جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

طراحی چارچوب همکاری استراتژیک بین المللی میان عراق و کشورهای منطقه خاورمیانه در کنترل مواد مخدر

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
ابراهیم عبدالکریم عبدالحسین 1
علیرضا جزینی 2
غلامحسین بیابانی 3
عظیم علیزاده 4
1 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی، دانشکده بین الملل، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
2 استاد تمام دانشگاه علوم انتظامی امین
3 دانشیار، گروه جرم‌شناسی، دانشگاه علوم انتظامی ایران، تهران، ایران
4 دانش آموخته دکتری آینده پژوهی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2025.564981.4382
چکیده
شیوع مواد مخدر و روانگردان در خاورمیانه، به‌ویژه در عراق و کشورهای همجوار، تهدیدی چندبعدی برای سلامت جامعه، ثبات سیاسی و امنیت منطقه‌ای محسوب می‌شود. عراق به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی حساس و هم‌مرزی با کشورهای تولیدکننده و مسیرهای ترانزیت، نقش محوری در شبکه قاچاق منطقه‌ای دارد. این مطالعه با هدف بررسی امکان‌سنجی و ارائه چارچوب همکاری استراتژیک میان عراق و کشورهای همجوار، مؤلفه‌های کلیدی همکاری منطقه‌ای را شناسایی و در سه محور فنی، مالی و محیطی–سازمانی دسته‌بندی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که همکاری منطقه‌ای یک سازه چندبُعدی است؛ بعد محیطی–سازمانی شامل حاکمیت، قوانین، اعتماد و شرایط امنیتی نقش تعیین‌کننده دارد، در حالی که ابعاد فنی و مالی با تمرکز بر زیرساخت‌ها، فناوری‌های نظارتی و تأمین منابع پایدار، نقش تقویت‌کننده و تسهیل‌کننده ایفا می‌کنند. مدل مفهومی ارائه‌شده نشان می‌دهد که تعامل هم‌زمان این سه بعد، اثرگذاری همکاری‌های منطقه‌ای را بهینه می‌کند و می‌تواند راهنمای عملی برای ارتقای هماهنگی مرزی، کاهش شیوع مواد مخدر و تقویت انسجام امنیتی و توسعه پایدار در منطقه باشد.
کلیدواژه‌ها
مواد مخدر
همکاری منطقه‌ای
چارچوب استراتژیک

عنوان مقاله English

Designing a framework for international strategic cooperation between Iraq and countries in the Middle East region in drug control

نویسندگان English

Ibrahim Abdulkarim Abdulhussein 1
Alireza Jazini 2
Gholamhossein Biabani 3
Azim Alizadeh 4
1 PhD student in Strategic Management, Faculty of International Affairs, National Defense University, Tehran, Iran
2 Full Professor, Amin University of Law Enforcement Sciences
3 Associate Professor, Crime Detection Department, Iran University of Law Enforcement Sciences, Tehran, Iran
4 PhD in Futures Studies, National Defense and Strategic Research University and Institute, Tehran, Iran
چکیده English

The prevalence of narcotics and psychotropic substances in the Middle East, especially in Iraq and neighboring countries, is a multidimensional threat to public health, political stability, and regional security. Iraq plays a pivotal role in the regional trafficking network due to its sensitive geopolitical location and bordering with producing countries and transit routes. This study aims to examine the feasibility and provide a framework for strategic cooperation between Iraq and neighboring countries, identifying key components of regional cooperation and categorizing them into three axes: technical, financial, and environmental-organizational. The findings show that regional cooperation is a multidimensional construct; the environmental-organizational dimension, including governance, rules, trust, and security conditions, plays a decisive role, while the technical and financial dimensions, focusing on infrastructure, surveillance technologies, and sustainable resource provision, play a reinforcing and facilitating role. The conceptual model presented shows that the simultaneous interaction of these three dimensions optimizes the effectiveness of regional cooperation and can be a practical guide to promoting border coordination, reducing the prevalence of drugs, and strengthening security cohesion and sustainable development in the region.

