نابرابری‌های فضایی ـ اجتماعی در مواجهه با خطر سیل (مطالعۀ موردی شهر میانه)

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، دانشکدۀ علوم، گروه آموزشی جغرافیا

2 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

چکیده

گسترش شهرنشینی و افزایش جمعیت شهری مخصوصاً در کشورهای در حال توسعه همراه با رشد افقی شهرها نیاز به زمین را افزایش داده است. این نیاز مخصوصاً در کشورهای کوهستانی از جمله ایران که بخش عمده‌ای از زمین-های هموار آن محدود به مسیل‌ها و بسترهای رودخانه‌ای است، ناگزیر به سمت پهنه‌های سیل‌خیز‌ کشیده شده است. شهر میانه همچون تمامی کانون‌های مدنی ایران در گذشته در کنار منابع آبی مانند رودخانه‌ها، استقرار یافته است. امروزه افزایش جمعیت شهری ضمن گسترش فیزیکی شهر نیاز به زمین را برای توسعۀ کالبدی آتی افزایش داده است. هدف این پژوهش تحلیل نابرابری‌های فضایی ـ اجتماعی در مواجهه با خطر سیل است.‌ این پژوهش بر اساس هدف،‌ علمی و بر اساس ماهیت، علّی ـ تطبیقی است.‌ گرد‌آوری اطلاعات بر اساس‌300 پرسشنامه صورت گرفته و برای آزمون فرضیه از آزمون t مستقل و کای اسکوئر‌ استفاده شده است. ‌بر اساس این دو آزمون بین درآمد خانوار و نابرابری‌های فضایی- اجتماعی در مواجهه با خطر سیل رابطه‌ای معنادار وجود دارد. خانوار با درآمد پایین توانایی تهیه مسکن در مناطق امن را نداشته لذا، در مناطق حادثه‌خیز و خانوار‌ با درآمد بالا دور از محدودة خطر سیل استقرار یافته‌اند. عدم توجه به اصول شهرسازی و معیارهای مکان‌گزینی باعث گردیده 28/8 هکتار از مساحت شهر میانه در پهنۀ خطر سیل رودخانه قوری‌چای قرار گیرد. عدم رعایت حریم رودخانه و احداث اماکن مسکونی در حریم آن‌ها منجر به محدود کردن بستر رودخانه و بالا آمدن سطح آب از بستر و در نهایت منجر به بروز خسارت فراوان در دوره‌های سیلابی می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial – Social Inequalities in the Face of Flood hazard; Case Study: MIYANEH City

نویسندگان [English]

  • Rasoul samadzadeh 1
  • Hadi Rashtabar 2
1 Islamic Azad University, Ardabil Branch, Science Faculty, Department of Geography
چکیده [English]

Urbanization expansion and increasing urban population especially in developing countries with horizontal growth of cities have increased the need for land. This need especially in mountain countries such as Iran that its main part of smooth lands located in river beds, has been extended to flood zones inevitably. Mianeh city like all civic centers of Iran in past is located alongside water resources such as rivers. Today, increasing urban population and physical expanding of cities have increased the need for land for future physical development. This study aims at analyzing spatial-social inequalities in the face of flood hazard. This study according to aim is a scientific research and according to quiddity is a causal-adaptive research. Data were collected by 300 questionnaires and T-test and Chi-square were used to test hypothesis. According to these tests, there is a meaningful relationship between family average income and spatial-social inequalities in the face of flood hazard. Family with low income cannot afford to buy house in safe regions. Thus, they settle in accidental areas and family with high income settle in area far from flood hazard. Lack of paying attention to urbanization principles and criteria of choosing location has caused 28/8 hectare of Mianeh city area to be located in hazard Zone of Quri Chay River. Lack of paying attention to riverside and constructing residential places in riversides lead to river bed limitation and rising water level and finally causing many damages in flood courses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial – Social Inequalities
  • Flood hazard
  • Chi-square test
  • Independent t-test
  • miyaneh city