نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی
عنوان مقاله English
نویسندگان English
تنشهای غیرزیستی از مهمترین عوامل محدودکننده تولید بذر باکیفیت در شرایط تغییر اقلیم هستند و در مراحل تشکیل، رسیدگی و انبارمانی بذر، کیفیت نهایی آن را کاهش میدهند. پیامدهای این تنشها شامل کاهش وزن بذر، قوهنامیه، بنیه گیاهچه، یکنواختی جوانهزنی، پایداری غشا و ماندگاری بذر است. سازوکارهای اصلی شامل برهمخوردن تعادل آب و هورمونها، افزایش گونههای فعال اکسیژن و تنش اکسیداتیو، اختلال در انتقال مواد فتوسنتزی و پرشدن دانه، و تغییر در ذخایر کربوهیدراتی، پروتئینی و لیپیدی بذر میباشد در این مقاله مروری، ارتباط میان نوع، شدت و زمان وقوع تنشهای غیرزیستی، پاسخهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاه مادر و بذر، شاخصهای کیفیت بذر و معیارهای گواهی بذر بررسی شده است. شواهد نشان میدهد اثر تنش بر کیفیت بذر به مرحله وقوع تنش، ژنوتیپ، شدت و مدت تنش و شرایط مدیریتی وابسته است؛ بنابراین تفسیر پاسخ بذر بر اساس یک شاخص یا مرحله واحد کافی نیست. راهبردهای نوین شامل اصلاح ژنتیکی و ویرایش ژنوم، پرایمینگ و بیوپرایمینگ، پوششدهی زیستی بذر با میکروارگانیسمهای محرک رشد، نانوپرایمینگ، مدیریت دقیق آب و خاک و کاربرد بیواستیمولانتها ارزیابی شدهاند. این راهبردها ظرفیت قابلتوجهی برای کاهش آسیبهای ناشی از تنش و حفظ کیفیت فیزیولوژیک بذر دارند؛ اما اثربخشی آنها به گونه، ژنوتیپ، نوع تنش، شرایط محیطی و مقیاس اجرا وابسته است. در مجموع، تولید بذر در شرایط تغییر اقلیم باید از تمرکز صرف بر عملکرد کمی فاصله گرفته و به رویکردی یکپارچه حرکت کند که پایداری کیفیت، انطباق با معیارهای گواهی و سازگاری با شرایط اقلیمی متغیر را همزمان تأمین نماید.
کلیدواژهها English