جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیل تعادل فضایی در ساختار شهری شیراز با استفاده از فن چیدمان فضا

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسنده
فارغ التحصیل دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فرهنگیان، بوشهر، ایران
چکیده
در شهری تعادل فضایی ایجاد می شود که عملکردها و اجزای شهری، متناسب با نیازهایشان به صورت بهینه مکان یابی شوند. برای مشخص کردن ترتیب اجزای شهر، بایستی فنونی را به کار برد تا بتوان بهترین سازمان فضایی را شکل داد. از جمله این فنون، فن چیدمان فضاست. این مطالعه به بررسی هم کنش فضایی کاربری ها و میزان هم پیوندی شبکه شهری برای دستیابی به ساختار فضایی مناسب، انجام شده است. چگونگی ایجاد تعادل فضایی در شهر شیراز، در چهار چوب تولید و جذب سفرهای درون شهری به کمک مدل چیدمان فضا نیز از مباحث اصلی پژوهش می باشد، و با تعیین دو عامل مهم میان کنش فضایی و موقعیت مکانی مناطق شهرداری، تعادل فضایی شهر به آزمون گذاشته شده است. هدف این مقاله، بررسی ساختار فضایی شهر شیراز و نقش عوامل کالبدی عملکردی در شکل دهی به این ساختار است. روش تحقیق تحلیلی اسنادی بوده که به صورت ترکیب مدلها و با استفاده از نظریه جاذبه، میزان میان کنش فضایی بین مناطق شهری محاسبه شده، سپس با استفاده از فن چیدمان فضا، میزان یکپارچگی مناطق برآورد و آن گاه با استفاده از رگرسیون خطی رابطه علی بین این عوامل، معادله سازی شده است. دستیابی به Sig =0.493 نشان دهنده همبستگی میان کنش فضایی و یکپارچگی مناطق شهری، و تاثیر آن بر تعادل فضایی شهر شیراز می باشد. در بین مناطق شهرداری شیراز، میزان اختلاف میان کنش معیار در منطقه 8 با ضریب خطای 251 ، دارای بدترین وضعیت و منطقه 4 با ضریب خطای 20 در بهترین وضعیت، از نظر تعادل ساختار فضایی می باشد. معادله رگرسیونی میان کنش و ساختار فضایی شهر نشان می دهد که این دو متغیر با داشتن R Square = 0.70 ، وابستگی خوبی نسبت به هم دارند، این شاخص نشان می دهد که70 درصد از تغییرات متغیر وابسته، از متغیر مستقل ناشی می شود. تحلیل داده ها نشان داد که در شهر شیراز ساختار کالبدی فضایی شهر نامتعادل بوده و میزان یکپارچگی مناطق بسیار کم است. میان کنش فضایی مناطق شهری شیراز و یکپارچگی آنها و ارتباط این دو عامل با یکدیگر بیانگر این موضوع بوده است، نتیجه این پژوهش نشان می دهد، همبستگی بین موقعیت مکانی مناطق و میان کنش فضایی یا وجود ندارد یا در کمترین مقدار می باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The spatial balance analysis of Shiraz's urban structure using space syntax

نویسنده English

Reza Darvishi
PhD Graduate in Geography and Urban Planning, Farhangian University, Bushehr, Iran
چکیده English

Urban space is created in the balance of performance and urban components, positioning them optimally suited to their needs. To specify the parts of the city, techniques must be used to determine the best spatial organization was formed. Among these techniques, the Space Syntax. This study examined the interaction of the user space and the urban network link to achieve suitable spatial structure has been conducted. How to create spatial balance in Shiraz, in the context of the production and absorption of urban trips model Space Syntax is also the main research topics, And to determine the spatial and location are two important factors interact municipal, urban spatial balance has been put to the test. The purpose of this paper is to investigate the spatial structure of the city and the role of physical factors - Performance in shaping the structure.Analytical method - documentary that combines models and using the theory of gravity, the interaction between urban space is calculated, Then, using the technique of Space Syntax, the integrity of areas and then using linear regression to estimate the causal relationship between these factors, the equation is implemented. Sig = 0.493 indicates a correlation between actions to achieve integration of spatial and urban areas, and its impact on spatial balance in Shiraz. Among the areas of Shiraz Municipality, the difference between standard action with the margin of error in the 8th District 251, has a margin of error of 4 regional worst and 20 the best situation, in terms of spatial structural balance.The regression equation of activity and its spatial structure suggests that these two variables with R Square = 0.70, dependence than are good, the index shows that 70 percent of the dependent variable, independent variable arises. Data analysis showed that the physical structure of the city - urban spatial imbalance and the integrity of areas is very low. Shiraz space in urban areas and their integration and interaction between these two factors together suggest that, The result of this research shows, the correlation between location and interaction areas in the least amount of space or does not exist or is.

