جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تدوین مدل رضایتمندی از کیفیت فضایی فرهنگ مبنا در مجموعه های مسکونی با روش POE

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
2 دکتری معماری، استادیار گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
3 دکتری معماری، دانشیارمدعو گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران/ دانشگاه صنعتی جندی شاپور، دزفول، ایران.
10.22034/jgeoq.2022.318002.3454
چکیده
این پژوهش به دنبال آن است تا به بررسی رضایتمندی از کیفیت فضایی در جنبه ذهنی که فرهنگ در آن میگنجد بپردازد. استفاده از روش ارزیابی پس از ساخت از طریق شناسایی نقاط ضعف و قوت هر مجموعه می تواند به این امر کمک نماید. هدف از این پژوهش به دست آوردن مدلی است که بتوان به کمک آن به ارزیابی کیفیت فضایی هر مجموعه مسکونی متناسب با فرهنگ ساکنینش دست یافت. از این رو پژوهش استفاده از روش پژوهش کیفی و تحلیلی و روش جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای، به دنبال پاسخ به این سوال است: چگونه می توان با روش poeمدلی تنظیم کرد که بر اساس آن میزان رضایتمندی ازکیفیت فضایی- فرهنگی در مجموعه های مسکونی را سنجید؟ یافته های پژوهش مبین آن است که بسیاری از موارد مرتبط با فرهنگ در مقوله ادراکی یا ذهنی میگنجد. این بدان معنا نیست که نقش سایر شاخصه های مادی( عینی) را باید نادیده گرفت. در این میان نقش زمان و نیازهای آتی که در یک مسکن ممکن است اتفاق بیوفتد از اموری است که در میزان رضایتمندی بهره برداران به صورت مستقل نقش مهمی را ایفا میکند. بر اساس مدل مفهومی نهایی می توان به شاخصه ها و گزینش آنها در ارزیابی مجموعه های مسکونی از بعد کیفیت فرهنگی-فضایی، هر نمونه مطالعاتی نایل آمد. این شاخصه ها قابلیت آن را دارند تا در هر نمونه موردی بوسیله پرسشنامه به آزمون گزارده شود تا میزان هریک را بتوان سنجید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Development of a model of satisfaction with the spatial quality of culture-based in residential complexes by POE method

نویسندگان English

saba mirdrekvandi 1
mostafa masoudi nejad 2
behzad vasiq 3
1 PhD Student in Architecture, Department of Architecture, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
2 PhD in Architecture, Assistant Professor, Department of Architecture, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
3 PhD in Architecture, Associate Professor, Department of Architecture, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran / Jundishapur University of Technology, Dezful, Iran.
چکیده English

This study seeks to examine the satisfaction of spatial quality in the mental aspect that culture includes. Using the post-construction evaluation method by identifying the strengths and weaknesses of each set can help. The purpose of this study is to obtain a model that can be used to assess the spatial quality of each residential complex in accordance with the culture of its inhabitants. Therefore, the research using qualitative and analytical research method and library information collection method seeks to answer the question: how can a poe model be set up, based on which the level of satisfaction with the spatial-cultural quality in residential complexes Did you measure? The research findings indicate that many cultural issues fall into the perceptual or subjective category. This does not mean that the role of other material (objective) characteristics should be ignored. Meanwhile, the role of time and future needs that may occur in a housing is one of the things that play an important role in the level of satisfaction of independent users. Based on the final conceptual model, the characteristics and their selection in the evaluation of residential complexes in terms of cultural-spatial quality of each study sample can be achieved. These characteristics have the ability to be tested in each case by a questionnaire so that the amount of each can be measured.

