جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیل منطقه‌ای روابط ایران و پاکستان با تمرکز بر همکاری‌های ایران و هند، روابط پاکستان و آمریکا و بنیادگرایی اسلامی

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی، واحد کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، ایران
3 گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
10.22034/jgeoq.2025.566389.4392
چکیده
پاکستان از آن جهت که کشوری است مسلمان و بسیار فقیر و دارای اختلافات ریشه‌ای با هندوستان و ایدئولوژیک با ایران می باشد و صاحب ارتشی نیرومند با توان تسلیحات هسته‌ای بالاست از سویی دیگر متحد آمریکا می‌باشد، از طرفی مامن تروریست‌ها، بنیاد گراهای اسلامی و قاچاقچیان مواد مخدر است.لذا این کشور می‌تواند در تامین امنیت یا ناامنی کل منطقه شبه قاره هند، خاور میانه و حتی جهانی و از همه مهم تر ایران موثر باشد و علیرغم روابط بسیار خوبی که با ایران داشته است، همواره خطری بالقوه (بنیادگرای اسلامی) برای کشورمان است، لذا شناخت از سیاست خارجی این کشور،آگاهی از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های هر چه بیشتر همکاری فیمابین ایران و پاکستان و شناخت موانع تاثیرگذار بر توسعه روابط سیاسی دو کشور می‌تواند در جهت تامین منافع ملی کشورمان موثر باشد.ضمناً مسئولین جمهوری اسلامی باید تلاش کنند؛علاوه بر سیاست همزیستی مسالمت آمیز با این کشور و تقویت روابط همه جانبه و حمایت از آقای پرویز مشرف مانع به قدرت رسیدن بنیادگراهای اسلامی در این کشور شوند.اصولا دانستن این مطالب برای دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران ضروری است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Regional analysis of Iran-Pakistan relations with a focus on Iran-India cooperation, Pakistan-US relations, and Islamic fundamentalism

نویسندگان English

Hamid Gamshadzehi 1
mohammad reza ghaedi 2
Yaser kahrazeh 3
1 Department of Political Science, Kish Branch, Islamic Azad University, Kish, Iran
2 Associate Professor, Department of Political Science, Islamic Azad University, Shiraz Branch, Iran
3 Department of Political Science, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
چکیده English

Pakistan, being a Muslim and very poor country with fundamental differences with India and ideological differences with Iran, and having a powerful army with high nuclear weapons capabilities, is an ally of the United States on the one hand, and is a safe haven for terrorists, Islamic fundamentalists, and drug traffickers on the other. Therefore, this country can be effective in ensuring the security or insecurity of the entire Indian subcontinent, the Middle East, and even the world, and most importantly, Iran. Despite the very good relations it has had with Iran, it is always a potential threat (Islamic fundamentalism) to our country. Therefore, understanding this country's foreign policy, being aware of the potentials and capacities of greater cooperation between Iran and Pakistan, and recognizing the obstacles affecting the development of political relations between the two countries can be effective in securing the national interests of our country. In addition, the officials of the Islamic Republic should strive; in addition to the policy of peaceful coexistence with this country and strengthening comprehensive relations and supporting Mr. Pervez Musharraf, to prevent Islamic fundamentalists come to power in this country. In principle, it is essential for the diplomatic apparatus of the Islamic Republic of Iran to know these matters.