کلیدواژه‌ها English

Drugs
regional cooperation
strategic framework
منابع
مهدی، س. ع. (۲۰۲۵). نقش سازمان‌های جرم سازمان‌یافته در تضعیف امنیت دولت و جامعه در عراق: مطالعه‌ای درباره تجارت مواد مخدر. قضایا سیاسیة, 82, 229 244. https://doi.org/10.58298/822025771
رضایی، ص.، اسماعیلی گنهرانی، ب.، و شفیعی سروستانی، ا. (1402). زمینه‌های همکاری جمهوری اسلامی ایران و عراق در مبارزه با تروریسم در راستای سیاست‌های کلی نظام. فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، (41)، 157-182.
References  
Rose, C. (2023). The reach of the trade in Captagon beyond the Middle East. European View, 22(2), 211–227.
ASEAN Secretariat. (2023). ASEAN Work Plan on Combating Illicit Drug Trafficking 2016–2025. Jakarta: ASEAN.
Jupp, J. (2025). The crime–terror nexus and the illicit trade in drugs. Studies in Conflict & Terrorism. https://doi.org/10.1080/1057610X.2025.2506555
Passas, N. (2021). Transnational enforcement networks and drug control: Lessons for Iraq. International Journal of Law, Crime and Justice, 65, 100505. https://doi.org/10.1016/j.ijlcj.2021.100505
Alghannam, F. (2024). Captagon economy and non-state actors in Syria. Conflict Studies Quarterly, 47, 21–39. https://doi.org/10.24193/csq.47.2
ASEAN Secretariat. (2024). ASEAN cooperation to combat transnational crime: Regional frameworks and operational lessons. Jakarta, Indonesia: ASEAN Secretariat. https://doi.org/10.2139/ssrn.1234567
EMCDDA. (2024). European Drug Report 2024: Trends and Developments. Lisbon:
 EMCDDA. https://doi.org/10.2810/431583
EUROPOL. (2024). EU Serious and Organized Crime Threat Assessment (SOCTA 2024). The Hague: Europol. https://doi.org/10.2813/5184
International Narcotics Control Board (INCB). (2024). Annual Report 2024. Vienna. https://www.incb.org/incb/en/publications/annual-reports.html
International Narcotics Control Board (INCB), & European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA). (2024). Maritime routes and captagon trafficking in Iraq and the Middle East. Iraq, Gulf Region & Europe. INCB & EMCDDA. https://www.incb.org
International Organization for Migration (IOM). (2023). Youth vulnerability and cross-border illicit networks in the Middle East. Geneva: IOM Publications. https://doi.org/10.18356/9789210019871
Malik, O. E. (2023). Impact of External Counterterrorism Interventions on Host Country Stability: The Case of Select US-led Interventions, 2001-2021 (Doctoral dissertation, University of Nairobi).
Nijat, A. U. (2025). Islamic Emirates of Afghanistan and Iran: Relations and challenges. Policy Research Journal, 3(8), 171–188.
United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). (2024). Drug trafficking dynamics across Iraq and the Middle East (2019–2023): Trends and responses. Vienna: UNODC.
United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). (2024). World Drug Report 2024: Drugs and human security. Vienna: United Nations. https://doi.org/10.18356/9789210023311
United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). (2024). World drug report 2024: Global trends in drug trafficking, production, and consumption. Vienna, Austria: United Nations. https://www.unodc.org
United Nations Security Council (UNSC). (2023). International cooperation and transnational crime: Strengthening border enforcement in the Middle East. New York, NY: United Nations. https://www.un.org/securitycouncil
United Nations Security Council (UNSC). (2023). Report on the financing of terrorism and organized crime in the Middle East (S/2023/156). United Nations. https://doi.org/10.18356/UNSC-2023-156