کلیدواژه‌ها English

Spatial interaction
spatial balance
space syntax
Shiraz
عباس زادگان و همکاران( 1390)  روش چیدمان فضا در فرایند طراحی شهری با نگاهی به شهر یزد، فصلنامه مدیریت شهری 1381 شماره 9 (صص75- 64
اپنهایم، نربرت، ترجمه طبیبیان، منوچهر(1380) مدلهای کاربردی در تحلیل مسائل شهری و منطقه ایی، دانشگاه تهران، تهران،جلد اول، چاپ اول.
پیله ور، علی اصغر(1391)، بررسی تاثیر میان کنش فضایی بر تعادل فضایی در ساختار شهری بجنورد با استفاده از فن چیدمان فضا، پژوهشهای جغرافیای انسانی، شماره 79، (صص 87-102).
 قریب ، فریدون (1378)، شبکه ارتباطی در طراحی شهری،  دانشگاه تهران، تهران،جلد اول، چاپ اول.
مشهودی، سهراب (1386) مبانی طرحهای سیال شهری، شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری تهران، تهران، جلد اول، چاپ دوم.
زیاری، کرامت (1391)، مکتب ها، نظریه ها و مدلهای برنامه ریزی منطقه ای، دانشگاه تهران، تهران،جلد اول، چاپ اول.
صرافی، مظفر و تورانیان فضیلت (1383)، مروری بر دیدگاه‌های نظری مدیریت کلانشهری با تاکید بر جنبه‌های نهادی، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 17.
رضایی، محمدرضا و کریمی، ببراز(1395)، اولویت بندی و تعیین استراتژیهای توسعه شهر شیراز با استفاده از  AHP ، نشریه پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال هفتم، شماره 24، (صص 60-43).
ریسمانچیان،امید، بل،سایمون(1389)، شناخت کاربـردی روش چیـدمان فضـا در درک پیکـره بنـدی فضایـی شهـرها، نشریه هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، شماره 43، (صص 56-49).
جوادی ، قاسم و همکاران ، (1392). توسعۀ مدل ارزیابی اثرات اختلاط کاربری های شهری بر پایۀ شاخص ها و تحلیل های مکانی، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری و منطقه ایی، دوره 3، شماره 8،(صص69-84).
آقامحمدی ، میثم و همکاران ، (1394). مدلسازی توسعه شهری و تحلیل اثر همسایگی با استفاده از تلفیق مدل اتوماسیون سلولی و روش Majority OWA، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری و منطقه ایی، دوره 6، شماره 18،  (صص 25-36)
لطفی، سهند، بختیاری، هدی (1393)،ساماندهی نظام حرکتی در بافت محله های شهری از طریق تحلیل اصل اتصال پذیری در نهضت نوشهرسازی و با بهره گیری از روش چیدمان فضا، مطالعه موردی؛ بافت مرکزی شهر کاشمر، فـــصـــلـــنـــامـــه علمی پژوهشی مطالعات شهری،شماره 9، (صص16 3)
Hamidi. M, Sirous Sabri. R, Habibi. M,Salimi.J, (1997), Tehran Urban Structure, Tehran: Tehran Consulting Engineers, first volume.
Hillier, B., 1998,The Common Language of Space: A Way of Looking at the Social, Economic and Environmental Functioning of Cities on a Common Basis, Bartlett Schoolof Graduate Studies, University College London.
Hillier, B. & Hanson, Julienne, 1984, "The Social Logic of Space", Cambridge, Cambridge University Press
Karimi, Keyvan & Nooshin Motamed (2003), The tale of two cities: urban planning of the city Isfahan in the past and present, 4th international symposium on space syntax, London.
 Kasemook, A., 2003, Spatial and Functional Differentiation: A Symbiotic and Systematic Relationship1, 4th International Space Syntax Symposium, London.
 Kim.Y & Shin.W., 2007, Astudy on the Correlation between Pedestrian Network and Pedestrian Volume According to Lanel Use Pattern, 6th International Space Syntax, Symposium Istanbul.
Turner, A, (2007), From axial to road-centre lines: A new representation for space syntax and a new model of for transport network analysis,route choice Environment and Planning B: Planning and Design, 34(3), 539-555
Figueiredo, L., (2005), Mindwalk 1.0 – Space Syntax Software, Brazil, Laboratório de Estudos,http://www.mindwalk.com.br/pape rs/Figueiredo_2005_Space_Syntax_Software_en.pdf