جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جایگاه گروه‌ های قومی در قانون اساسی مشروطه و تاثیر موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیک ایران درآن

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ ایران دوره اسلامی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران.
2 استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
3 استادیار گروه تاریخ، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران.
چکیده
یکی از جلوه‌های اساسی پیروزی مشروطه در ایران شکل‌گیری قانون اساسی و متمم آن است که نمود آزادی و حکومت قانون می‌باشد. بدون تردید گروه‌های قومی در شکل گیری و تداوم مشروطیت در ایران نقش ویژه‌ای ایفا نموده‌اند. با این‌حال در قانون اساسی مشروطه برخی از مسائل از جمله حقوق اقلیت‌های قومی مغفول واقع گردیده و واضعان قانون اساسی توجه چندانی به این مقوله نداشته‌اند. بدین ترتیب این سؤال مطرح می‌شود که جایگاه حقوق گروه‌های قومی در قانون اساسی مشروطه چگونه بوده است؟ فرضیه پژوهش حاضر این است که در قانون اساسی مشروطه توجه چندانی به گروه‌های قومی نشده است و علیرغم مدنظر قرار دادن انجمن‌های ایالتی و ولایتی در متمم قانون اساسی، نگرش حاکم مبتنی بر ناسیونالیسم و تمرکزگرایی بوده است. هدف پژوهش حاضر این است که با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به نقش گروه‌های قومی در تحولات مربوط به مشروطیت و جایگاه این گروه‌ها در قانون اساسی مشروطه و دلایل مغفول ماندن و بی توجهی به آن ها بپردازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The position of ethnic groups in the constitution and the impact of Iran's geographical and geopolitical position on it

نویسندگان English

Mohammad Ghasempour 1
Mohammad Ali Alizadeh 2
Yousef Motavali Haghighi 3
1 PhD Student, Department of Iranian History, Islamic Course, Torbat Heydariyeh Branch, Islamic Azad University, Torbat Heydariyeh, Iran.
2 Assistant Professor, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
3 Assistant Professor of History, Torbat Heydariyeh Branch, Islamic Azad University, Torbat Heydariyeh, Iran.
چکیده English