کلیدواژه‌ها English

Effective factors
relations
Iran
Pakistan
منابع
احمدی پور، ز. و همکاران. (۱۳۹۰). تبیین عوامل ناامنی در جنوب شرق ایران. فصلنامه مطالعات اجتماعی.
احمدی، ح.، و بیداله خانی، آ. (۱۳۹۰). طالبان پاکستان، علل پیدایش ماهیت و چالش‌های امنیتی. فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، (۱).
اخباری، م.، و نامی، م. ح. (۱۳۸۸). جغرافیای مرز با تأکید بر مرزهای ایران. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
بهمنی قاجار، م. ع. (۱۳۸۵). ژنرال ایوب خان و پیشنهاد تشکیل کنفدراسیون، ایران، پاکستان و افغانستان. فصلنامه تاریخ روابط خارجی، ۴(۱۴).
پیشگاه‌هادیان، ح. (۱۳۸۶). امنیت مرزهای شرقی ایران. تهران: معاونت پژوهش‌های سیاست خارجی، گروه مطالعات استراتژیک.
پورسعید، ف. (۱۳۸۵). تروریسم نوین و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی، ۹(۴).
پورخسروانی، ا. (۱۳۸۵). همکاری ایران و پاکستان در زمینه امنیت انسانی: موانع و راهکارها. در مجموعه مقالات همایش بین‌المللی امنیت انسانی در غرب آسیا.
جلال‌پور، ش.، فلاح، م.، و محمودزاده، ف. (۱۳۹۵). متغیرهای تأثیرگذار بر روابط ایران و پاکستان.
حسام، ا.، و حسنی‌پور، ا. (۱۳۹۵). تأثیر قدرت‌های فرامنطقه‌ای بر شکل‌دهی روابط پاکستان با همسایگانش، مطالعه موردی آمریکا و عربستان. در همایش بحران‌های ژئوپلیتیک جهان اسلام.
حافظ‌نیا، م. ر.، و قالیباف، م. ب. (۱۳۸۰). راهبرد توزیع فضایی قدرت سیاسی در ایران از طریق توسعه نهادهای محلی. تحقیقات جغرافیایی، (۶۱)، ۳۹.
حافظ‌نیا، م. ر. (۱۳۸۵). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک (چاپ اول). مشهد: انتشارات پاپلی.
دهشیار، ح.، و محمودی، ز. (۱۳۸۹). ملاحظات پاکستان در فرآیند مبارزه علیه تروریسم 2008-2001. فصلنامه بین‌المللی روابط خارجی، ۲(۵).
سازمند، ب. و دیگران. (۱۳۹۳). چشم‌انداز موازنه قدرت در روابط هند-پاکستان در پرتو تحولات اخیر. فصلنامه روابط خارجی، ۶(۱).
شایان، ف. (۱۳۸۶). علل تمایل هند و پاکستان برای عضویت دائم در سازمان همکاری شانگهای. در مجموعه مقالات چهاردهمین همایش آسیای مرکزی و قفقاز. دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل.
شفیعی، ن. و همکاران. (۱۳۸۹). بسترها و زمینه‌های مؤثر در تکوین و گسترش طالبان پاکستانی. فصلنامه آفاق امنیت، (۷).
صالحی، م. (۱۳۹۶). اصول و مبانی همگرایی امت اسلامی از منظر قرآن. فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، ۷(۳)، ۶۹-۷۳.
عطایی، ف.، و شهوند، ش. (۱۳۹۱). افراط‌گرایی فرقه‌ای در پاکستان. دو فصلنامه علمی پژوهشی دانش سیاسی، ۸(۲)، ۱۰۶.
عجم، م. (۱۳۹۶). منازعه صحرای غربی و کشمیر در پرتو حق تعیین سرنوشت. فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، ۷(۱)، ۱۵۹-۱۹۴.
فرزین‌نیا، ز. (۱۳۸۳). سیاست خارجی پاکستان (چاپ اول). تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
فرجی نصیر، ش. (۱۳۸۷). تقابل هند و پاکستان در افغانستان. در مجموعه مقالات همایش تحولات افغانستان. فصلنامه مطالعات منطقه‌ای جهان اسلام.
قدسی، ا. (۱۳۸۴). ایران و پاکستان، توسعه همگرایی راهبردی. ویژه‌نامه همشهری دیپلماتیک، (۱۴).
کلهر، ر.، امین صارمی، ن.، و نیاورانی، ح. (۱۳۹۰). تأثیر اقدامات بدوکی‌ها در سیستان و بلوچستان بر امنیت مناطق مرزی ایران و پاکستان. فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، ۳(۲)، ۱۸۸-۲۰۶.
کیانی، ج.، زرگر، ع.، و رشید حفظ‌آباد، م. (۱۳۹۸). بررسی عوامل همگرایی در روابط ایران و پاکستان و تأثیر آن بر امنیت نواحی مرزی. فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، ۹(۲)، ۵۳-۷۸.
مسعودنیا، ح.، و نجفی، د. (۱۳۹۰). عوامل مؤثر در تکوین و رشد بنیادگرایی در پاکستان. فصلنامه مطالعات شبه قاره، ۳(۸).
محمدی، ح. ر.، و احمدی، ا. (۱۳۹۵). تحلیل دو سطحی از ژئوپلیتیک واگرایی روابط ایران و پاکستان (سناریوهای آینده این روابط و ارائه راهکارهای همگرایی). فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، ۵(۱۹).