کلیدواژه‌ها English

culture
POE model
spatial quality
residential complex
regional planning
آرزو، حقیقی، آ. (بدون تاریخ). بازطراحی مجموعه‌های مسکونی در قم با رویکرد ارزیابی پس از بهره‌برداری [پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهاب دانش]. قم.
آزادی، اسماعیل. (۱۳۸۹). اندیشه معماران معاصر ایران ۱. تهران: انجمن مفاخر معماری ایران، نشر فرهنگ صبا.
اسلامی، سید حسن. (۱۳۸۷). دین در عصر علم: خطابه‌های گیفورد. هفت آسمان، 10(40)، 179204.
افهمی، رضا، و علیزاده، مصطفی. (۱۳۹۲). انعطاف‌پذیری معماری مسکن در عصر تحولات جمعیتی. نشریه هنر، (177).
بازایی، محمد، شجاعی، علیرضا، قاسمی سیچانی، مریم، و مداحی، سید مهدی. (۱۴۰۰). بررسی تغییرات سبک زندگی و تأثیرات آن بر کالبد معماری و پیکره‌بندی فضایی خانه‌های بومی (مطالعه موردی: خانه‌های بومی دوره قاجار و پهلوی شیراز). فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 11(2)، 4571.
باستانی، مهیار. (۱۳۹۲). معماری کیفیت‌گرا. مشهد: انتشارات کتابکده کسری.
بریاجی، فرزاد، حاتمی‌نژاد، حسین، و اقبالی، ناصر. (۱۳۹۸). تحلیلی بر کیفیت زندگی شهری و تفاوت‌های فضایی آن در مناطق ۱ و ۱۹ کلان‌شهر تهران. فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 9(2)، 457473.
بهبود، الهام، حقیر، سعید، و اختیاری، مریم. (۱۴۰۰). تبیین روان‌شناسی محیطی معیارهای کیفیت فضایی مجتمع‌های مسکونی در ارزیابی عملکرد مبنا. فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 11(3)، 628644.
پارسایی، فتح‌الله، بشارتی‌فر، صادق، و پیرایش، سیف‌الله. (۱۳۹۹). سنجش و ارزیابی نابرابری‌های کیفیت زندگی در نفت‌شهرها (مطالعه موردی: شهر آبادان). فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 10(3-1)، 173188.
پوردیهیمی، شهرام. (۱۳۹۰). فرهنگ و مسکن. نشریه مسکن و محیط روستا، (18–3).
ذبیحی، حسین، حبیب، فرح، و رهبری‌منش، کمال. (۱۳۹۰). رابطه بین میزان رضایت از مجموعه‌های مسکونی و تأثیر مجموعه‌های مسکونی بر روابط انسان (مطالعه موردی چند مجموعه مسکونی در تهران). فصلنامه هویت شهر، 5(8)، بهار و تابستان.
ساسانی، مژگان، عینی‌فر، علیرضا، و ذبیحی، حسین. (۱۳۹۵). تحلیل رابطه بین کیفیت فضای میانی و کیفیت‌های انسانیمحیطی. هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، 21(2)، 6980.
صادقی‌نیارکی، زهرا، و صنایعیان، هانیه. (۱۳۹۴). الگوهای کالبدی معماری با رویکرد پایداری اجتماعی در مجموعه مسکونی. دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در مهندسی، علوم و تکنولوژی، دبی، امارات.
عادلی، زینب سردره، و علیاکبر. (۱۳۹۰). مکان‌یابی ساختمان‌های بلند مسکونی در قزوین با استفاده از فرایند سلسله‌مراتبی AHP و GIS. سومین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت شهری.
غریب‌پور، افرا. (۱۳۹۲). اصطلاح‌شناسی عملکرد معماری. هنرهای زیبا، 18(1)، 5768.
غریب‌پور، افرا. (۱۳۹۷). مفهوم عملکرد در اندیشهٔ لویی کان. صفه، 20(304)، 3140.
لطفی، سهند. (۱۳۹۰). تبارشناسی بازآفرینی شهری: از بازسازی تا نوزایی. تهران: انتشارات آذرخش.
لطفی، سهند، شعله، مهسا، و علی‌اکبری، فاطمه. (۱۳۹۵). تدوین چارچوب مفهومی کاربست اصول و آموزه‌های بازآفرینی شهری فرهنگ‌مبنا. نشریه علمیپژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، (13).
محمدزاده، رحمت، و جوانرودی، کاوان. (۱۳۹۵). بازطراحی فضاهای جمعی و خصوصی مسکن در ساختار شهر ایرانیاسلامی. فصلنامه نقش جهان، 2(6)، 3647.
نصر، طاهره. (۱۳۹۴). جایگاه پارادایم معماری مسکن در سیمای امروز شهر ایرانیاسلامی. فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (22)، زمستان.
نیک‌بخت دهکردی، مریم. (۱۳۹۴). ارتقاء کیفیت زندگی در مسکن با رویکرد رضایتمندی بهره‌برداران و انعطاف‌پذیری فضا [پایان‌نامه کارشناسی ارشد معماری، مؤسسه آموزش عالی دانش‌پژوهان].
هاشم‌پور، پریسا، و سامی، زیبا. (۱۳۹۷). کیفیت محیطی مؤثر در زیست‌پذیری مجموعه‌های مسکونی. فصلنامه مطالعات شهری، (30)، 5468.
ون در وورت، ون، و وگان. (۱۳۹۲). درآمدی بر برنامه‌ریزی، طراحی و ارزیابی کیفیت عملکردی (ترجمه مهیار باستانی). مشهد: کتابکده کسری.
وورت، دی. ج. ام. وندر، و ون وگان. (۱۳۹۲). معماری کیفیت‌گرا: درآمدی بر برنامه‌ریزی، طراحی و ارزیابی کیفیت عملکردی (ترجمه مهیار باستانی). مشهد: کتابکده کسری.
Abdul Mohit, M., Ibrahim, M., & Razidah Rashid, Y. (2000). Assessment of residential satisfaction in newly designed public low-cost housing in Kuala Lumpur, Malaysia. Habitat International, 18–27.
Adesoji David Jiboye. (2010). Evaluating the pattern of residential quality in Nigeria: The case of Osogbo township. Architecture and Civil Engineering, 8(3), 307–316. https://doi.org/10.2298/FUACE1003307J
Albostan, D. (2009). Flexibility in multi-residential housing projects: Three innovative cases from Turkey [Master’s thesis, Middle East Technical University].
Habraken, N. J. (2008). Design for flexibility. Building Research & Information, 36(3), 290–296.
Norberg-Schulz, C. (1997). The phenomenon of place. In K. Nesbitt (Ed.), Theorizing a new agenda for architecture: An anthology of architectural theory. New York: Princeton Architectural Press.
Oxford Advanced Dictionary. (8th ed.). (n.d.). Oxford University Press.
Rapoport, A. (2012). Culture, architecture and design (Barzegar, M., & Yousef Niapasha, M., Trans.). Sari: Shelfin Press.
Rapoport, A. (1981). Human aspects of urban form. Pergamon Press.
Sameh, R. (2014). Architectural capabilities in accordance with the concept of quality of human life in the Quran. Interdisciplinary Research on Holy Quran, 5(2), 75–108.
Schneider, T., & Till, J. (2007). Flexible housing. Oxford, United Kingdom: Architectural Press.