‌ 66.
لنچافسکی، جورج .(1337). تاریخ خاورمیانه، ترجمه هادی جزایری، تهران: اقبال.
مجتهد زاده،پیروز .(1393).فلسفه و کارکرد ژئوپلیتیک، انتشارات سمت، تهران.
نامی، محمدحسن و عزتی، عزت اله. (1392).تحلیل ژئوپولیتیکی مرز ایران و عراق و تأثیر آن بر امنیت ملی. تهران: نشر دانا پناه.
نامی، محمدحسن و محمد پور.­(1381)­.جغرافیای کشور عراق با تأکید بر مسائل ژئوپولیتیک. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح
نیبلک، تیم­.(1366).خلیج‌فارس در سیاست خارجی عراق 1968 -82 در کدام امنیت برای خلیج‌فارس، تهران، وزارت امور خارجه.
Khadduri, Majid. (1978). socialist lraq, Astudy in lraqi Politics since 1968, washigton D.C. the Middle East Institute.
Melamid, Alexander. (1967). "Geographical Review of The shat – Al – Arab Boundary Dispute", Middle East Journal, xx, No. 3. Parsapor, 2010
The Middle East and North Africa:1968,515
The Middle East and North Africa, 1968.
. V.Vandyke .(1966). International politics, New york: Appleton Century – crofts