مسعودنیا، ح. (۱۳۸۸). بررسی علل رفتار خشونت‌آمیز نیروهای اسلامی در پاکستان با تأکید بر طالبانیسم. دانش سیاسی، ۵(۱)، ۱۹۳-۲۱۸.
نظیف‌کار، غ.، و نوروزی، ح. (۱۳۸۳). برآورد استراتژیک پاکستان (سرزمینی- سیاسی) (جلد اول). تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
محمدی، ح. ر.، و احمدی، ا. (۱۳۹۴). ژئوپلیتیک ایران و پاکستان (زمینه‌های همگرایی و واگرایی منطقه‌ای) (چاپ اول). تهران: نشر انتخاب.
محرابی، ع.، و اقتدارنژاد، م. (۱۳۹۳). رقابت و همکاری با جمهوری اسلامی ایران (با تأکید بر موقعیت و نقش‌آفرینی منطقه‌ای). فصلنامه مطالعات شبه قاره، ۶(۲۰).
مجتهدزاده، پ. (۱۳۹۱). فلسفه و کارکرد ژئوپلیتیک (مفاهیم و نظریه‌ها در عصر فضای مجازی) (چاپ اول). تهران: انتشارات سمت.
مجتهدزاده، پ. (۱۳۸۱). جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی. تهران: انتشارات سمت.
نیاکوئی، س. ا.، و بهرامی مقدم، س. (۱۳۹۴). روابط ایران و هند: فرصت‌ها و محدودیت‌ها. فصلنامه روابط خارجی، ۶(۱).
واعظی، ط. (۱۳۹۰). روابط ایران و پاکستان، روندها و تحولات. در مناسبات راهبردی ایران و پاکستان. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
References  
Ahmad, K., & Faisal, M. (2014). Pakistan-Saudi Arabia strategic relations: An assessment. Quarterly News & Views.
Ashraf, S. I. (2009). Nothing sells like terror. Aryana Institute for Regional Research Advocacy. Retrieved from http://www.airra.org/analysis/Nothingsellsliketerror.html
Barezgar, K. (2013). Iran-Saudi relations under Rouhani. Retrieved from http://www.al-monitor.com/pulse/fa/contents/articles/originals/2013/07/iran-saudirelations-under-rouhani.html##ixzz3VgGrwtEd
BP. (2015). Statistical review of world energy, June 2015. Retrieved from www.bp.com/en/.../energy.../statistical-review-of-world-energy.html
Dawn News. (2015, March 27). Threat to S Arabia will evoke strong reaction from Pakistan: Nawaz. Retrieved from www.dawn.com/news/1172016
Governor Jhagra. (2017). Govt serious about implementation of FATA reforms. Pakistan Today. https://watermark.silverchair.com/as_2019_59_3_521.pdf?t
Naveed, S. (2018). The importance of educating girls in the Newly Merged Districts of Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan. Echidna Global Scholars Program.
Khanyari, A. (2014). Iran-Pakistan: New leaders, old issues. Institute of Peace and Conflict Studies. Retrieved from www.ipcs.org/.../pakistan/iran-pakistan-new-leaders-old-issues-4479.htm
Khan, Z., & Ahmed, Z. S. (2019). Structural violence and terrorism in the Federally Administered Tribal Areas of Pakistan. Civil Wars, 1–24. https://doi.org/10.1080/13698249.2019.1586334
Aziz, K. (2015). Paper on “10 years governance program for FATA 2015–2025”. Prepared for the Institutional Support Unit of Post Conflict Need Assessment for FATA, Peshawar.
Jamal, U. (2018, May). Understanding the realpolitik behind Pakistan’s FATA-KP merger. The Diplomat. Retrieved from https://thediplomat.com/2018/05/understanding-the-realpolitik-behind-pakistans-fata-kp-provincial-merger/
Yusufzai, R. (2009). A who’s who of the insurgency in Pakistan’s North-West Frontier Province: Part two – FATA excluding North and South Waziristan. Terrorism Monitor, 7(4).
Zaman, L., Mansoor, S., & Naz, A. (2016). FATA reforms: Community perception and identification of constraints in implementation. Pakistan Journal of Society, Education and Language (PJSEL), 2(1), 49–93. ISSN: 2521-8123
Klein, R.J.T., Nicholls, R.J., & Thomalla, F. (2003). Resilience to natural hazards: how useful is this concept? .Environmental Hazards, 5 (1-2), 35-45.