بررسی نقش عوامل هویت بخش در سکونتگاه‌های نابسامان شهر ساوه

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

شهر تنها یک سکونتگاه نیست، بلکه آبادی است که روح اجتماع در آن دمیده شده و از آن هویت می گیرد. هویت شهری، هویت جمعی است که با تبلور عینی در فیزیک و محتوای شهر معنادار شده و با ایجاد تداعی خاطرات عمومی شهروندان و تعلق خاطر، شهرنشینان را به سوی شهروند شدن هدایت می‌کند. بی توجهی به این امر باعث می‌شود، شهروندان یک محله احساس تعلق به محل زندگی خود نداشته و محله‌ای ناپایدار شکل گیرد. هدف تحقیق ارزیابی عوامل اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، کالبدی بر هویت بخشی سکونتگاه‌های نابسامان شهر ساوه می‌باشد. تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی و بصورت پیمایشی از طریق پرسشنامه انجام گرفت. جامعه آماری تمام ساکنان بالای 18 سال شهر ساوه می‌باشد که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، 322 نفر تعیین گردید. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و طبیعی همبستگی مثبت و معناداری با هویت بخشی محله دارند. به علاوه بین هویت و مدت سکونت تفاوت معنادار مشاهده شد و شهروندانی که مدت سکونت بیشتری داشتند، عوامل هویت بخشی و هویت مکانی این محله را مطلوب تر ارزیابی کرده‌اند. به طور کلی این تحقیق ثابت کرد صرف سکونتگاه نابسامان بودن نمی‌تواند موجب ضعیف شدن هویت شهروندان گردند. چنان که ساکنان محله یاقوت آباد با وجود غیر رسمی و نابسامان بودن و عدم رسیدگی‌های مناسب از سوی مدیریت شهری، حس هویت زیادی را نسبت به محله خود دارند.

کلیدواژه‌ها


امین زاده، بهناز، ۱۳۸۹، ارزیابی زیبایی و هویت مکان، مجله هویت شهر، شماره ۷، تهران.

بهزادفر، مصطفی، ۱۳۸۶، هویت شهر نگاهی به هویت شهر تهران، چاپ اول، تهران، انتشارات شهر

پیران، پرویز، ۱۳۸۴، هویت شهرها، غوغای بسیار برای مفهومی پیچیده، آبادی، شماره ۴۸، سال پانزدهم.

جنکینز، ریچارد (۱۳۸۱)، هویت اجتماعی، ترجمه: تورج یار احمدی، تهران، انتشارات شیرازه.

حافظ نیا، محمدرضا و همکاران، ۱۳۹۱، سیاست و فضا»، مشهد، انتشارات پاپلی.

دانشپور، عبدالهادی، ۱۳۷۹، بازشناسی مفهوم هویت در فضای عمومی شهری (خیابان)، نمونه موردی: خیابان انقلاب تهران، رساله دکتری، دانشگاه تهران.

زیاری، کرامت اله و همکاران، ۱۳۹۱، سنجش هویت شهری در شهرهای جدید ایران بر اساس اصول هویت بخش مکتب اصفهان، مجله مطالعات و پژوهشهای شهری و منطقه‌ای، سال پنجم، شماره ۱۸: ۱۳۹-۱۵۸.

سازمان مسکن استان همدان، ۱۳۸۵، "گزارش کتاب در جستجوی هویت شهری همدان، همدان

سلطانی، لیلا و همکاران، ۱۳۹۰، برنامه‌ریزی شهری در جهت ارتقاء هویت ایرانی اسلامی زنان با تأکید بر نقش محله‌های شهری، مجله مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال اول، شماره ۴: ۲۹-۳۶.

شکوئی، حسین، ۱۳۸۸، اندیشه‌های نو در فلسفه جغرافیا، فلسفه‌های محیطی و مکتبهای جغرافیایی، تهران: انتشارات گیتاشناسی، ج ۲.

عبادیان، محمود (۱۳۸۳)، بحران هویت، نه بی هویتی فرد، مجموعه مقالات مبانی نظری هویت و بحران هویت. گردآورنده: علی اکبر علیخانی، انتشارات پژوهشکده علوم انسانی و علوم اجتماعی.

مجیدی، بتول؛ حیدری، سامان، 1396، ارزیابی هویت مکانی محله‌های شهری، مطالعه موردی: منطقه 12 شهر تهران، محله سنگلج، دو فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش های بوم شناسی شهری، شماره پیاپی 16، پاییز و زمستان 1396، صص 13-22.

موثقی، رامین، آیرملو، سحر (۱۳۸۵)، عناصر هویت فرهنگی در شهر، مرجع مهندسی عمران، اولین همایش بین المللی شهر برتر طرح برتر، همدان، سازمان عمران و شهرداری‌های همدان.

نقره کار، عبد الحمید، ۱۳۸۱، هویت و بحران آن در اندیشه معماری و شهرسازی معاصر، مرکز تحقیقات شهرسازی و معماری دانشگاه علم و صنعت، تهران.

نظر بلند، نازیلا؛ حیدری، علی اکبر، ۱۳۹۲، عوامل تأثیرگذار در هویت کالبدی بافت تاریخی شهر شیراز، همایش ملی معماری پایدار و توسعه شهری.

نظری، سارا؛ علیپور، سارا؛ 1397، امکان سنجی هویت بخشی به شهرها، تعامل و حیات شهروندان، فصلنامه مطالعات طراحی شهری و پژوهش های شهری، سال اول، شماره یک، تابستان 1397، صص 13-19.

نقی زاده، محمد، ۱۳۸3، " ادراک زیبایی و هویت شهر در پرتو تفکر اسلامی". شهرداری اصفهان، اصفهان