جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تاثیر هوش مصنوعی بر سیاست ورزی در ایران با تأکید بر پیامدهای آن بر توسعه پایدار

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
فیروزه مهرپرور
ایرج رنجبر
شهرام فتاحی
گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/jgeoq.2025.564064.4380
چکیده
این پژوهش به بررسی تأثیرات پیچیده و چندوجهی هوش مصنوعی بر فرآیندهای سیاست‌ورزی و ساختار حکمرانی در ایران معاصر می‌پردازد. با ورود به عصر هوش مصنوعی، دولت‌ها با یک دوراهی بنیادین مواجه‌اند: استفاده از این فناوری برای بهینه‌سازی خدمات عمومی و افزایش کارآمدی، یا به‌کارگیری آن به عنوان ابزاری برای تشدید نظارت و کنترل اجتماعی. در زمینه خاص ایران، این دوراهی اهمیت مضاعفی می‌یابد. پرسش اصلی مقاله این است که بهره‌گیری از هوش مصنوعی در ساختار حکمرانی ایران، چگونه بر موازنه میان کارآمدی اداری-اقتصادی و تشدید سازوکارهای نظارت و کنترل اجتماعی تأثیر می‌گذارد؟ فرضیه این است که هوش مصنوعی در چارچوب نظام سیاسی ایران، بیش از آنکه به عنوان ابزاری برای بهینه‌سازی سیاست‌گذاری عمومی و افزایش شفافیت به کار گرفته شود، به مثابه یک «فناوری کنترل دولایه‌» عمل خواهد کرد. در لایه اول، گفتمان رسمی بر «حکمرانی هوشمند» و کارآمدی تأکید می‌کند، اما در لایه دوم و بنیادین، این فناوری به تقویت نظارت متمرکز، پیش‌بینی کنش‌های جمعی و خنثی‌سازی مخالفت‌ها پیش از وقوع منجر شده و در نهایت، به تحکیم ساختارهای قدرت موجود می‌انجامد. این مقاله استدلال می‌کند که کاربرد هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند مدیریت منابع، اقتصاد دیجیتال و امنیت شهری، به طور جدایی‌ناپذیری با پتانسیل آن برای ایجاد سامانه‌های رتبه‌بندی اجتماعی و پلیسی پیش‌بین گره خورده و مدل جدیدی از «اقتدارگرایی دیجیتال» را صورت‌بندی می‌کند.
کلیدواژه‌ها
هوش مصنوعی
سیاست‌ورزی
حکمرانی هوشمند
نظارت
اقتدارگرایی دیجیتال

عنوان مقاله English

The impact of artificial intelligence on policymaking in Iran towards sustainable development

نویسندگان English

Firouzeh Mehrparvar
Iraj Ranjbar
Shahram Fattahi
Department of Political Science, Ker.C., Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

This research examines the complex and multifaceted impacts of artificial intelligence on policymaking processes and governance structures in contemporary Iran. Entering the era of artificial intelligence, governments face a fundamental dilemma: using this technology to optimize public services and increase efficiency, or using it as a tool to intensify social surveillance and control. In the specific context of Iran, this dilemma takes on additional importance. The main question of the article is how the use of artificial intelligence in the Iranian governance structure affects the balance between administrative-economic efficiency and the intensification of social surveillance and control mechanisms? The hypothesis is that artificial intelligence within the framework of the Iranian political system will act as a “two-layer control technology” rather than as a tool to optimize public policymaking and increase transparency. At the first level, the official discourse emphasizes “smart governance” and efficiency, but at the second and fundamental level, this technology leads to the strengthening of centralized surveillance, the prediction of collective actions and the neutralization of opposition before they occur, and ultimately, the consolidation of existing power structures. This article argues that the application of AI in areas such as resource management, the digital economy and urban security is inextricably linked to its potential to create predictive social ranking systems and policing, formulating a new model of “digital authoritarianism”.