One of the main manifestations of the constitutional victory in Iran is the formation of the constitution and its amendment, which is a manifestation of freedom and the rule of law. Undoubtedly, ethnic groups have played a special role in the formation and continuation of constitutionalism in Iran. However, in the constitution, some issues such as the rights of ethnic minorities have been neglected and the drafters of the constitution have not paid much attention to this issue. This raises the question of what is the place of the rights of ethnic groups in the constitution? The hypothesis of the present study is that the constitution does not pay much attention to ethnic groups and despite the inclusion of state and provincial associations in the constitutional amendment, the prevailing attitude has been based on nationalism and centralism. The aim of the present study is to use the descriptive-analytical method to address the role of ethnic groups in developments related to constitutionalism and the position of these groups in the constitutional constitution and the reasons for their neglect.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Geopolitics
Constitutional Revolution
Constitution
Ethnic Group Rights
آبراهامیان، یرواند (1391)، ایران بین دو انقلاب، ترجمه  احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
آفاری، ژانت (1385)، انقلاب مشروطه ایران، ترجمه رضا رضایی، تهران، نشر بیستون.
اتابکی، تورج (1373)، «ملیت، قومیت و خودمختاری در ایران معاصر»، مجله گفتگو، شماره 3، صص 83-68.
اطاعت، جواد (1385)، «ماهیت دولت ایران، دوره گذار از دولت پاتریمونیال به دولت اتوکراتیک»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماره 233-234، صص 83-70.
انصاری، بهمن (1394)، انقلاب مشروطه از آغاز تا انجام، تهران: انتشارات منشور سمیر.
بشیریه، حسین (1390)، جامعه شناسی سیاسی، تهران: نشر نی.
بهار، محمد تقی (1357)، تاریخ مختصر احزاب سیاسی، جلد اول، چاپ سوم، تهران: مؤسسه انتشارات امیر کبیر.
بهشتی زاده، یاسر، مهرابی، رضا، مرادی، علی، سلیمانی، مریم، علین، شایان، مصفا، محمدعلی (1397)، «حمایت متقابل دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی از اقلیت‌های قومی»، مطالعات علوم اجتماعی، دوره 4، شماره 1، صص 13-9.
پزشک زاد، ایرج (1385)، انقلاب مشروطیت ایران، فرانکفورت آلمان: نشر البرز.
پیرحسین لو، علی (1381)، «جریان‌های سیاسی در انقلاب مشروطیت ایران»، روزنامه ایران، شماره‌های 16 و 17، مرداد، صص 12-1.
پیروز، مجید (1397)، «نقش نیروهای اجتماعی در انقلاب مشروطیت و حوادث پس از آن»، فصلنامه سیاست، سال پنجم، شماره 17، صص 63-43.
جلایی‌پور، حمیدرضا، نظرعباسی، صدیقه (1390)، «ناسیونالیسم قومی و عوامل مؤثر بر آن (مورد مطالعه: دانشجویان ترکمن استان گلستان)»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 1، شماره 1، صص 144-119.
حسینی، سیده مطهره (1390)، «نقش‌منطقه آذربایجان در انقلاب مشروطه»، فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 41، شماره 3، صص 92-77.
حشمتی جدید، مهدی، نقره‌ای، فرهاد، حسن‌‌زاده، محمد (1395)، «بررسی عوامل مؤثر بر عملکرد گروه‌های قومی و مذهبی در امنیت داخلی استان سیستان و بلوچستان (با تأکید بر گروه‌های قومی و مذهبی شهرستان سروان)»،  سیاست دفاعی، دوره  24، شماره  4، صص 182-141.
خلیلی، محسن، (1384)، «بررسی مقایسه‌ای مسئله قومیت در قوانین اساسی ایران»، نشریه حقوق اساسی، سال سوم، شماره 5، صص 116-101.
دشتی، تقی (1390)، «مفهوم شناسی قومیت و اقلیت قومی به‌عنوان عنصری از جامعه سیاسی (به همراه شاخص‌های علمی برای تشخیص میزان و شدت قومیت)»، تحقیقات سیاسی و بین‌الملل، دوره 3، شماره 9، صص 150-141.
زارعان، احمد (1393)، «سنخ شناسی شکاف‌های اجتماعی در سوریه»، مطالعات راهبردی جهان اسلام، سال چهاردهم، شماره 4، صص 47-6.
زارعی، بهادر، زینی‌وند، علی، محمدی، کیمیا (1392)، «حقوق اقلیت‌ها از سه منظر؛ اسناد بین‌المللی، اسلام و قانون اساسی ج.ا.ایران»، پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، دوره 3، شماره 1، صص 70-49.
زیباکلام، صادق (1377)، سنت و مدرنیته؛ ریشه یابی علل ناکامی اصلاحات و نوسازی سیاسی در ایران عصر قاجار، تهران: انتشارات روزنه.
زینویف، ایوان الکسیویچ (1362)، انقلاب مشروطیت ایران (نظرات یک دیپلمات روس، حوادث ایران سالهای 1911-1905)، ترجمه ابولقاسم اعتصامی، تهران: انتشارات اقبال.
شادرو، محمدرضا، محمدزاده، حسین (1390)، «عوامل مؤثر در پیوستگی و گسستگی قوم‌گرایی سیاسی»، فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، شماره 54، صص 234-201.
شفیعی‌فر، محمد، خلیل طهماسبی، نوذر (1395)، «باستان‌گرایی و هویت ملی؛ تجدد و استبداد منوّر: از دیدگاه سیدحسن تقی‌زاده و مجله کاوه»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، دوره 12، شماره 35، صص 52-27.
شیرالی، فاطمه (1384)، انجمن های تهران در عصر مشروطیت، تهران: باران اندیشه.
فضائلی، مصطفی، کرمی، موسی (1396)، «اقلیت‌های قومی در ایران یا  اقوام ایرانی: از نگاهی ژورنالیستی تا دیدگاهی حقوقی»، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره 9، شماره 3، صص 248-219.
فوران، جان (1387)، مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی، ترجمه احمد تدین، تهران: موسسه رسا.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های مجلس، دریافت شده در 5 دی 1398، در https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution.
متمم قانون اساسی مشروطه، مرکز پژوهش‌های مجلس، دریافت شده در 1 دی 1398، در https://rc.majlis.ir/fa/law/show/133414.
ملایی توانی، علیرضا (1381)، «مجله آینده و تاریخ‌نگاری مبتنی بر هویت ملی»، مطالعات ملی، سال چهارم، شماره 14، صص 150-117.
ملائی توانی، علیرضا (1391)، «تبیین ریشه‌های اجتماعی- اقتصادی انقلاب مشروطه»، تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شماره 2، صص 159-135.
میرزایی، سید آیت الله (1395)، «ناسیونالیسم و مدرنیته سیاسی در مشروطه ایرانی»، جامعه‌شناسی تاریخی، دوره 8، شماره 2، صص 195-171.
نیک روش رستمی، ملیحه (1399)، «حقوق اقلیت‌های قومی - مذهبی در اسناد بین‌المللی حقوق بشر»، پژوهشنامه حقوق بشری، سال پنجم، شماره 4، صص 59-13.
یزدخواستی، بهجت، اسماعیلی، علی (1387)، «آسیب شناسی جنبش مشروطیت (تحلیل تطبیقی مبانی فکری نهضت مشروطیت با انقلاب اسلامی)»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، دانشگاه اصفهان، شماره 15، صص 166-119.
Atabaki ,Touraj (2005), "Ethnic Diversity and Territorial Integrity of Iran: Domestic Harmony and Regional Challenges", Iranian Studies, Vol. 38, No. 1, pp: 23-44.
Beehner, Lionel (2006), "Iran’s Ethnic Groups", council on foreign relation", avaliable in: https://www.cfr.org/backgrounder/irans-ethnic-groups.
Bieber, Florian (2018), "Is Nationalism on the Rise? Assessing Global Trends", Ethnopolitics, avaliable in: https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/.
Mohebbi, Mehri & Mohebbi, Zahra (2015), "Demography of Race and Ethnicity in Iran", The International Handbook of the Demography of Race and Ethnicity, vol. 4, pp: 353-366.
Sautman, Barry, Ethnic Law and Minority Rights in China:Progress and Constraints, Law Policy, Vol. 21, No. 3, 1999
Sawe, Benjamin Elisha (2019), "Largest Ethnic Groups In Iran", avaliable in: https://www.worldatlas.com/articles/largest-ethnic-groups-in-iran.html