کلیدواژه‌ها English

Artificial intelligence
politics
smart governance
surveillance
digital authoritarianism
آذرکار، سیدعلی( 1403). هوش مصنوعی: برای آرمانهای توسعه پایدار. تهران: کتاب شرق.
اسماعیل پور، فاطمه( 1404). هوش مصنوعی و آینده مدارس. تهران: ایماد.
برادران، محمد. 1404. هوش مصنوعی و آینده؛ از چالش ها تا فرصت ها. تهران: نشر پرناک.
حق شناس قاضی  محله، طلعت( 1404). هوش مصنوعی و  تربیت  نسل  خلاق؛ از تئوری تا عمل. تهران: نشر الهام اندیشه.
رحیمی، علی و دیگران( 1404). هوش مصنوعی کلید آموزش آینده. تهران: نشر امینی.
وحیدی، جواد و دیگران(1404). هوش مصنوعی و تحول دیجیتال. تهران: فناوری نوین.
شعبانی، یحیی و دیگران(1404). هوش مصنوعی: فلسفه، اخلاق و جامعه. تهران: پژوهشگاه فضای مجازی
موسوی، خدیجه( 1404). هوش مصنوعی در آموزش و پرورش. تهران: ارشک
رئیسی وانانی  و دیگران،( 1404). هوش مصنوعی تحولی در صنایع آینده. تهران: نشر آتی  نگر.
شکاری آقکند، حسین.1404.  سیاست در عصر دیجیتال. تهران: ابرانشر
گلدوزیان، بابک.1404. تکنولوژی، مدرنیته و دموکراسی. تهران: سیمای شرق
شفیعی، زهرا.1404. هوش مصنوعی و اخلاق در  زندگی فردی و اجتماعی. تهران:  چشم انداز.
محمدی اصل، عباس(1404). هوش مصنوعی و نظام اجتماعی. تهران: دیبای دانش.
محسنی‌فر،  قاسم.1402. تکنولوژی  و پیامدهای آن برای حاکمیت. تهران:  نشر خط سوم.
بهرامی، عبدالرضا.1401. هوش مصنوعی دریچه ای نو به سیاست. ماهنامه فناوری روز. شماره 126.
رحمانی، محمدعلی.1402. هوش مصنوعی و امنیت کاربران. ماهنامه فناوری روز. شماره 133
طالبی، مرتضی و دیگران.1403. هوش مصنوعی تحولی در نوآوری های  دفاعی. تهران: نشر دافوس.
بهرامی، شیرین.1403. امنیت ملی و سایبپری  و هوش مصنوعی. تهران: جوینده.
بیات، علی  و دیگران.1403. پیش بینی  اختلال در هوش مصنوعی و امور بین الملل. تهران: جهان سیاست.
صابری، عظیه السادات.1403. حکمرانی نوین. تهران: چشم انداز قطب.
محمدیان، عباس و نوید کمالی.1403. حکمرانی فرهنگی در عصر انسان رسانه ها: درآمدی بر سیاستگذاری راهبردی در عصر هوش مصنوعی و فضای مجازی. تهران: موسسه خبرگزاری فارس.
 
References 
Azarkar, S. A. (2024). Artificial intelligence: For sustainable development goals. Tehran: Ketab-e Shargh.
Esmaeilpour, F. (2025). Artificial intelligence and the future of schools. Tehran: Emad.
 Baradaran, M. (2025). Artificial intelligence and the future: From challenges to opportunities. Tehran: Parnak Publication.
Haghshenas Qazi Mahalleh, T. (2025). Artificial intelligence and nurturing the creative generation: From theory to practice. Tehran: Alham Andisheh Publication.
Rahimi, A., et al. (2025). Artificial intelligence: The key to future education. Tehran: Amini Publication.
Vahidi, J., et al. (2025). Artificial intelligence and digital transformation. Tehran: Novin Technology.
Shabani, Y., et al. (2025). Artificial intelligence: Philosophy, ethics, and society. Tehran: Cyberspace Research Institute.
Mousavi, K. (2025). Artificial intelligence in education. Tehran: Arashk.
Raesi Vanani, et al. (2025). Artificial intelligence: A transformation in future industries. Tehran: Ati Negar Publication.
Shekari Aghkand, H. (2025). Politics in the digital age. Tehran: Abranashr.
Goldouzian, B. (2025). Technology, modernity, and democracy. Tehran: Simaye Shargh.
Shafiei, Z. (2025). Artificial intelligence and ethics in individual and social life. Tehran: Cheshmandaz.
Mohammadi Asl, A. (2025). Artificial intelligence and the social system. Tehran: Dibaye Danesh.
Mohsenifar, G. (2023). Technology and its consequences for governance. Tehran: Khat-e Sevom Publication.
Bahrami, A. (2022). Artificial intelligence: A new window into politics. Modern Technology Monthly, *126*.
Rahmani, M. A. (2023). Artificial intelligence and user security. Modern Technology Monthly, *133*.
Talebi, M., et al. (2024). Artificial intelligence: A transformation in defense innovations. Tehran: Dafoos Publication.
Bahrami, S. (2024). National security, cyber, and artificial intelligence. Tehran: Juyandeh.
Bayat, A., et al. (2024). Predicting disruption in artificial intelligence and international affairs. Tehran: Jahan-e Siasat.
Saberi, A. S. (2024). Modern governance. Tehran: Cheshmandaz-e Qotb.
Mohammadian, A., & Kamali, N. (2024). Cultural governance in the age of human-media: An introduction to strategic policymaking in the age of artificial intelligence and cyberspace. Tehran: Fars News Agency Institute.